Hai quốc gia về mặt kỹ thuật đã ở trong tình trạng xung đột suốt nhiều thập kỷ, và các cuộc đàm phán hôm thứ Ba (14/4 - giờ địa phương) vấp phải sự phản đối gay gắt từ lực lượng vũ trang Hezbollah. Nhóm này tuyên bố đã phóng rocket vào hơn chục thị trấn miền Bắc Israel ngay khi cuộc họp bắt đầu.
Giá dầu vượt 100 USD khi hải quân Mỹ chuẩn bị phong tỏa các cảng của IranĐỌC NGAYMỹ đang thúc đẩy chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah, lo ngại tình hình có thể làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trong cuộc đối đầu giữa Washington và Iran, sau khi các cuộc đàm phán với Tehran tại Pakistan không đạt đột phá.
Lebanon bị cuốn vào cuộc xung đột rộng lớn hơn khi Hezbollah tấn công Israel để ủng hộ Iran dẫn đến chiến dịch tấn công trên bộ và không kích của Israel, khiến hơn 2.000 người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Cuộc họp hôm thứ Ba tại Washington (cuộc đối thoại trực tiếp cấp cao đầu tiên kể từ năm 1993) do ông Rubio làm trung gian, với sự tham gia của đại sứ Israel và Lebanon tại Mỹ.
"Đây là một cơ hội mang tính lịch sử", ông Rubio phát biểu khi chào đón các đại sứ.
"Hy vọng chúng ta có thể vạch ra một khuôn khổ để từ đó xây dựng nền hòa bình hiện tại và lâu dài".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong cuộc gặp với Đại sứ Lebanon, Nada Hamadeh Moawad và Đại sứ Israel, Yechiel Leiter tại Bộ Ngoại giao ở Washington, DC vào ngày 14/4/2026. (Ảnh: AFP/Oliver Contreras)
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết, ông hy vọng các cuộc đàm phán "sẽ đánh dấu sự khởi đầu cho hồi kết của những đau khổ mà người dân Lebanon phải chịu đựng".
Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó cho biết, các cuộc thảo luận "mang tính xây dựng", đồng thời nói thêm: "Tất cả các bên đã đồng ý khởi động đàm phán trực tiếp vào thời gian và địa điểm được thống nhất".
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết, hai bên "đã có cuộc trao đổi tuyệt vời".
"Chúng tôi nhận ra hôm nay rằng chúng tôi đứng cùng một phía", ông nói với báo giới.
Trong tuyên bố riêng, Đại sứ Lebanon tại Mỹ Nada Hamadeh Moawad gọi cuộc họp là "mang tính xây dựng", nhưng cũng kêu gọi ngừng bắn và nhấn mạnh "chủ quyền đầy đủ của nhà nước đối với toàn bộ lãnh thổ Lebanon", cùng các vấn đề khác.
Hiện lực lượng Israel đang kiểm soát một số khu vực ở miền Nam Lebanon, và chính phủ nước này từ chối xem xét ngừng bắn cho đến khi Hezbollah bị giải thể.
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar cho biết, Israel đang hướng tới "hòa bình và bình thường hóa quan hệ" với Lebanon, nhưng nhấn mạnh Hezbollah là vấn đề then chốt "cần được giải quyết".
Trước cuộc họp, thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã kêu gọi hủy bỏ đàm phán và tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu.
Ngoại trưởng của 17 quốc gia, bao gồm Anh và Pháp, kêu gọi hai bên tận dụng cơ hội để mang lại an ninh lâu dài cho khu vực.
Mỹ phong tỏa Iran
Trong khi sự chú ý dồn vào cuộc họp tại Washington, Tổng thống Donald Trump tìm cách gây sức ép với Iran bằng một cuộc phong tỏa hải quân.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết, các biện pháp này áp dụng với "tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran".
Ngày thứ Ba, cơ quan này cho biết chưa có tàu nào đi qua eo biển và 6 tàu đã tuân thủ lệnh quay đầu, dù dữ liệu theo dõi hàng hải từ Kpler cho thấy một số tàu từng ghé cảng Iran vẫn vượt qua được kể từ khi phong tỏa bắt đầu.
Bộ Chỉ huy quân sự Iran gọi đây là hành động "cướp biển" và cảnh báo nếu an ninh các cảng của họ bị đe dọa, "không có cảng nào ở Vịnh Ba Tư và Biển Ả Rập còn an toàn".
Trung Quốc cho rằng cuộc phong tỏa là "nguy hiểm và vô trách nhiệm", sau khi Tổng thống Trump đe dọa đánh chìm bất kỳ tàu nào tìm cách rời hoặc cập cảng Iran.
Đáng chú ý, bất chấp phong tỏa, lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần giữa Washington và Tehran đạt được hôm thứ Tư tuần trước vẫn còn hiệu lực.
Hôm thứ Ba, ông Trump nói với tờ New York Post rằng vòng đàm phán mới có thể diễn ra tại Pakistan "trong một hoặc hai ngày tới", sau khi trước đó ông tiết lộ các quan chức Iran giấu tên đã liên hệ để tìm kiếm thỏa thuận.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nhấn mạnh "không có giải pháp quân sự" cho xung đột và hòa bình đòi hỏi "sự can dự bền bỉ và ý chí chính trị".
"Các cuộc đàm phán nghiêm túc phải được nối lại", ông nói với báo giới tại New York Post.
Ngày thứ Ba, các nguồn tin cấp cao Pakistan cho AFP biết, Islamabad đang nỗ lực đưa Iran và Mỹ trở lại bàn đàm phán vòng hai.
Tạm dừng làm giàu uranium?
Thủ tướng đắc cử Magyar nói Ukraine phải tự quyết điều kiện hòa bình, phản đối gia nhập EU nhanh chóngĐỌC NGAYÔng Trump khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, sau khi phát động tấn công với cáo buộc Tehran tìm cách phát triển bom nguyên tử, điều mà Iran phủ nhận.
Trong các cuộc đàm phán cuối tuần vừa rồi, Mỹ được cho là đề xuất đình chỉ chương trình làm giàu uranium của Iran trong 20 năm.
Đáp lại, Iran đề xuất tạm dừng hoạt động hạt nhân trong 5 năm, nhưng bị phía Mỹ bác bỏ, theo tờ The New York Times.
Moscow đề nghị lưu giữ an toàn uranium đã được làm giàu của Iran như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào.
Hôm thứ Ba, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng cam kết rằng Bắc Kinh sẽ đóng một "vai trò mang tính xây dựng" trong việc thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình ở Trung Đông.
Thế Hải (Theo Timesofisrael, France24)
