Tổng Thư ký NATO Mark Rutte ngày 20/5 đã lên tiếng trấn an các quốc gia thành viên ở châu Âu về quyết định rút khoảng 5.000 quân khỏi Đức của Mỹ, khẳng định động thái này không ảnh hưởng đến kế hoạch phòng thủ chung của liên minh và không làm suy yếu khả năng răn đe của NATO.
"Đây là lực lượng luân phiên khoảng 4.000-5.000 quân, và không ảnh hưởng đến các kế hoạch phòng thủ của NATO", ông Rutte khẳng định, cho biết rằng việc điều chỉnh lực lượng là "bình thường, có thể dự kiến được và phù hợp", đồng thời khẳng định Mỹ sẽ thực hiện thay đổi một cách dần dần và có trật tự.
"Chúng tôi biết rằng sẽ có những điều chỉnh. Mỹ cần tập trung nỗ lực nhiều hơn vào châu Á, ví dụ như vậy", ông Rutte nói.
Việc giảm quân số của Mỹ không phải là vấn đề lớn nhất đối với châu Âu. Đằng sau đó là những thách thức cơ bản hơn. Ảnh: TVP World
Đồng thời, chính quyền Trump liên tục thúc giục châu Âu tăng cường tự chủ quốc phòng, giảm sự phụ thuộc vào Mỹ. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng khẳng định châu Âu phải dựa vào khả năng của chính mình.
Trong bối cảnh đó, Lầu Năm Góc đã giảm số lượng lữ đoàn Mỹ triển khai ở châu Âu từ 4 xuống còn 3, trở lại mức năm 2021. Việc triển khai 4.000 quân đến Ba Lan cũng bị hoãn vô thời hạn.
Ngoài việc rút quân luân phiên, Mỹ dự kiến giảm đóng góp vào "lực lượng ứng phó khủng hoảng" của NATO – lực lượng có khả năng triển khai trong vòng 180 ngày.
Các nhà ngoại giao châu Âu đang chờ đợi Mỹ sẽ làm rõ thêm tình hình khi họ gặp Ngoại trưởng Marco Rubio trong cuộc họp sắp tới tại Thụy Điển, trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7.
Trong lúc này, theo phân tích trên tờ The Spectator, việc giảm quân số của Mỹ không phải là vấn đề lớn nhất đối với châu Âu.
Tác giả Eliot Wilson chỉ ra rằng, "số lượng nhân sự chỉ là một thước đo thô sơ. Nếu chúng ta đang chứng kiến sự giảm dần việc triển khai quân sự của Mỹ tại châu Âu, thì vẫn còn những thách thức cơ bản hơn là chỉ đơn thuần thiếu nhân sự".
"Điều đáng lo ngại hơn nhiều đối với các quốc gia thành viên NATO ở châu Âu là nguy cơ mất đi một loạt năng lực mà Mỹ là nhà cung cấp duy nhất hoặc chiếm ưu thế tuyệt đối", ông Wilson nhận định trên The Spectator.
NATO gần như hoàn toàn dựa vào Mỹ về các phương tiện không gian như vệ tinh, cũng như tình báo tín hiệu và tình báo điện tử từ máy bay có người lái và máy bay không người lái để cung cấp thông tin tình báo toàn diện, giám sát, xác định mục tiêu và trinh sát.
Về vận tải chiến lược, Mỹ sở hữu phần lớn máy bay vận tải lớn như C-17 Globemaster và C-5 Galaxy, trong khi châu Âu chỉ có khoảng 125 chiếc Airbus A400M. Khâu tiếp nhiên liệu trên không cũng là điểm yếu lớn khi các thành viên EU và NATO chỉ có khoảng 12 máy bay vận tải tiếp nhiên liệu đa năng, so với hơn 400 chiếc của Không quân Mỹ.
Hệ thống phòng thủ tên lửa tích hợp (IAMD) cũng dựa chủ yếu vào Patriot và THAAD của Mỹ. Châu Âu chưa có hệ thống tương đương và đang gặp khó khăn ngay cả khi mua tên lửa từ Mỹ do thiếu hụt nguồn cung.
Về tấn công chính xác tầm xa, NATO vẫn phụ thuộc lớn vào tên lửa Tomahawk do Mỹ sản xuất, trong khi dự án hợp tác giữa Anh và Đức chỉ dự kiến hoàn thành vào những năm 2030.
Những khoảng trống này không thể lấp đầy nhanh chóng. Việc phát triển hệ thống vũ khí tiên tiến đòi hỏi thời gian, công nghệ cao và đầu tư khổng lồ.
Minh Đức (Theo Voice of Emirates, The Spectator)
