Sáng 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 Thành phố Hà Nội tiếp xúc cử tri thuộc địa bàn 10 phường: Ô Chợ Dừa, Ba Đình, Ngọc Hà, Giảng Võ, Hoàn Kiếm, Đống Đa, Kim Liên, Láng, Cửa Nam, Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Tại buổi tiếp xúc cử tri, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu Quốc hội đã trực tiếp lắng nghe, đối thoại về những vấn đề dân sinh bức thiết. Trọng tâm được đặt vào hai lĩnh vực tác động trực tiếp đến từng gia đình: giáo dục và an toàn thực phẩm.
Cần có giải pháp để không tạo áp lực cho mỗi mùa thi
Về giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết Hà Nội báo cáo còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Dân số Hà Nội hơn 9 triệu người, vừa qua số cử tri đi bầu cử khoảng hơn 6 triệu người, tức là còn khoảng hơn 3 triệu người dưới 18 tuổi - là học sinh, chưa tham gia bầu cử.
"Tỉ lệ 1/3 dân số Hà Nội là các cháu học sinh thì xã hội phải quan tâm, chăm lo là đúng, vì đó là thế hệ tương lai của đất nước, là con cháu của chúng ta. Phải đủ trường, đủ thầy cho các cháu đi học", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, chính vì thực tế không đủ trường, không đủ thầy, nên sinh ra thi tuyển để bằng những biện pháp hành chính loại các cháu ra, không cho vào học, trong khi chủ trương của Nhà nước là phổ cập giáo dục từ mầm non đến hết lớp 12.
"Học thì phải thi, nhưng thi không phải giải pháp để loại các cháu ra không cho đến trường, mà thi là để đánh giá chất lượng dạy và học", ông nhấn mạnh và dẫn chứng ngay thời điểm hiện tại đang chuẩn bị kỳ thi vào lớp 10 nhưng "căng thẳng hơn cả thi đại học".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao đổi những vấn đề cử tri quan tâm.
"Tại sao lại tạo ra tâm lý bất an như vậy, không những nặng nề cho học sinh, phụ huynh mà khó khăn cho cả thầy cô giáo?", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt câu hỏi và yêu cầu có giải pháp để không tạo áp lực cho học sinh và gia đình, tránh mỗi mùa thi lại áp lực ghê gớm, thậm chí có cả tiêu cực.
Theo ông, nếu đủ trường, đủ lớp sẽ giải quyết được rất nhiều bất cập này. Chính quyền hoàn toàn có thể chủ động dựa trên dữ liệu dân cư, nắm bắt số lượng trẻ đến tuổi vào lớp 1 hay lượng học sinh lớp 9 sắp vào lớp 10 hàng năm để chuẩn bị trường lớp.
Cùng với việc tính toán, đầu tư xây dựng trường lớp với quy mô hợp lý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng không thể cố định số biên chế giao khoán giáo viên vì học sinh giảm thì số giáo viên phải giảm, và ngược lại.
Hà Nội thực tế hiện nay có khoảng 60% trường công lập và 40% trường tư thục. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng khuyến khích phát triển các trường tư thục, làm sao tất cả học sinh được đi học, không để các cháu không được đến trường, bởi nếu không vào lớp 10, ở độ tuổi 13-14 thất nghiệp ở nhà sẽ dẫn đến nhiều vấn đề xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hà Nội làm gương về những việc này, ưu tiên chuyển đổi cơ sở vật chất, nhà đất dôi dư thành trường học, trạm y tế.
Cũng theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, một điểm đáng chú ý là đề xuất tách bạch chức năng giáo dục với dịch vụ trong trường học. Việc tổ chức bữa ăn học đường, theo ông, nên giao cho các doanh nghiệp chuyên nghiệp, được kiểm soát chất lượng chặt chẽ, thay vì để giáo viên kiêm nhiệm.
"Thầy cô phải tập trung vào chuyên môn giảng dạy. Những việc như tổ chức suất ăn cần có đơn vị chuyên nghiệp, có trách nhiệm và tiêu chuẩn rõ ràng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.
Bên cạnh đó, ông khuyến khích phát triển hệ thống trường ngoài công lập nhằm chia sẻ áp lực với trường công, nhưng phải đảm bảo mục tiêu cốt lõi: mọi học sinh đều có chỗ học, không bị bỏ lại phía sau.
An toàn thực phẩm phải có "đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng"
Nếu giáo dục là nền tảng dài hạn, thì an toàn thực phẩm là vấn đề cấp thiết hằng ngày. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thẳng thắn chỉ ra tình trạng "phân mảnh trách nhiệm" trong quản lý lĩnh vực này.
"Hiện có nhiều bộ cùng quản lý nhưng lại không rõ ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Không thể để tình trạng cắt khúc như vậy", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và cho biết, theo định hướng mới, Bộ Y tế sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm chính, quản lý xuyên suốt từ khâu kiểm soát chất lượng đến tác động sức khỏe người dân, trong khi các bộ, ngành khác phối hợp theo chức năng.
Đặc biệt, vấn đề thực phẩm quanh trường học được đặt ở mức cảnh báo cao. Những hàng quán giá rẻ, không kiểm soát chất lượng vẫn tồn tại phổ biến, trực tiếp ảnh hưởng đến học sinh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cảnh báo, có những thực phẩm cận hạn sử dụng, không vi phạm khi nhập nhưng khi bán ra lại gây nguy hại. Các cháu vì rẻ, vì tiện mà sử dụng, hậu quả lâu dài rất đáng lo ngại.
Toàn cảnh hội nghị tiếp xúc cử tri.
Theo đó, ông yêu cầu chính quyền cơ sở phải vào cuộc mạnh mẽ, kiểm soát chặt khu vực cổng trường, không để tình trạng kinh doanh thực phẩm kém chất lượng tồn tại. Đồng thời, nhà trường cũng không thể đứng ngoài trách nhiệm trong việc bảo vệ sức khỏe học sinh. "Không thể vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi sức khỏe của trẻ em", ông nhấn mạnh.
Liên quan đến chăm sóc sức khỏe, , Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần tính toán định mức bác sĩ trên số dân, ví dụ 500 hay 1.000 người dân có một bác sĩ. Mô hình bác sĩ gia đình hay sổ sức khỏe điện tử, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cũng rất quan trọng để theo dõi lịch sử bệnh lý của người dân từ khi sinh ra, tránh việc mỗi lần khám lại một sổ y tế khác nhau, khám xong lại bỏ đi, rồi sau đó không biết quá trình khám bệnh của người dân như thế nào.
"Trạm y tế phường trở nên vô cùng quan trọng, khám sức khỏe định kỳ cũng ở đó, chẳng cần đi đâu cả. Hà Nội tôi chưa nhận được báo cáo nhưng Tp.HCM khám thử một số nơi thì có 30% số người có bệnh mà không biết, thậm chí có cả ung thư mới phát hiện được ra. Có những người chưa bao giờ được thử máu, được siêu âm tim, phổi…", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói.
Cùng với định hướng phát triển bệnh viện lão khoa và nhi khoa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải chủ động tiêm chủng vaccine để "thanh toán dứt điểm" các bệnh truyền nhiễm như lao, sốt xuất huyết, tránh để dịch bệnh bùng phát tốn kém chi phí chống dịch.
Xây dựng xã, phường XHCN ở Hà Nội
Liên quan đến các kiến nghị của cử tri về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, sau khoảng 10 tháng đi vào hoạt động, mô hình mới đã hoàn thành được khối lượng công việc rất lớn.
"Trước hết là ổn định và nâng cao được đời sống cho Nhân dân, tạo được nhiều những thuận lợi hơn cho Nhân dân. Nhân dân thấy được sự gần gũi hơn, cũng tổ chức được nhiều cái thành công đại hội đảng các cấp, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp vừa qua", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thông tin Bộ Chính trị, Ban Bí thư sẽ có chủ trương tổ chức sơ kết 1 năm thực hiện mô hình chính quyền 3 cấp đúng vào ngày 1/7/2026. Trung ương Đảng xác định, năm 2026 là năm của bộ máy chính quyền cấp cơ sở.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, đã vài lần gợi ý với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về việc xây dựng xã/phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Thủ đô.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu, chúng ta đặt mục tiêu đến năm 2045 là đất nước phát triển, người dân có thu nhập cao, "tức là lúc đó kết thúc thời kỳ chúng ta quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi mở xây dựng xã, phường XHCN ở Hà Nội.
"Đến năm 2045, chúng ta đạt được mục tiêu đó, thì chúng ta qua được thời kỳ quá độ. Nhiều người hỏi là thời kỳ quá độ dài đến bao giờ? Khi nào đạt được mục tiêu đó, chúng ta sẽ bước vào xây dựng một xã hội mới, đã hình thành được cơ sở của chủ nghĩa xã hội", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thông tin.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bây giờ, chúng ta xây dựng thử một phường, một xã Xã hội chủ nghĩa, để rút kinh nghiệm mô hình sẽ như thế nào; cuộc sống của người dân, việc thỏa mãn các nhu cầu của người dân ở đó như thế nào.
"Tôi có gợi ý là nếu được thì cải tạo, xây dựng, phát triển một phường nào đó đang tiên tiến, có sẵn. Mô hình xã hội chủ nghĩa thế nào, cuộc sống của người dân được chăm lo thế nào, các cháu được đi học thế nào, người dân được chăm sóc sức khỏe thế nào, đi lại thế nào, môi trường cuộc sống gần gũi như thế nào; an toàn, văn minh thế nào", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Còn nếu không chọn phường, xã có sẵn, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần chọn một địa điểm xây dựng một phường mới với quy mô dân số khoảng 500.000 đến 1 triệu người. "Xây dựng hoàn toàn mới, từ hạ tầng ngầm thế nào cho đến đô thị thế nào, cuộc sống thế nào, trường học thế nào, thông minh thế nào", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nêu, cần xây dựng một xã nông thôn Xã hội chủ nghĩa, nghiên cứu sản xuất thế nào, tự động hóa ra sao, đời sống người dân thế nào,...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, chưa xây dựng được cả thành phố, thì thí điểm xây dựng ở một phường, một xã. Thành phố cần lựa chọn địa điểm để triển khai, tổ chức cơ cấu bộ máy với ưu tiên những gì tốt nhất cho nơi đó.
"Làm thử đi để người dân cảm nhận được. Nay mai ta thấy, mẫu mực là như thế, cứ thế mà phấn đấu vươn lên. Nếu chỗ nào chưa đạt được yêu cầu như thế thì phải chỉnh trang lại, xây dựng lại", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, với tốc độ phát triển như hiện nay, không khó để Hà Nội thí điểm và làm được mô hình xã/phường xã hội chủ nghĩa.
"Nếu Hà Nội làm được điều đó, Thủ đô không chỉ phát triển nhanh hơn, hiện đại hơn mà còn trở thành một đô thị đáng sống hơn, nhân văn hơn, văn minh hơn, xứng đáng với vai trò trái tim của cả nước, nơi hội tụ những niềm tin, trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
