Giá nhiên liệu tăng mạnh, Bộ Xây dựng kiến nghị loạt giải pháp ổn định thị trường vận tải

Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. 

Vận tải chịu áp lực từ chi phí nhiên liệu

Trong lĩnh vực hàng không, theo Bộ Xây dựng, chi phí nhiên liệu bay đang chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Bên cạnh đó, việc không phận bị đóng hoặc hạn chế (như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE, Israel) dẫn đến việc phải điều chỉnh lộ trình bay; phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm… dẫn đến chi phí khai thác tăng .

Hiện tại giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng, dự báo sẽ tiếp tục giữ ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang, nguồn cung vẫn hạn chế. 

Theo Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế IATA, giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50-60% và nếu giá Jet A-1 tăng đến mức 200USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng hàng không sẽ tăng trên khoảng 70%.

Mức giá Jet A-1 tăng như hiện nay đã khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50-60%.

Trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% chi phí vận hành, giá nhiên liệu tăng 20% thì giá vận tải Hàng hải sẽ tăng khoảng 15%, Đường thủy nội địa tăng khoảng 18 %.

Đối với vận tải biển quốc tế, các tuyến đi qua khu vực Trung Đông phải tăng hành trình, thời gian thêm khoảng 14 – 20 ngày (do phải đi vòng tránh xa vùng chiến sự) và tăng phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2000 - 4000 USD/Container. Theo ghi nhận nhanh, giá dịch vụ vận tải quốc tế tăng tại một số tuyến như: tuyến HCM đi UAE, Mỹ và EU tăng khoảng 2-3 lần

Đối với lĩnh vực đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Việc giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển, ảnh hưởng đến chi phí logistics và giá thành hàng hóa.

Cụ thể, nhóm tăng giá mạnh (trên 30%) gồm 7 tỉnh/thành phố: Ninh Bình (tăng đến 50%), Quảng Ninh (đến 33,3%), Vĩnh Long (đến 33,3%), Tuyên Quang (đến 33%), Lào Cai (đến 33%), Thừa Thiên Huế (đến 31%), Cà Mau (đến 30%). Các tỉnh miền núi (Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai): Ghi nhận mức tăng giá cước cao nhất (có tuyến tăng đến 50%) do cung đường khó khăn và tiêu hao nhiên liệu lớn.

Nhóm tăng giá trung bình (từ 10% - 30%) gồm 11 tỉnh/thành phố: Tp.Hồ Chí Minh (phổ biến 10-20%), Hải Phòng (15-30%), Cần Thơ (16,66%), Điện Biên (20-30%), Cao Bằng (14,29%), Thanh Hóa (10-20%), Hà Tĩnh (13-25%), Sơn La (10-20%), Lai Châu (12-20%), Thái Nguyên (7-25%), Đồng Nai (5-27%).

Thành phố Hải Phòng và Quảng Ninh ghi nhận giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10-24%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, xe taxi chạy bằng điện chiếm 83% thị phần taxi; loại phương tiện này đang đi ngược xu hướng khi thực hiện giảm 10% giá cước để hỗ trợ người dân.

Đối với lĩnh vực đường sắt, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải đường sắt, ngày 08/3/2026 giá cước vận tải đường sắt đã thực hiện điều chỉnh 15% đối với vận tải hàng hóa và 10% đối với vận tải hành khách.

Đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3-5% chi phí xây dựng tùy theo loại công trình, tăng giá xăng dầu hiện nay chưa vượt mức dự phòng phí trong dự toán đầu tư xây dựng.

Đề xuất giải pháp bình ổn

Để bảo đảm cân đối cung – cầu xăng dầu và bình ổn giá cước vận tải hàng hóa, hành khách, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo triển khai các giải pháp cấp bách ứng phó với xung đột Trung Đông theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 06/3/2026 của Chính phủ. Trong đó, trọng tâm là đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu nhằm duy trì hoạt động ổn định và bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với một số quốc gia trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu hàng không Jet A-1 đã ký kết, cũng như bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn cung trong thời gian tới.

Chi phí nhiên liệu chiếm tới 30–40% chi phí vận hành của nhiều loại hình vận tải.

Đối với các bộ, ngành liên quan, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu và chế biến khí mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào, bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định và duy trì nguồn cung xăng dầu. Đồng thời, cần yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp vận tải và xây dựng chủ lực trong trường hợp nguồn cung trong nước bị thiếu hụt.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xem xét các chính sách hỗ trợ tài chính như tăng giới hạn tín dụng, nâng mức bảo lãnh L/C cho doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu và dầu thô nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường.

Về chính sách tài khóa, Bộ kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong thời gian phù hợp, nhằm giảm áp lực chi phí khi giá nhiên liệu thế giới biến động mạnh. 

Đồng thời, xem xét các cơ chế hỗ trợ đối với doanh nghiệp vận tải như giảm 50% phí cất hạ cánh và phí điều hành bay trong lĩnh vực hàng không, miễn hoặc giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy. Bộ Xây dựng cũng đề xuất nghiên cứu đưa nhiên liệu phục vụ vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp.

Đối với nguồn cung năng lượng trong nước, Bộ kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh, thành phố có giải pháp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng công suất hoặc mở mỏ mới khai thác than, qua đó gia tăng nguồn cung nhiên liệu trong nước.

Song song với các kiến nghị chính sách, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị trực thuộc và Sở Xây dựng các địa phương theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu, đánh giá tác động đến giá dịch vụ vận tải để kịp thời đề xuất giải pháp điều hành phù hợp. Công tác kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá cước vận tải của doanh nghiệp cũng sẽ được tăng cường nhằm bảo đảm minh bạch, đúng quy định pháp luật.

Bộ cũng khuyến khích các doanh nghiệp vận tải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước chuyển đổi sang sử dụng phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Bên cạnh đó, nhằm hỗ trợ các hãng vận tải Việt Nam hoạt động ở nước ngoài, Bộ Xây dựng cho biết sẽ phối hợp với các bộ, ngành theo dõi sát tình hình hoạt động của doanh nghiệp vận tải, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh do biến động giá nhiên liệu và tình hình quốc tế.

Bộ cũng đề nghị Bộ Ngoại giao trong trường hợp cần thiết phối hợp gửi công hàm tới Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ả Rập Saudi và một số quốc gia lân cận để hỗ trợ tàu và thuyền viên Việt Nam khi cần tiếp cận lương thực, nhu yếu phẩm. Đồng thời, hỗ trợ làm việc với các nhà chức trách hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện cho các đơn vị cung ứng nhiên liệu tiếp cận nguồn hàng và giúp các hãng hàng không Việt Nam duy trì slot lịch sử.