Công viên số 1 Lý Thái Tổ (TP.HCM) đã trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng và tưởng niệm các nạn nhân đại dịch COVID-19 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhiều lần nói "không phải ngẫu nhiên" khi TP chọn những khu đất "vàng" để làm công viên, trường học hay không gian văn hóa.
Lợi ích của người dân được đặt ở vị trí trung tâm, như cách người đứng đầu Đảng bộ TP.HCM nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu phải làm cho dân thấy được và hưởng được ngay, chứ không chỉ dừng lại ở những mục tiêu dài hạn.
Chính sách đi thẳng vào đời sống người dân
Đầu tháng 4-2026, tại Hội nghị Thành ủy, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang yêu cầu trong năm 2026 gần 15 triệu người dân TP.HCM phải được khám, tầm soát sức khỏe ít nhất một lần, không chia giai đoạn.
Đây không chỉ là một chỉ tiêu kỹ thuật của ngành y tế, mà là một thông điệp chính sách: chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, đúng tinh thần của Bộ Chính trị trong nghị quyết 72 về nâng cao sức khỏe nhân dân.
"Với tiềm lực, cơ sở y tế của TP mà không làm được việc này là chưa ổn. Phải làm được" - Bí thư Thành ủy nói thẳng, yêu cầu trong vòng hai tuần phải có kế hoạch cụ thể.
Một chiến dịch khám sức khỏe quy mô lớn đã được triển khai đồng loạt. Ngày 17-4 gần 30.000 người dân đã được khám miễn phí ngay tại địa bàn cư trú, với sự tham gia của hơn 100 bệnh viện và trung tâm y tế.
Đội y tế phường Xuân Hoà khám bệnh tại nhà cho người dân - Ảnh: LÊ PHAN
Con số đáng chú ý không chỉ là lượng người tham gia, mà là 64,3% trong số đó phát hiện có vấn đề sức khỏe. Hơn 10.000 trường hợp cần theo dõi tại tuyến cơ sở, hơn 8.000 trường hợp được chuyển khám chuyên sâu. Chính sách mới đã chạm đúng vào nhu cầu thực tế.
Không dừng ở y tế, TP.HCM tiếp tục có chủ trương miễn phí xe buýt cho người dân, với kinh phí dự kiến khoảng 7.000 tỉ đồng, vừa hỗ trợ tài chính vừa là "đòn bẩy" để thay đổi thói quen đi lại.
Bí thư Thành ủy cũng yêu cầu phải tổ chức lại mạng lưới xe buýt theo hướng đúng giờ hơn, văn minh hơn, và đặc biệt là tăng nhanh số lượng xe buýt điện. Tiếp đó là chủ trương miễn phí hạ tầng cảng biển: quyết định mang tính chia sẻ trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao. Khi chi phí đầu vào của doanh nghiệp giảm, áp lực giá cả hàng hóa cũng sẽ giảm theo, và người hưởng lợi cuối cùng vẫn là người dân.
Các chính sách này không tách rời nhau mà tạo thành một chuỗi liên kết nhằm nâng cao "chỉ số hạnh phúc" của người dân... Đó là cách TP.HCM đưa các chủ trương lớn của Trung ương thành những lợi ích cụ thể, đo đếm được trong đời sống hằng ngày.
Từ đất "vàng" thành không gian sống cho cộng đồng
Nếu các chính sách an sinh mang lại lợi ích trực tiếp, các công trình công cộng lại tạo ra những thay đổi bền vững hơn trong không gian sống. TP.HCM đang hình thành một xu hướng rõ ràng: ưu tiên sử dụng đất công cho giáo dục, y tế và đặc biệt là mảng xanh.
Khu đất 2-4-6 Hai Bà Trưng có vị trí đắc địa với 4 mặt tiền đường Hai Bà Trưng, Thi Sách, Đông Du và Công trường Mê Linh được trưng dụng hơn một nửa diện tích làm nơi trồng hoa, đặt tiểu cảnh cho người dân, du khách tới tham quan - Ảnh: CHÂU TUẤN
Không phải ngẫu nhiên khi TP quyết định biến khu đất số 1 Lý Thái Tổ thành công viên, đồng thời xây dựng đài tưởng niệm các nạn nhân đại dịch COVID-19. Trong phát biểu của mình, Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh sau y tế và giáo dục, ưu tiên tiếp theo là tạo mảng xanh cho người dân, bởi đây là nhu cầu "thiếu trầm trọng".
Công viên số 1 Lý Thái Tổ, từ một khu đất để hoang trở thành một không gian xanh mang tính biểu tượng, người dân tìm đến để tưởng nhớ và cảm nhận sự hồi sinh sau đại dịch. Những giá trị ấy không thể đo bằng tiền, nhưng lại là thứ làm nên chất lượng sống của một đô thị.
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra ở khu vực bến Nhà Rồng, với 31ha ven song ngay trung tâm. Đặt trong tầm nhìn dài hạn, đó là cách TP trả lại không gian cho cộng đồng. Trước đó, việc chuyển đổi nghĩa trang Bình Hưng Hòa thành các công trình phục vụ dân sinh là một minh chứng rõ nét cho tư duy phát triển mới.
Dự án khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội và mở rộng Khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh có tổng mức đầu tư hơn 20.000 tỉ đồng. Giai đoạn 1 dự án làm trước 9ha tại khu trung tâm bến Nhà Rồng, bao gồm công viên cảnh quan, quảng trường trung tâm, không gian công cộng ven sông và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu. Vốn đầu tư giai đoạn 1 khoảng 1.224 tỉ đồng, theo hình thức BT - Ảnh: CHÂU TUẤN
Ngày 20-4, Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa đã hoàn thiện sau gần một năm thi công. Từ một "vùng đất buồn", nơi đây đang dần trở thành không gian của sự sống, của tiếng cười trẻ nhỏ. Ngôi trường với 30 phòng học khang trang mở ra một biểu tượng chuyển đổi từ quá khứ sang tương lai.
Xây trường học tại đây không chỉ là giải bài toán quỹ đất, mà còn là thông điệp: mọi không gian, nếu được quy hoạch hợp lý, đều có thể phục vụ cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân.
Cùng với đó là hàng loạt công trình chỉnh trang đô thị như chợ Bến Thành, hồ Con Rùa, các tuyến đường trung tâm... hay việc biến các khu đất trống thành công viên, vườn hoa trong dịp Tết Bính Ngọ.
Chợ Bến Thành và khu vực phía trước được "thay áo mới" trong dịp Tết Nguyên đán 2026, trở thành nơi thu hút bậc nhất ở trung tâm TP.HCM được nhiều người dân, du khách đến tham quan chụp ảnh - Ảnh: CHÂU TUẤN
Những thay đổi này có thể nhỏ lẻ nếu nhìn riêng lẻ, nhưng khi cộng lại sẽ tạo thành một diện mạo đô thị mới xanh hơn, sạch hơn, đáng sống hơn. Nhiều chuyên gia đô thị đánh giá những quyết định này đều có điểm chung là không chạy theo giá trị thương mại ngắn hạn, mà ưu tiên giá trị sử dụng lâu dài cho cộng đồng.
TP.HCM đang tiếp cận theo hướng phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà phải là nâng cao chất lượng sống một cách trực tiếp, hữu hình.
Khi người dân được khám sức khỏe miễn phí, được đi xe buýt không tốn tiền, được sống trong không gian xanh hơn, học tập trong những ngôi trường tốt hơn, đó chính là lúc những quyết sách lớn thực sự đi vào cuộc sống. Và đó cũng là thước đo rõ ràng nhất cho hiệu quả của một đô thị đang chuyển mình.
