San hô Hòn Yến đối mặt với suy thoái
Hòn Yến thuộc xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk (trước đây là huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũ), trong quần thể danh thắng quốc gia Gành Yến - Hòn Yến. Tại đây có 12,7 ha rạn san hô với 17 loài san hô sinh sống. Đây còn là khu vực trú ngụ của nhiều loài sinh vật biển nhỏ khác như sao biển.
San hô Hòn Yến nổi lên như một kho báu lồ lộ trên mặt biển thu hút du khách
Mùa hè (khoảng tháng 4 đến tháng 6 hàng năm) cũng là thời điểm san hô Hòn Yến vào mùa đẹp nhất, nhất là vào buổi chiều những ngày đầu tháng hoặc giữa tháng. Mỗi đợt con nước xuống thường kéo dài 2-3 ngày. Vào thời điểm đó, san hô Hòn Yến nổi lên như một kho báu lồ lộ trên mặt biển. Du khách chỉ cần dùng tay rẽ nhẹ mặt nước đã có thể chiêm ngưỡng những rặng san hô đủ sắc màu.
Bên cạnh những trải nghiệm gần bờ, du khách cũng có thể chọn di chuyển bằng thuyền để ra gần Hòn Yến ngắm san hô. Một chuyến trải nghiệm thuyền thúng, lặn ngắm san hô có giá khoảng 350.000 đồng cho 2 người. Thời gian cho một tour khoảng 3 - 4 tiếng.
Tác động kép của con người và thiên nhiên khiến san hô bị suy thoái, cần được bảo vệ
Tuy nhiên, do tác động kép của thiên tai, biến đổi khí hậu cùng với đó là hoạt động của con người như: khai thác san hô, giẫm đạp và săn bắt hải sản quá mức mức khiến các rạn san hô tại đây đang bị suy thoái nghiêm trọng.
Chính quyền địa phương và các tổ chức như Quỹ Môi trường Toàn cầu, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) đã phối hợp triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Đến nay, những điểm nóng gây nguy hại san hô dần được kiểm soát. Dù vậy, áp lực đối với hệ sinh thái san hô cùng việc phát triển du lịch khiến công tác bảo tồn còn nhiều khó khăn.
Không đón khách ồ ạt, tập trung vào phát triển bền vững
Trước thực trạng đó, dự án "Thúc đẩy quản lý bảo tồn rạn san hô gắn với du lịch cộng đồng và phát huy giá trị văn hóa làng biển" tại danh thắng quốc gia Hòn Yến được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk phối hợp UBND xã Ô Loan khởi động.
Theo bà Nguyễn Thị Phấn, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch Hòn Yến, cho biết đơn vị trở thành "cầu nối" giữa chính quyền, người dân và dự án. Các thành viên Hợp tác xã đang trực tiếp bảo vệ san hô, vệ sinh môi trường xung quanh Hòn Yến, nhất là thời điểm thủy triều rút.
Hiện nay, Hợp tác xã Du lịch Hòn Yến trực tiếp bảo vệ san hô, vệ sinh môi trường xung quanh khi triều rút.
"Hiện nay, để cân bằng giữa phát triển du lịch và bảo tồn san hô trước lượng khách ngày càng tăng, Hợp tác xã ưu tiên chất lượng trải nghiệm, thay vì chạy theo số lượng khách", bà Phấn khẳng định.
Hợp tác xã xây dựng các tour trải nghiệm một ngày làm ngư dân, thưởng thức ẩm thực làng chài và khám phá san hô có trách nhiệm, trải nghiệm làng nghề (mắm, tổ yến, đan lưới), trekking đồi Cổng Thiên, đạp xe, ngồi thuyền thúng tham quan 6 điểm...
Cùng với dự án, đơn vị cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền để bà con tham gia làm du lịch cộng đồng nhiều hơn. Ngoài ra, đơn vị cũng vận động các hộ dân làm nghề truyền thống đăng ký sản phẩm OCOP.
Du lịch tại Hòn Yến ưu tiên chất lượng trải nghiệm, thay vì chạy theo số lượng khách.
Việc bảo tồn san hô giúp mô hình du lịch cộng đồng thêm ý nghĩa, các hộ dân tham gia cũng có ý thức hơn đối với san hô. Cũng nhờ hoạt động du lịch, việc bảo tồn cũng trở nên thuận lợi, khi người dân và du khách hiểu về hệ sinh thái ven bờ.
Hiện nay, Hòn Yến chủ yếu đón khách nội địa. Lượng khách quốc tế không cao do hoạt động còn mang tính chất hoang sơ, mộc mạc. Tuy nhiên trước lượng khách đến Hòn Yến ngày càng tăng, trong thời gian tới, các thành viên Hợp tác xã cần được tiếp cận với các khóa tiếng Anh giao tiếp cơ bản nhằm nâng cao khả năng phục vụ, kết nối với khách quốc tế.
Bên cạnh đó, hợp tác xã cũng phối hợp cùng chính quyền địa phương tập hợp ngư dân, hộ kinh doanh vào chuỗi dịch vụ thống nhất, hạn chế tình trạng tranh giành khách, chặt chém; xây dựng thêm khu đón khách tập trung để kiểm soát, bảo đảm an ninh và nâng chất lượng phục vụ là cần thiết. Địa phương cũng đồng thời quy hoạch lại khu vực lồng bè nuôi thủy hải sản để tránh gây mất mỹ quan tại khu vực này.
