Tháp Rùa, Hà Nội - Ảnh: PHẠM TUẤN
Hà Nội vừa công khai đồ án Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm để lấy ý kiến, đóng góp của nhân dân từ nay tới 12-4-2026.
Kiểm soát chặt việc xây nhà cao tầng trong nội đô
Bản thuyết minh đồ án dài 1.137 trang, trong đó xác định các định hướng thiết kế đô thị và kiến trúc nhằm tạo dựng hình ảnh Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại".
Theo đồ án, hệ thống công trình biểu tượng và điểm nhấn kiến trúc sẽ được hình thành tại các cửa ngõ đô thị và khu vực nội đô lịch sử.
Tại nội đô, đồ án thể hiện sẽ tiếp tục cải tạo, chỉnh trang cảnh quan các công trình điểm nhấn hiện hữu như Cột cờ Hà Nội, Tháp Rùa, Nhà hát Lớn, Ô Quan Chưởng, Trung tâm Hội nghị Quốc gia và tòa nhà Keangnam.
Quy hoạch cũng yêu cầu bảo tồn không gian kiến trúc trang nghiêm tại Trung tâm chính trị Ba Đình, tôn trọng các công trình biểu tượng quốc gia như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch và chùa Một Cột; các công trình mới không được che khuất tầm nhìn tới các biểu tượng này.
Đối với khu phố cổ và khu phố cũ, quy hoạch tiếp tục bảo tồn hình ảnh kiến trúc đô thị đặc trưng. Trong đó, khu 36 phố phường giữ cấu trúc thương mại truyền thống với nhà ống, còn khu phố cũ bảo tồn kiến trúc đô thị thời Pháp thuộc, gắn với các di sản như cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và ga Hàng Cỏ.
Theo quy hoạch, điểm nhấn đô thị không chỉ là các công trình cao tầng mà còn bao gồm những công trình có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc. Hà Nội sẽ kiểm soát chặt việc xây dựng cao tầng tại khu vực nội đô, đồng thời nghiên cứu một số công trình tạo điểm nhấn nếu phù hợp thiết kế đô thị và không ảnh hưởng đến cảnh quan di tích.
Các công trình trên những trục không gian quan trọng, đặc biệt là trục Hồ Tây - Ba Vì, được yêu cầu có kiến trúc hiện đại, giàu bản sắc dân tộc, mang ý nghĩa thời đại và tầm vóc quốc gia, quốc tế. Quy hoạch cũng khuyến khích vật liệu thân thiện môi trường, kiến trúc xanh, gắn với bảo tồn bản sắc khu vực nội đô lịch sử.
Xây thêm các công trình biểu tượng mới
Bên cạnh việc chỉnh trang các biểu tượng hiện hữu, Hà Nội dự kiến xây dựng thêm một số công trình văn hóa hiện đại mang tính biểu tượng mới, như Nhà hát Thăng Long tại Tây Hồ Tây và Nhà hát Ngọc Trai (Opera Hà Nội) tại Quảng An, Tây Hồ.
Quy hoạch cũng đề xuất hình thành các quảng trường gắn với công trình mỹ thuật biểu trưng, như quảng trường Hòa Bình với cụm tượng đài Độc Lập ở phía Bắc sông Hồng và quảng trường Ánh Sáng với cụm tranh hoành tráng Đổi mới tại Hòa Lạc.
Một điểm nhấn quan trọng khác là trục cảnh quan sông Hồng, được xác định là biểu tượng mới kết nối cửa ngõ và nội đô, đại diện cho hình ảnh Hà Nội "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo".
Trên trục này dự kiến phát triển các công trình văn hóa, vui chơi giải trí quy mô lớn, tạo điểm nhấn cho không gian hai bên bờ sông.
Riêng cầu Long Biên được định hướng chuyển đổi công năng thành cầu đi bộ, trở thành không gian biểu diễn, triển lãm văn hóa, kết nối khu phố cổ với không gian mở của sông Hồng.
Tại các cửa ngõ đô thị, trục Nhật Tân - Nội Bài và Bắc Thăng Long - Nội Bài được định hướng là trục xương sống của đô thị phía Bắc, đồng thời là cửa ngõ đối ngoại và biểu tượng cho sự hiện đại, hội nhập của thủ đô.
Dọc trục này dự kiến hình thành các công trình quy mô lớn như Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, TP thông minh Bắc Hà Nội và tháp tài chính.
Các cửa ngõ giao thông đối ngoại như nút giao cao tốc Nội Bài - Hạ Long với quốc lộ 3, nút giao Cổ Linh, cầu Nhật Tân và các bến đường thủy ven sông Hồng sẽ được thiết kế cảnh quan, kiến trúc đặc trưng nhằm tạo ấn tượng khi tiếp cận TP.
Quy hoạch cũng định hướng xây dựng các biểu tượng nghệ thuật công cộng như hình tượng "Thành phố vì hòa bình", hoa sen và các công trình mỹ thuật gắn với bản sắc văn hóa.
