Trên sông Đồng Nai, hàng trăm sà lan neo hai bên bờ như một bãi đậu khổng lồ. Tất cả đang chờ đá để tiếp tục hành trình về các công trình trọng điểm, bao gồm cả đường vành đai 3 TP.HCM
Là một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm Đông Nam Bộ, vành đai 3 TP.HCM đang bước vào giai đoạn nước rút, với mục tiêu đưa vào khai thác giữa năm 2026. Dự án được Chính phủ và các địa phương đặc biệt quan tâm, yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu không được chậm thêm, phải dồn toàn lực, vượt mọi khó khăn để về đích đúng tiến độ.
Cùng các công trình hạ tầng trọng điểm khác, vành đai 3 TP.HCM cũng đã trải qua một giai đoạn "khát cát". Nhưng khi cơn bão thiếu cát vừa vượt qua, áp lực lại dồn sang đá. Đến thời điểm hiện tại, đá đang là yếu tố quyết định tiến độ thi công và ngày hoàn thành dự án.
Nhìn từ trên cao, sông Đồng Nai lững lờ chảy qua vùng Vĩnh Cửu cũ, dọc hai bờ là những bãi đá và mỏ khai thác nối tiếp nhau. Trên mặt sông rộng, hàng trăm chiếc sà lan nằm im lìm, đầu đuôi xuôi ngược như một bãi đậu khổng lồ trên mặt nước. Nhưng những con tàu này không phải đang nghỉ ngơi, tất cả đều đang neo đậu để xếp tài vào chở đá.
Thời gian qua chủ đầu tư cùng nhà thầu, đơn vị vận chuyển đang ngày đêm đeo bám tại các mỏ đá Đồng Nai để điều phối, đưa từng sà lan đá về công trình vành đai 3 TP.HCM.
Theo các nhà thầu thi công vành đai 3 TP.HCM, đoạn phía đông 14,7km cầu cạn, nguồn đá hiện nay tạm ổn khi phần đường chính trên cao đã trải nhựa hầu hết, còn lại chủ yếu là đường song hành. Trong khi đó, đoạn phía tây thành phố (Củ Chi, Bình Chánh cũ) vẫn "khát đá".
Một cán bộ nhà thầu phụ trách vật liệu tại mỏ thuộc gói thầu XL8, XL10 đoạn phía tây đường vành đai 3 cho hay nhu cầu đá trong giai đoạn này cần 88.000m³, hiện tại đã đưa về công trình khoảng 26.000m³. Để lấy đá, nhà thầu phải có đề xuất từ địa phương, giấy giới thiệu của chủ đầu tư và được xếp "slot" cụ thể. Vì vậy, nhà thầu dù có tiền, có sà lan cũng không thể chủ động được nguồn vật liệu.
Nhà thầu đã rất nỗ lực huy động thuê sà lan nằm chờ chở, song nhu cầu đá cho các dự án rất lớn nên thời gian kéo dài. Trung bình mỗi tuần, đơn vị chỉ có 1-2 tàu xuất bến với khối lượng khoảng 1.000m³.
Thời gian chờ lâu khiến chi phí đội lên, nhà thầu phải hỗ trợ đơn vị vận chuyển tới 3-4 triệu đồng/ngày. Cá biệt có trường hợp phải neo đậu từ 7-9 ngày mới đến lượt vào mỏ. Nhiều chủ sà lan không chờ được, buộc phải rời đi tìm nguồn hàng khác và nhà thầu lại phải tìm sà lan khác để quay lại đăng ký từ đầu...
Để kịp hoàn thành dự án vào tháng 6-2026 theo chỉ đạo, nếu nguồn đá tại mỏ được tăng công suất, được cung cấp liên tục và đáp ứng đủ nhu cầu, các nhà thầu có thể huy động thêm sà lan, tận dụng đầy đủ nguồn lực để chở đá tới công trường kịp tiến độ.
Cùng phóng viên Tuổi Trẻ về tận mỏ, ngày đêm theo những chuyến sà lan trên hành trình đưa đá về công trường vành đai 3 TP.HCM:
Hành trình dài 61km của sà lan dọc sông Đồng Nai từ các mỏ đá đến công trường vành đai 3 TP.HCM. Nhiều đoạn phải neo chờ theo con nước, những chuyến đá nối nhau ngày đêm để kịp cung ứng cho công trình trọng điểm
Nhìn từ trên cao, các mỏ đá sâu xuống lòng đất, các bậc thang khai thác nhấp nhô, xe ben liên tục chạy lên xuống để chở đá ra sà lan
Khoảng 8h sáng, một trong những chiếc sà lan chúng tôi theo chân bắt đầu nhận đá. Từng chiếc xe ben nối đuôi nhau chạy lên phễu đổ. Chỉ trong vài chục giây, đá từ thùng xe trút xuống, theo băng chuyền đổ ào xuống lòng sà lan. Mỗi xe chỉ mất khoảng 1-2 phút để đổ xong quay đầu trở lại mỏ
Để đổ đầy đá cho một sà lan cần khoảng 45 xe ben loại 10 tấn. Sau gần hai giờ, thân tàu đã nặng trĩu. Một tàu kéo phía sau bắt đầu hỗ trợ quay đầu, đẩy nhẹ từng nhịp để con tàu lớn xoay mình ra dòng sông
Sà lan chở đá di chuyển chậm, chỉ khoảng 5 - 7km/h. Con tàu lững lờ theo dòng sông, hai bên bờ là những dải cây xanh xen lẫn khu dân cư
Ngay khi sà lan vừa bắt đầu hành trình, phụ tài xịt nước lên đống đá. Việc này để vừa hạn chế bụi bay vừa làm mát thân tàu dưới nắng trưa
Đến gần trưa, sà lan đến khu vực cầu Bạch Đằng 2, cây cầu nối Đồng Nai và Bình Dương cũ
Hai bên bờ sông Đồng Nai, cây cối xanh um. Không chỉ sà lan chúng tôi đi, hàng loạt sà lan khác cũng nối nhau chạy về công trường
Khoảng 13h45, luồng nước lớn dâng mạnh. Sà lan phải dừng lại khi còn cách cầu Hóa An chừng một cây số. Với những người làm nghề sông nước, việc chờ con nước gần như là chuyện thường ngày
Chiều xuống dần trên sông. Khoảng 17h, một góc boong tàu trở thành bếp dã chiến. Nồi cơm đặt trên bếp gas nhỏ, vài món ăn đơn giản được chuẩn bị nhanh gọn. Các thành viên trên sà lan chia sẻ rằng mấy tháng nay chưa ghé về nhà vì còn phải lênh đênh trên sông chở đá về phục vụ công trình trọng điểm
Có người tranh thủ tắm giặt bằng nước sông, có người ngồi tựa lan can nhìn mặt nước đang đổi màu theo ánh chiều. Một thành viên trong nhóm nói với chúng tôi: “Ở riết rồi quen, sà lan như nhà thứ hai của mình vậy”
Khoảng 17h30, khi mặt trời dần khuất, con nước cũng dịu lại. Sà lan nổ máy tiếp tục hành trình. Ánh chiều vàng đỏ trải dài trên mặt nước, con tàu chở đá bắt đầu chạy tiếp
Trời tối rất nhanh trên sông. Khoảng 18h40, sà lan đến gần cầu Ghềnh - nơi mà cách đây vài chục ngày có một sà lan va vào. Khi qua cây cầu này, tài công liên tục bật đèn chớp soi về phía trước rồi giảm tốc độ để đưa con tàu nặng nề lướt qua gầm cầu. Mọi người trên tàu dõi mắt theo từng chuyển động của bánh lái
Đến 19h30, sà lan qua cầu Đồng Nai và tiến vào khu vực Tân Vạn. Xa xa phía bờ TP.HCM, ánh đèn khu đô thị Vinhomes Grand Park bắt đầu hiện ra. Từ đây đã có thể nhìn thấy các gói thầu XL03, 04 của dự án vành đai 3. Trên sông lúc này không chỉ có một con tàu. Nhiều sà lan khác cũng đang chở đầy đá, nối nhau
Tầm 21h45, sà lan đến cầu Long Thành. Hiện tại nơi đây cũng đang có dự án mở rộng đồng bộ với cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đèn đường, đèn công trình chiếu sáng cả một vùng
Gần nửa đêm, khi đến khu vực nút giao giữa vành đai 3 và cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, sà lan bất ngờ chậm lại. Bánh lái bị vướng vào một vật giống lưới cá. Sau khi xử lý, sà lan quyết định neo lại gần đó, cách cầu Nhơn Trạch khoảng một cây số để đến chiều hôm sau mới có máy cuốc đưa đá lên bờ
Đêm trên sông tĩnh lặng, thỉnh thoảng có vài chiếc ghe chạy ngang, tiếng côn trùng râm ran. Bác tài công vừa trải chiếu trên boong vừa dặn chúng tôi để ý đồ đạc. "Ở đây thỉnh thoảng có trộm ghé thăm. Anh em tài công vì đi cả ngày dài mệt mỏi nên ngủ say, người ta trôi ghe nhè nhẹ vào lấy hết đồ mà không hay", tài công dặn dò trước khi nằm xuống nghỉ ngơi
Gần sáng, khi mặt trời vừa ló lên, hai bên bờ hiện ra những dải cây, dòng sông dần thức dậy
Còn chiếc sà lan chở đá vẫn kiên nhẫn neo đó chờ vài giờ đồng hồ đến lượt “dỡ hàng”...
Từ nơi neo đậu, sà lan chạy vào trong khoảng 1km sát công trường vành đai 3 TP.HCM, thời gian cuốc đá từ khoảng 15h30 đến 20h cùng ngày
Từng xe ben đá được đưa lên bờ và chở ra công trường cách đó khoảng 200m để công nhân làm việc xuyên đêm. Ngay sau khi dỡ đá xong, sà lan lại quay đầu chạy về mỏ lấy đá
Đá từ sà lan vận chuyển, từng viên mịn và sạch. Theo đơn vị thi công, các mỏ đá ở Đồng Nai được đánh giá là nguồn đá chất lượng, được chọn để đưa về công trường vành đai 3. Các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận chuyển đang dồn tổng lực để kịp thông xe toàn tuyến theo tiến độ mà lãnh đạo UBND TP.HCM đã giao
