Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội - Ảnh: TTXVN
Những ngày đầu tháng 5, Tokyo se lạnh và nhộn nhịp. Tôi mở Facebook thì thấy anh bạn Sakai Hironori, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nhật vùng Hyogo, đăng lại hình ảnh chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae.
Anh Sakai đã miệt mài kết nối thương mại hai nước hơn thập niên qua. Nhìn dòng status của anh Sakai, tôi hiểu rằng chuyến đi này không chỉ là ngoại giao cấp cao, mà là khát vọng chung của hàng trăm nghìn người Việt ở Nhật và cộng đồng doanh nhân hai nước.
Từ Tokyo, tôi theo dõi bài phát biểu của Thủ tướng Takaichi Sanae tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Bà nhắc đến Chùa Cầu (Nihonbashi) ở Hội An - dấu chân người Nhật cách đây hơn 400 năm.
Trong ngoại giao, một chiếc cầu đôi khi nói nhiều hơn cả những tuyên bố lớn lao. Quan hệ Việt - Nhật hôm nay đã đi xa rất xa khỏi ký ức Hội An xưa cũ. Thủ tướng dùng AirPods và Nintendo Switch để nói về Việt Nam. Mười năm trước, "made in Vietnam" gợi nhắc ngay dệt may, giày dép.
Giờ đây, những sản phẩm gắn liền với giới trẻ toàn cầu lại được sản xuất tại Việt Nam với linh kiện, công nghệ và tiêu chuẩn Nhật Bản. Chúng ta không còn là nơi gia công giá rẻ.
Việt Nam đang trở thành "công xưởng thông minh", mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn, AI và năng lượng xanh. Từ chỗ tương trợ lẫn nhau, hai nước đã bước sang vị thế đối tác chiến lược cùng kiến tạo.
Tôi làm xuất bản sách và văn hóa nên luôn trăn trở về sức mạnh vô hình. Nhật Bản không chỉ xuất khẩu xe hơi hay máy móc, họ xuất khẩu cả một lối sống: tinh thần Omotenashi tận tâm, triết lý Kaizen cải tiến không ngừng, sự chỉn chu đến từng chi tiết.
Người Việt chúng ta ngưỡng mộ điều đó. Ngược lại, người Nhật tìm thấy ở Việt Nam nguồn năng lượng sống dồi dào, sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Đó chính là nền tảng phù hợp cho việc hợp tác sâu sắc hơn.
Nhưng bài học lớn nhất mà tôi rút ra từ những người bạn Nhật là sự kiên nhẫn và chuyên nghiệp trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia. Họ kể câu chuyện của mình tinh tế đến mức cả thế giới không chỉ mua hàng Nhật mà còn yêu quý cách sống Nhật.
Việt Nam chúng ta có lịch sử hào hùng, ẩm thực phong phú, văn hóa đa tầng. Chúng ta cũng cần kể câu chuyện của mình hay hơn: không chỉ là chiến tranh hay du lịch giá rẻ mà là một dân tộc sáng tạo, cầu thị và đang vươn mình với chuẩn mực cao hơn.
Hơn 600.000 người Việt tại Nhật chính là cầu nối sống động nhất. Họ không chỉ gửi về kiều hối. Họ đang được học tập, làm việc trong môi trường kỷ luật, chính xác và trách nhiệm.
Nhật Bản đang trở thành một "đại học khổng lồ" đào tạo con người, nâng chuẩn quản trị và đạo đức nghề nghiệp. Khi trở về, những kỹ sư, điều dưỡng, quản lý... ấy sẽ mang theo "DNA Nhật Bản": đúng giờ, tinh thần trách nhiệm và lòng tự trọng nghề nghiệp. Đó là vốn con người quý giá cho sự vươn tầm của đất nước.
Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, Việt Nam không còn là bên phụ thuộc mà đã trở thành một "connector" - quốc gia kết nối.
Sự tin cậy giữa một cường quốc công nghệ như Nhật Bản và một nền kinh tế năng động như Việt Nam là minh chứng sống động cho mô hình hợp tác Win - Win.
Hợp tác trong chuyển đổi số, năng lượng sạch, ứng phó biến đổi khí hậu không chỉ mang lại lợi ích cho hai bên, mà còn là trách nhiệm chung của chúng ta với khu vực và thế giới.
Chuyến thăm lần này của Thủ tướng Takaichi Sanae là một dấu mốc. Cây cầu Nhật Bản không còn chỉ nằm ở Hội An, nó hiện diện trong từng cuốn sách chúng ta xuất bản, từng dòng code của kỹ sư trẻ, từng container nông sản chất lượng cao sang Nhật và trong tâm thế của mỗi người Việt đang sống ở xứ sở Phù Tang.
Hơn 400 năm trước, cha ông ta gặp nhau bằng thuyền buồm vượt sóng. Hôm nay chúng ta gặp nhau trong phòng lab, nhà máy thông minh, trong thế giới số và các diễn đàn đa phương.
Cây cầu ấy đã vững chãi hơn bao giờ hết, được xây bằng lòng tin qua bao thăng trầm. Và hôm nay, với tư cách là đối tác bình đẳng, chúng ta tiếp tục bước qua cây cầu ấy - không chỉ để trao đổi mà để cùng nhau kiến tạo tương lai.
Tôi tin rằng với lòng tự hào dân tộc, tinh thần cầu thị và khát khao học hỏi không ngừng, Việt Nam và Nhật Bản sẽ viết tiếp những chương đẹp nhất trong lịch sử hai dân tộc.
