Đề xuất người mua nhà ở xã hội được vay lãi suất thấp

Nhiều đề xuất được đưa ra nhằm hỗ trợ người lao động thu nhập thấp có thể sở hữu nhà ở. Ảnh: Duy Hiệu.

Tại hội thảo "Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng” do Báo Tiền Phong tổ chức vừa qua, nhiều doanh nghiệp và chuyên gia cho rằng bài toán vốn và lãi suất vẫn là rào cản lớn đối với loại hình bất động sản này.

Lãi suất nhà ở xã hội chưa đủ hấp dẫn

Chỉ rõ các khó khăn, vướng mắc trong việc phát triển nhà ở xã hội hiện nay, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội, cho rằng lãi suất cho vay cần được nghiên cứu theo hướng ổn định và phù hợp hơn.

Theo ông, hiện nay, các khoản vay đã được áp dụng mức ưu đãi nhất định nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường. Khi lãi suất chung tăng lên, chi phí vay của cả chủ đầu tư và người mua nhà cũng tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của nhóm thu nhập thấp.

Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội. Ảnh: BTC.

Cùng góc nhìn, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), cho biết người mua nhà ở xã hội hiện có thể vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất khoảng 5,4%/năm. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia áp dụng mức lãi suất thấp hơn để hỗ trợ người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở. Vì vậy, ông kiến nghị xem xét giảm mức lãi suất này xuống khoảng 4,8%/năm.

Không chỉ người mua, doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội cũng gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, theo Chủ tịch HoREA.

Ông cho rằng dù Luật Nhà ở 2023 cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được vay tín dụng ưu đãi, quá trình triển khai vẫn còn vướng mắc do sự thiếu thống nhất giữa các quy định, khiến doanh nghiệp chưa thực sự dễ tiếp cận nguồn vốn này.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD), xác nhận nhận định của ông Lê Hoàng Châu. Lãnh đạo HUD nhìn nhận lãi suất là gánh nặng đối với cả người mua nhà lẫn doanh nghiệp phát triển dự án. Chưa kể, việc vay vốn từ ngân hàng thương mại để phát triển dự án nhà ở xã hội cũng không dễ dàng do lợi nhuận thấp và thời gian thu hồi vốn dài.

Ông Tuấn Anh còn cho biết các doanh nghiệp Nhà nước trong lĩnh vực bất động sản hiện nay đang gặp khó về nguồn vốn triển khai dự án mới. Ông dẫn chứng HUD gặp vướng mắc do chưa được phép tăng vốn điều lệ, khiến năng lực tài chính bị bó hẹp trong khi nhu cầu đầu tư ngày càng lớn.

Vốn chủ sở hữu của HUD hiện ở mức 2.900 tỷ đồng nhưng phải dàn trải cho 15-16 dự án trên quỹ đất gần 1.000 ha khắp cả nước. Điều này khiến nguồn lực dành cho các dự án mới gần như cạn kiệt.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước: Lãi suất hiện thấp và ổn định

Phản hồi các đề xuất về lãi suất, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết tín dụng luôn được xác định là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Ông Bắc cũng thừa nhận rằng việc xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội là vấn đề cần thiết bởi đối tượng mua nhà ở xã hội thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế hơn so với người mua nhà ở thương mại. Vì vậy, việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi và ổn định trong thời gian dài sẽ giúp người dân yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn

Trên thực tế, các chương trình tín dụng hiện nay đều đang đi theo hướng này. Ví dụ, với chương trình cho vay theo Nghị định 100, người mua nhà được vay với lãi suất khoảng 5,4%/năm và thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm. Đây là mức lãi suất thấp và ổn định so với mặt bằng chung của thị trường.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế. Ảnh: BTC.

Đối với chương trình tín dụng triển khai qua các ngân hàng thương mại, lãi suất cho vay đối với người mua nhà ở xã hội được quy định thấp hơn khoảng 2% so với lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại Nhà nước. Trong khi đó, đối với chủ đầu tư dự án, mức ưu đãi lãi suất là 1,5%.

Đáng chú ý, lãi suất ưu đãi của chương trình được xác định dựa trên mặt bằng lãi suất của các ngân hàng thương mại Nhà nước, thay vì tính trung bình toàn bộ hệ thống. Cách tính này giúp mặt bằng lãi suất ưu đãi ổn định hơn và thấp hơn so với mức trung bình của toàn thị trường.

Về thời gian áp dụng ưu đãi, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được hưởng lãi suất ưu đãi trong khoảng 3 năm. Đối với người mua nhà, thời gian ưu đãi là 5 năm. Riêng nhóm người trẻ dưới 35 tuổi còn được hỗ trợ thêm 10 năm tiếp theo với mức lãi suất thấp hơn khoảng 1% so với lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại nhà nước. Như vậy, tổng thời gian được hưởng ưu đãi có thể lên tới 15 năm.