Concert Anh trai say hi cũng dùng hát đè - Ảnh: BTC
Trong bối cảnh công nghiệp giải trí có nhiều hạn chế ở Việt Nam thời điểm đó, trải nghiệm mà các anh mang lại có thể gói trong hai chữ "choáng ngợp".
Chỉ có một điểm trừ: tính chất buổi diễn không phải là "live concert" như ban tổ chức quảng bá, bởi đa số nghệ sĩ đều hát đè là chính, có cả hát nhép. Nói một cách chính xác, khán giả không phải đi nghe hát mà đi xem các anh... diễn.
Nhưng những người bạn đi cùng lại xuề xòa "xu hướng bây giờ là vậy, đâu chỉ Việt Nam". Hơn nữa, cả chương trình lớn và đông nghệ sĩ thế kia, ban tổ chức phải tính tới phương án an toàn! Tôi cũng ậm ừ: tất cả tại... xu hướng.
Có điều, nghệ sĩ "diễn" như đang hát khi không thực sự hát... đến nghiện. Không chỉ những chương trình lớn ngoài trời có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ hoặc truyền hình trực tiếp mà ở một số live concert/live show cá nhân, khán giả bỏ tiền mua vé để nghe ca sĩ hát thật thì vẫn được "đãi" hát nhép, hát đè... thì câu chuyện không còn đơn giản nữa.
Đáng nói có một bộ phận công chúng nghe hát nhép, hát đè cũng đến nghiện. Với họ, nghệ sĩ sáng sân khấu, nhảy đẹp, hát hay thì càng tốt nhưng giọng hát không có, môi cử động theo bản thu âm sẵn, microphone đôi khi không được bật thì cũng chẳng phải vấn đề gì to tát.
Công chúng, ở một phần nào đó, cũng vô tình tạo điều kiện cho tình trạng hát nhép, hát đè - vốn không được khuyến khích, chỉ là một giải pháp mang tính tình thế - trở nên bình thường hóa và nở rộ nhờ sự dễ tính đến dễ dãi của mình.
Trước đây hát nhép là dấu hiệu của ca sĩ "không có tài năng" nhưng nay trở nên phổ biến hơn, thậm chí được "phù phép" nhờ công nghệ và mạng xã hội. Từ khi nào hát nhép, hát đè trở thành một công cụ của những người nghiệp dư đầy sức sống và quyến rũ trong thị trường giải trí?
Trước khi đến Hà Nội đi học âm nhạc chuyên nghiệp rồi đi hát, trở thành "phù thủy" đào tạo nhiều ca sĩ nổi tiếng của V-pop như hiện nay, NSND Hà Thủy có một tuổi thiếu niên hạnh phúc khi được nghe Trần Khánh, Tân Nhân, Quốc Hương, Kiều Hưng... hát.
Âm nhạc đẹp vì nó thật, chỉ cần nghe ca sĩ hát qua đài phát thanh cũng... sung sướng. Việt Nam cũng từng có không ít ca sĩ mà qua giọng hát của họ, khán giả thấy cả thân phận con người, bước đường của dân tộc.
"Song hình như bây giờ âm nhạc như một thứ thời trang, đèm đẹp và thế thôi", bà nói. Những ca sĩ thường xuyên hát nhép (không phải do ban tổ chức yêu cầu) chỉ cho thấy đó là nghệ sĩ thiếu nội lực, nhạt nhòa bản sắc cá nhân.
Họ lên sân khấu với một sự tự ti về giọng hát nên mấp máy môi theo bản thu như một robot chính hiệu, thiếu cảm xúc và rập khuôn, hôm nào cũng giống hôm nào.
Nhưng theo nghệ sĩ Hà Thủy, dù có nhiều ca sĩ "ăn xổi" nhờ công nghệ, thị trường vẫn có sự đào thải tự nhiên. Những nghệ sĩ thực lực vẫn luôn thu hút đông đảo khán giả nhờ giọng hát thật và cảm xúc chạm đến trái tim.
Tuy nhiên "di sản" hát nhép, không phải được tạo ra bởi một cơn ngẫu hứng nhất thời, nó vừa là "lợi thế" để người ta có thể lợi dụng, vin vào và dối lừa; vừa là điểm bất lợi, có thể tố cáo bản chất của ngành công nghiệp biểu diễn này bất cứ lúc nào.
Hát nhép, du hành qua nhiều thập niên, được củng cố bởi nhiều yếu tố và không chỉ ở Việt Nam. Nhiều ngôi sao trên thế giới cùng từng dính bê bối vì hát nhép như Madonna, Mariah Carey, Beyonce... Độ nổi tiếng của nhóm nhạc BlackPink cũng tỉ lệ nghịch với khả năng hát live của nhóm.
Năm 2004, tại lễ trao giải Q Awards, Elton John công khai chỉ trích Madonna được đề cử hạng mục "Best Live Act" (nghệ sĩ biểu diễn trực tiếp xuất sắc nhất). Ông nói: "Madonna là nghệ sĩ live hay nhất á? Không phải. Từ bao giờ hát nhép lại gọi là live? Xin lỗi nhé, nhưng tôi nghĩ ai hát nhép trên sân khấu trước công chúng khi khán giả trả 75 bảng (Anh) để xem thì nên bị bắn chết".
Elton John nói câu đó hơn 20 năm trước có phần cực đoan và bạo lực. Nhưng không hẳn vô lý.
Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) lên ngôi với nhạc sĩ, ca sĩ AI. Thật - giả không biết đâu mà lần. Câu hỏi "Thế nào mới là âm nhạc?" lại càng được đặt ra.
