Dưới chân những dãy núi trập trùng, khi mùa xuân gõ cửa từng bản làng xa xôi, có những người chọn đón Tết theo một cách rất khác. Không pháo hoa rực rỡ, không mâm cỗ sum vầy đủ đầy, Tết của họ gắn với sân trường vắng, phòng trực đơn sơ và trách nhiệm âm thầm giữ cho nhịp học tập không bị đứt gãy.
Ở những vùng đất còn nhiều gian khó, hình ảnh người thầy, người cô bám bản những ngày đầu năm đã trở thành một phần lặng lẽ nhưng bền bỉ của mùa xuân.
Sưởi ấm mùa xuân nơi vùng cao
Giữa sắc mai vàng trải dài trên triền núi Xã Anh Dũng, tỉnh Khánh Hòa, cô Mang Thị Hồng Hòa - giáo viên Trường Mẫu giáo Hoa Đào lại bắt đầu những ngày trực Tết quen thuộc. Sáng đến trường, tối trở về nhà, hành trình lặp đi lặp lại không phải vì nghĩa vụ hành chính đơn thuần, mà bởi điểm trường là không gian sinh hoạt, vui chơi của nhiều thế hệ trẻ em trong xã mỗi dịp đầu xuân. Việc trực trường không chỉ để bảo vệ cơ sở vật chất, mà còn là cách để các thầy cô giữ cho các em một mùa Tết an toàn, bình yên.
Chiều 29 Tết, trong căn phòng học đơn sơ nơi vùng cao, cô Hoà đứng lặng khi thấy học trò bất ngờ chạy vào. Mỗi em mang theo một món quà nhỏ, túi khoai lang, khoai mì, vài quả trứng gà, mấy lá bép hái từ rừng, nải chuối xanh còn nguyên nhựa. Những món quà chẳng đáng giá bao nhiêu, nhưng chứa đựng tất cả sự chân thành của những đứa trẻ.
Cô Mang Thị Hồng Hòa- Giáo viên Trường Mẫu giáo Hoa Đào, Xã Anh Dũng, tỉnh Khánh Hòa.
"Mẹ con không có gì, cho quà rừng cô ăn Tết…" - lời nói mộc mạc ấy khiến cô Hoà nghẹn ngào. Đó là cái Tết đầu tiên cô lên dạy học xa nhà, cách đây tròn mười năm và cũng là cái Tết để lại trong cô nhiều cảm xúc nhất.
Tối hôm ấy, cô Hoà trò quây quần bên bữa cơm tất niên giản dị với nồi canh lá bép, ít khoai luộc, vài quả trứng gà, thêm mấy củ khoai nướng thơm lừng. Mâm cơm đơn sơ, nhưng ấm áp hơn rất nhiều những bữa tiệc đủ đầy nơi phố thị.
"Đêm giao thừa khi gọi điện về nhà, vừa nghe giọng ba mẹ, nước mắt tôi đã rơi. Nỗi nhớ gia đình chồng lên cái rét vùng cao, nhưng trong lòng tôi cũng dâng lên một cảm giác rằng nghề giáo của mình đang hiện hữu bằng những điều giản dị mà ý nghĩa", cô Hoà xúc động nói.
Những năm gần đây, thời tiết ngày càng khắc nghiệt, cận Tết rét buốt kéo dài. Đường sá xa xôi, núi rừng hiểm trở khiến việc mua sắm, vận chuyển nhu yếu phẩm vô cùng khó khăn.
Từ những cái Tết như thế, cô Hoà dần thấu hiểu cuộc sống của học trò và bà con nơi vùng cao. Nhiều em nhỏ mồ côi, thiếu thốn đủ bề. Tết đến, không bánh chưng, không áo mới, thậm chí không có cả hơi ấm gia đình.
"Chính trong hoàn cảnh ấy, tình cô trò và tình làng bản lại càng thêm gắn bó với tôi. Phụ huynh dù khó khăn vẫn sẻ chia, học trò dù thiếu thốn vẫn nghĩ cho thầy cô. Những nghĩa cử nhỏ bé ấy đã góp phần sưởi ấm cả mùa đông vùng cao", cô Hoà chia sẻ.
Cô Hoà cùng các em học sinh.
Từ nhiều năm nay, cô Hoà lựa chọn ở lại bản ăn Tết cùng học trò và bà con. Quyết định ấy không chỉ xuất phát từ nhiệm vụ trực Tết được nhà trường phân công, mà còn từ tình thương sâu nặng dành cho mảnh đất và con người nơi đây. Cô ở lại để cùng học trò nhóm bếp, gói bánh, quét dọn lớp học, treo cành đào trước sân trường, để Tết của bản không còn lặng lẽ.
Bám bản ngày Tết để giữ nhịp học đầu xuân
Cách đó hàng trăm cây số, nơi con đường đất ngoằn ngoèo như dải lụa vắt ngang sườn đồi dẫn vào Trường Tiểu học Co Mạ 1 (xã Co Mạ, tỉnh Sơn La), sắc đào cũng đang nhuộm hồng không gian. Mùa xuân len lỏi qua từng bậc cửa, gõ vào phòng làm việc của cô Ngô Thị Huyền - Hiệu trưởng nhà trường. Lại thêm một năm, cô lựa chọn ở lại trường đón Tết cùng đồng bào.
Cô Ngô Thu Huyền cùng học trò đón tết nơi bản xa.
Với giáo viên vùng cao, cả năm bám trường, bám lớp thì Tết là khoảng thời gian hiếm hoi để trở về sum họp. Nhưng đặc thù địa bàn khiến việc bám bản dịp đầu năm trở thành nhiệm vụ quan trọng, nhằm kịp thời vận động học sinh quay lại lớp sau kỳ nghỉ dài. Là người đứng đầu, cô Huyền là người tiên phong ở lại.
"Thực ra cũng có lúc chạnh lòng. Nhưng khi đã chọn gắn bó với mảnh đất này, thì nhiệm vụ nào cũng phải hoàn thành và sự động viên của chính quyền, sự sẻ chia của người dân địa phương, đặc biệt là sự thấu hiểu từ gia đình đã trở thành hậu phương vững chắc để tôi yên tâm cống hiến", cô Huyền nói.
Niềm vui năm mới chưa trọn vẹn khi trong lòng nữ hiệu trưởng vẫn canh cánh nỗi lo quen thuộc. Ở vùng cao, nhiều phụ huynh đi làm ăn xa, Tết mới có dịp về đoàn tụ. Trong niềm vui sum vầy, không ít gia đình chiều con quá mức, lơi lỏng kỷ luật, khiến các em dễ xao nhãng việc học sau kỳ nghỉ.
"Nhà trường luôn chủ động xây dựng kế hoạch vận động học sinh trở lại lớp. Công tác tuyên truyền được đặt lên hàng đầu, với sự phối hợp chặt chẽ giữa thầy cô, chính quyền xã, phụ huynh và những người có uy tín trong cộng đồng. Mục tiêu là để các em đón Tết an toàn, vui tươi nhưng vẫn giữ được nề nếp, ý thức học tập", cô Huyền bày tỏ.
Ở Anh Dũng hay Co Mạ, mùa xuân nơi vùng cao không chỉ hiện diện qua sắc hoa hay nắng mới, mà còn qua những bước chân thầm lặng của giáo viên trực Tết. Họ ở lại khi nhiều người trở về, lặng lẽ giữ cho sân trường không lạnh, để sau Tết, tiếng trống trường lại vang lên đều đặn giữa núi rừng. Và chính từ những cái Tết như thế, niềm tin vào con chữ, vào tương lai của những đứa trẻ vùng cao được gìn giữ và nảy nở, bền bỉ như mùa xuân nối tiếp mùa xuân.
Hoàng Nhung
