Hoa Đà Lạt: từ 35 lưu dân Hà thành đến vựa hoa châu Á

Đã nhiều năm, vùng hoa Đà Lạt không kiếm tiền từ vụ mùa. Những người sản xuất hoa đã quen với lối làm ăn chuyên nghiệp, kế hoạch và những kế hoạch tăng trưởng có tính toán kỹ càng.

Tại vùng hoa Đà Lạt, người dân đã quen với việc tổ chức sản xuất lớn, cân đối giữa nội tiêu và xuất khẩu - Ảnh: M.V.

Khi Hasfarm Holdings - công ty mẹ của Dalat Hasfarm - hoàn tất việc mua lại 100% Lynch Group (doanh nghiệp hoa tươi niêm yết trên sàn chứng khoán Úc) vào ngày 9-12-2025, thị trường nhìn thấy một con số ấn tượng: khoảng 270 triệu AUD (tương đương hơn 4.500 tỉ đồng). Người

Nhiều giống hoa chưa bao giờ có mặt tại Việt Nam cũng đã được trồng thành công ở Đà Lạt và xuất khẩu - Ảnh: M.V.

Các tư liệu tại Nhà văn hóa làng hoa Hà Đông - Đà Lạt ghi lại những người nông dân như ông Ngô Văn Ngôn mang 2.000 củ lay ơn đầu tiên vào Đà Lạt. Ông Nguyễn Văn Dụng - bậc thầy lai tạo màu sắc hoa huệ - cũng đặt những viên gạch đầu tiên để ấp Hà Đông, làng hoa cổ nhất Đà Lạt, chính thức ra đời năm 1938. Từ "cái nôi" này, nghề trồng hoa lan tỏa dần sang Thái Phiên, Vạn Thành và nhiều vùng phụ cận.

Những người đi trước không chỉ "khai hoang" theo nghĩa cầm cuốc mở đất. Họ còn là lớp "thực vật học" dân gian - kiên trì thử nghiệm, thuần hóa giống hoa ôn đới, chọn lọc từng vụ để những luống lay ơn, cúc, thược dược... bén rễ, rồi thành hàng hóa. 

Đà Lạt từ chỗ là nơi cung ứng nông sản tại chỗ cho đô thị nghỉ dưỡng, dần trở thành vùng sản xuất chuyên canh có tay nghề, có truyền thống, có lớp lao động hiểu cây như hiểu người.

Trở thành trung tâm hoa của Đông Nam Á

Đến nay, toàn tỉnh Lâm Đồng có hơn 10.880ha hoa, sản lượng đạt 4,4 tỉ cành mỗi năm, mang lại nguồn thu lớn, nhiều nơi vượt 3 tỉ đồng/ha. Thương vụ mua lại Lynch Group của Hasfarm vừa qua là biểu hiện rõ nét của việc tận dụng nền tảng sản xuất tại Việt Nam để mở rộng ảnh hưởng ở thị trường châu Á - Thái Bình Dương.

Chăm sóc hoa khi còn là cây non trong nhà kính tại Đà Lạt - Ảnh: M.V.

Bước ngoặt hiện đại hóa đến vào thập niên 1990, khi dòng vốn và công nghệ sản xuất từ các công ty nước ngoài (FDI) xuất hiện. Cùng với dòng vốn là tiêu chuẩn sản xuất mới, tư duy chuỗi cung ứng mới thúc đẩy vùng hoa Đà Lạt chuyển hướng trở thành trung tâm cung ứng danh tiếng của khu vực.

"Doanh nghiệp FDI như Dalat Hasfarm không xây Đà Lạt trở thành vựa hoa từ con số 0. Khi các doanh nghiệp đến, Đà Lạt đã có sẵn một tổ hợp lợi thế: khí hậu - thổ nhưỡng hiếm có ở Đông Nam Á, cùng lực lượng lao động có truyền thống trồng hoa qua nhiều thế hệ", ông Trần Huy Đường (nguyên Chủ tịch Hiệp hội Hoa Đà Lạt) nhìn nhận.

Theo chiến lược UBND tỉnh Lâm Đồng xây dựng, Đà Lạt được định vị đến năm 2030 trở thành trung tâm sản xuất hoa tươi hàng đầu Đông Nam Á. Lâm Đồng đang xử lý yếu tố "cốt tử" là cây giống. Thay vì phụ thuộc giống nhập khẩu, Lâm Đồng dự kiến sản xuất 200 triệu cây giống mỗi năm bằng công nghệ nuôi cấy mô (in-vitro) vào năm 2030. Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đang hỗ trợ nông dân nhập khẩu giống hoa có bản quyền để kinh doanh "sòng phẳng" và phù hợp thông lệ quốc tế.

Ngoài ra, tỉnh Lâm Đồng đang xúc tiến xây dựng Trung tâm Giao dịch hoa hiện đại cùng hệ thống sàn đấu giá tiêu chuẩn quốc tế ngay chân đèo Prenn. Điều này giúp minh bạch hóa giá cả, đưa hoa Đà Lạt đi thẳng từ trang trại đến các kệ siêu thị ở Úc, Nhật Bản và châu Âu, hạn chế qua nhiều khâu trung gian. Vị trí đặt trung tâm đấu giá ở vùng lõi sản xuất (Đà Lạt và vùng lân cận) cũng giúp hoa từ vườn ra thị trường nhanh nhất.

Con đường thành vựa hoa châu Á

TTO - Khi những chuyến xe cuối cùng rời Đà Lạt đưa hoa đi khắp nơi bán Tết, những người trồng hoa mới thở phào nhẩm tính lại chuyện làm ăn một năm qua.