TP.HCM khởi công loạt dự án: Định hình tầm vóc, nền móng phát triển mới

Phối cảnh dự án quảng trường trung tâm TP.HCM ở Thủ Thiêm

Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện quyết tâm của TP trong việc triển khai các công trình hạ tầng chiến lược, không gian đô thị, văn hóa, giáo dục, logistics và giao thông hiện đại, tạo động lực bước vào thời kỳ phát triển mới.

Kiến tạo điểm nhấn chiến lược

Đầu tiên phải kể đến dự án metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thêm. Đây là đoạn tuyến quan trọng để cùng với metro số 2 đoạn Bến Thành - Tham Lương, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành kết nối liên thông giữa hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Khi kết nối liền mạch, tuyến metro xuyên tâm này sẽ đi từ trung tâm hiện hữu qua Thủ Thiêm (nơi có trung tâm hành chính, tài chính quốc tế) và chạy về sân bay Long Thành - một cửa ngõ quốc gia, biểu tượng phát triển của đất nước.

Nếu metro là trục động lực trên đất liền thì cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ mở ra không gian phát triển hướng biển.

Sau 6 năm kể từ khi khởi sự ý tưởng, TP.HCM đã chính thức trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho Tổng công ty Hàng hải Việt Nam - CTCP, Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A (TIL).

Đặc biệt, công trình hạ tầng cảng biển chiến lược gần 5 tỉ USD này có sự bắt tay đồng hành của doanh nghiệp Việt cùng hãng tàu lớn nhất thế giới MSC thông qua TIL.

Sự có mặt của MSC tại dự án đã thể hiện TP.HCM là mảnh đất giàu tiềm năng, điểm đến chiến lược trong chuỗi logistics toàn cầu, nơi các hãng tàu và các nhà đầu tư quốc tế "chọn mặt gửi vàng".

Ba dự án còn lại cũng có ba điểm nhấn, góp phần kiến tạo bộ mặt đô thị, xây dựng không gian phục vụ người dân và nâng tầm hình ảnh chính quyền đô thị TP.HCM. 

Trong đó, dự án quảng trường trung tâm TP và trung tâm hành chính mới hướng đến hình thành tổ hợp trung tâm hành chính - chính trị mới hiện đại, tập trung, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Dự án còn kiến tạo không gian công cộng quy mô lớn - gồm quảng trường trung tâm, công viên cảnh quan, hồ trung tâm và trung tâm biểu diễn nghệ thuật.

Đây sẽ là không gian sinh hoạt chính trị, văn hóa, cộng đồng có tầm vóc lớn của TP, góp phần hình thành biểu tượng đô thị mới bên bờ sông Sài Gòn, kết nối với định hướng phát triển Thủ Thiêm trở thành trung tâm hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Còn dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM tại Bến Nhà Rồng không chỉ bảo tồn giá trị lịch sử - văn hóa, mà còn góp phần tái thiết không gian ven sông theo hướng mở.

Ở phía tây bắc, dự án khu đô thị đại học quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn là bước đi cụ thể trong phát triển đô thị tri thức, giáo dục chất lượng cao, thu hút đầu tư, nguồn nhân lực và không gian đổi mới sáng tạo cho TP.

Phối cảnh hồ trung tâm trong quảng trường ở khu đô thị mới Thủ Thiêm

Doanh nghiệp tư nhân cáng đáng việc lớn

Nhìn tổng thể, loạt dự án được khởi công và trao quyết định đầu tư trong đợt này cho thấy một thực tế khu vực tư nhân đang giữ vai trò chủ lực trong phát triển hạ tầng TP.HCM.

Đặc biệt, cả bốn dự án khởi công đều gắn với những tập đoàn trong nước có tiềm lực lớn như Vingroup, Sun Group, THACO...

Với các tuyến đường sắt đô thị then chốt như metro số 2 hay đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, THACO thông qua Công ty cổ phần Đại Quang Minh đã chủ động đề xuất nghiên cứu và được TP.HCM giao nhiệm vụ.

Đến nay, doanh nghiệp đã đề xuất khởi công metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm vào ngày 29-4, và đoạn Thủ Thiêm - Long Thành từ tháng 6-2026.

Việc THACO tham gia các dự án với vai trò tổng thầu EPC đến vai trò nhà đầu tư trong các dự án metro cho thấy các doanh nghiệp Việt đang từng bước vươn lên làm chủ các lĩnh vực phức tạp.

THACO cũng đã có những tính toán dài hạn, hướng tới làm chủ công nghệ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa trong lĩnh vực này. Trong đó, tập đoàn đã đầu tư tổ hợp công nghiệp đường sắt tại phường Bình Cơ (TP.HCM) và hợp tác Công ty Hyundai Rotem (thuộc Tập đoàn Hyundai của Hàn Quốc).

Tập đoàn Vingroup cũng đang gánh vác những dự án có quy mô lớn và đòi hỏi trình độ cao tại TP.HCM.

Ngoài Vinhomes triển khai khu đô thị đại học quốc tế khởi công trong đợt này, Vingroup đang triển khai hàng loạt dự án định hình không gian phát triển mới như tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ, khu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise...

Và đặc biệt là dự án đường vượt biển Cần Giờ kết nối Bà Rịa - Vũng Tàu cũ dự kiến khởi công vào tháng 6-2026.

Trong khi đó, hệ sinh thái Sun Group ngoài triển khai các dự án hạ tầng giao thông cũng đảm nhận các dự án tái thiết không gian đô thị, kiến tạo các công trình biểu tượng. Chỉ trong một thời gian ngắn, doanh nghiệp đã hoàn thành công viên số 1 Lý Thái Tổ thu hút người dân đến thăm.

Hiện doanh nghiệp tiếp tục đồng hành cùng TP.HCM trong vai trò nhà đầu tư kiến tạo biểu tượng mới tại dự án quảng trường trung tâm thành phố và trung tâm hành chính TP.HCM cùng dự án cải tạo chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM.

Tinh thần phục vụ của bộ máy TP.HCM

Có thể thấy, một chuyển biến quan trọng của TP.HCM thời gian qua là đổi mới tư duy lãnh đạo và điều hành.

TP không chỉ tập trung giải quyết vấn đề trước mắt, mà từng bước chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển, chủ động hơn trong thiết kế không gian phát triển, tái cấu trúc nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu lực hiệu quả quản trị.

TP xác định rõ cơ chế chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là năng lực tổ chức thực hiện. Theo đó, dám nghĩ, dám làm phải đi liền với biết làm, làm đến nơi đến chốn và chịu trách nhiệm đến cùng. Mọi quyết sách phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả thực tế, bằng sự chuyển biến trong đời sống người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ việc triển khai hiệu quả năng lực thực thi, hàng loạt dự án cấp bách thời gian qua đã được chuyển hóa nhanh chóng từ quyết sách thành kết quả cụ thể.

Minh chứng rõ nhất là việc thực hiện yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước sớm triển khai các dự án để kết nối hiệu quả giữa hai đầu mối hàng không chiến lược: sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành.

Từ yêu cầu cấp bách này, TP.HCM đã giao cho THACO nghiên cứu dự án. Đến tháng 3-2026, TP.HCM đã xây dựng kế hoạch với "30 ngày đêm" tập trung hoàn tất các thủ tục chuẩn bị đầu tư đoạn tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm.

Với tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm", các sở ngành của TP, đặc biệt là Sở Xây dựng và Sở Tài chính, đã huy động cán bộ chuyên môn phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư cùng các đơn vị tư vấn "chong đèn" đẩy nhanh tiến độ thẩm tra hoàn thiện hồ sơ.

30 ngày hoàn thiện thủ tục metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm chỉ là một ví dụ cụ thể trong hàng loạt dự án đang được rộn ràng thi công tại TP.HCM.

Từ những bước chuyển động này, TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường - nhận định với khung pháp lý thông thoáng cùng với tinh thần phục vụ doanh nghiệp của TP.HCM đã tạo nền tảng để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực hạ tầng chiến lược vốn trước đây chủ yếu do khu vực công đảm nhận.

Thực tế khi "doanh nghiệp dám làm, TP dám giao", rất nhiều dự án lớn, có tầm vóc đã chuyển động với thủ tục triển khai nhanh và hiệu quả.

Còn theo kỹ sư Vũ Đức Thắng - chuyên gia giao thông, sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền TP.HCM đã tạo dựng niềm tin để các nhà đầu tư chiến lược sẵn sàng đồng hành trong những dự án quy mô lớn, mang tính dẫn dắt.

Đây là cơ hội để hình thành những đầu tàu kinh tế mới - những tập đoàn có khả năng cạnh tranh trong khu vực, tương tự mô hình các tập đoàn lớn tại Hàn Quốc trong giai đoạn công nghiệp hóa.

"Khi được đặt trong môi trường phát triển năng động và được giao những việc lớn, doanh nghiệp Việt đang vươn lên mạnh mẽ, không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn góp phần nâng cao năng lực quốc gia", ông Thắng nói.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ: Công suất thiết kế dự kiến đến năm 2030 đạt khoảng 4,8 triệu TEU và đến năm 2047 đạt khoảng 16,9 triệu TEU; tổng chiều dài cầu cảng chính dự kiến khoảng 7,5km.

Metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm: Dài khoảng 6km, gồm 6 nhà ga. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030; dự kiến bàn giao, đưa vào vận hành từ quý 3-2030.

Dự án đại học quốc tế: Dự án được định hướng phát triển là đô thị tổng hợp gắn với chức năng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, với quy mô dân số 135.000 dân đô thị và 60.000 sinh viên, gồm đầy đủ các khu chức năng, giáo dục, dịch vụ, thương mại và hạ tầng xã hội.

Dự án khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội và mở rộng Khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh: Giai đoạn 1 dự án sẽ triển khai khu vực trọng điểm khoảng 9ha tại khu số 1 - khu trung tâm bến Nhà Rồng, bao gồm công viên cảnh quan, quảng trường trung tâm, không gian công cộng ven sông và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu.

* Ông Phạm Văn Hòa (đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp):

TP.HCM đang vận dụng hiệu quả các chính sách đặc thù, đột phá

Hướng tuyến đường sắt Bến Thành - Thủ Thiêm dự kiến đi dọc hầm Thủ Thiêm - đường Mai Chí Thọ (phía bãi đất trống bên trái ảnh) - Ảnh: CHÂU TUẤN

Việc TP.HCM đồng loạt khởi công nhiều dự án trọng điểm đúng dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Thống nhất đất nước vừa mang ý nghĩa biểu tượng về chính trị - lịch sử, vừa minh chứng rõ ràng cho năng lực hiện thực hóa các chủ trương lớn của Trung ương.

Sau Đại hội Đảng bộ TP.HCM nhiệm kỳ 2025 - 2030, các mục tiêu và định hướng chiến lược đã không dừng lại ở nghị quyết mà nhanh chóng được triển khai một cách đồng bộ.

Tốc độ cụ thể hóa chính sách cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong tư duy điều hành từ bị động sang chủ động, từ phản ứng sang kiến tạo. Phản ánh một bước chuyển thực chất: từ ý chí chính trị sang hành động phát triển cụ thể, có kết quả đo lường được.

Đặc biệt, việc triển khai nhanh và đồng bộ các dự án hạ tầng quy mô lớn đã làm nổi bật hiệu quả của các cơ chế đặc thù.

Điểm đáng chú ý là các chính sách này đã vượt qua độ trễ thể chế, đi vào thực tiễn bằng các công trình, dự án cụ thể, một thước đo rõ ràng nhất của hiệu quả chính sách. Song song đó, việc nhiều dự án được khởi công cùng thời điểm cho thấy năng lực tổ chức thực thi đã được nâng lên một bước.

Đây không đơn thuần là câu chuyện tiến độ, mà phản ánh sự chuyển dịch trong mô hình quản trị từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ cơ chế "xin - cho" sang "phục vụ - kiến tạo".

Một điểm sáng khác là TP.HCM đã mạnh dạn mở rộng không gian tham gia cho doanh nghiệp tư nhân vào những lĩnh vực trước đây vốn do khu vực công chi phối. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội, mà còn thúc đẩy cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng đầu tư.

Đồng thời tinh thần đồng hành của chính quyền, và biểu hiện cụ thể của một nền hành chính phục vụ, thể hiện qua việc tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thủ tục...

Từ thực tiễn TP.HCM, có thể thấy khi thể chế đủ mở, quyền hạn gắn liền với trách nhiệm, và đội ngũ thực thi có tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, thì các chủ trương lớn hoàn toàn có thể nhanh chóng chuyển hóa thành động lực phát triển.

Đây là bài học có giá trị tham khảo cao cho các địa phương khác trong bối cảnh bước vào giai đoạn phát triển mới.

Tinh thần chủ động, quyết liệt của tập thể lãnh đạo Thành ủy, UBND, HĐND TP.HCM sau Đại hội Đảng bộ TP.HCM rất cao.

Trong bối cảnh nhiều khó khăn thách thức đan xen, lãnh đạo TP đã thể hiện rõ bản lĩnh, tầm nhìn và sự thống nhất cao trong hành động khi tập trung mọi nguồn lực, nhân lực để sớm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương.

Việc quán triệt và triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng Nhà nước kiến tạo, khuyến khích và ủng hộ khu vực kinh tế tư nhân tham gia sâu vào các dự án phát triển đã trở thành một điểm nhấn quan trọng trong quá trình triển khai chính sách.

TP.HCM không chỉ hiểu đúng các cơ chế phân cấp mà còn làm đúng, làm nhanh và làm hiệu quả. Những quyết sách mang tính đột phá, đi kèm với tinh thần trách nhiệm cao, đang từng bước củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Đây chính là nền tảng để TP.HCM hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu dẫn dắt nền kinh tế quốc gia.