Vai trò chi phối của nhóm vốn hóa lớn
VN-Index hiện phù hợp với kịch bản “sideway up”, tức trạng thái tích lũy đi lên. Đây là giai đoạn chỉ số tăng điểm nhưng không đi kèm với sự lan tỏa rộng của dòng tiền. Dù chỉ số chung vẫn giữ được nhịp tăng, thị trường đang chứng kiến sự phân hóa sâu sắc.
Minh chứng rõ nét nhất là độ rộng thị trường ở mức thấp: dù chỉ số đi lên, thực tế chỉ hơn 30% tổng số mã cổ phiếu trên sàn HOSE hiện giao dịch trên đường trung bình động MA200 ngày. Điều này phản ánh phần lớn các nhóm ngành vẫn trong trạng thái suy yếu, trong khi điểm số được duy trì chủ yếu nhờ lực đỡ từ một vài cổ phiếu vốn hóa lớn.
 |
Diễn biến của cổ phiếu VIC trong thời gian gần đây đã thu hút nhiều sự chú ý khi tác động mạnh tới chỉ số chung. Hiện VIC chiếm tới 19% tổng vốn hóa sàn HOSE. Nếu tính gộp cả các công ty con và công ty liên kết niêm yết như VHM, VRE và các mã liên quan, tỷ trọng này lên gần 26% tổng giá trị vốn hóa toàn sàn, một mức áp đảo khiến mọi biến động của nhóm cổ phiếu này đều để lại dấu ấn rõ nét lên VN-Index, đôi khi tạo cảm giác “xanh vỏ, đỏ lòng”.
Tuy nhiên, nếu nhìn lại bối cảnh lịch sử, mức độ tập trung vốn hóa hiện tại không phải là điều bất thường. Đây là một đặc tính mang tính cấu trúc của thị trường chứng khoán Việt Nam qua nhiều giai đoạn.
Năm 2014, GAS từng chiếm tới 21% vốn hóa HOSE, mức chi phối thậm chí còn lớn hơn VIC hiện nay. Sau GAS, thị trường lần lượt chứng kiến sự thống trị của VNM với 16,7% vào năm 2016 và VCB với tỷ trọng quanh 11,7% trong nhiều năm.
Ngay cả tại các thị trường phát triển như Mỹ hay Hàn Quốc, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn nhất cũng thường xuyên chiếm 30-35% tổng vốn hóa. Vì vậy, hiện tượng này là bình thường và nhà đầu tư cần học cách thích nghi thay vì lo ngại quá mức.
Chiến lược nào trong bối cảnh phân hóa?
Giai đoạn hiện tại không phải thời điểm phù hợp để mua đuổi theo cảm xúc hoặc kỳ vọng thị trường tăng đồng loạt. Ngược lại, đây là lúc đòi hỏi kỷ luật cao trong quản trị danh mục và sự kiên nhẫn để chờ điểm vào hợp lý.
Xét về kỹ thuật, sau khi đạt mục tiêu quanh vùng 1.850-1.900 điểm theo mẫu hình vai-đầu-vai, VN-Index đang gặp cản tại vùng đỉnh với những tín hiệu suy yếu dần.
Trong trạng thái tích lũy đi lên này, việc chỉ báo RSI chạm ngưỡng 70 đi kèm thanh khoản lớn là tín hiệu cho thấy VN-Index đang tiến vào vùng đỉnh của nhịp tích lũy hiện tại, buộc nhà đầu tư phải thận trọng hơn với danh mục ngắn hạn.
Nếu xuất hiện nhịp điều chỉnh, vùng hỗ trợ kỳ vọng của VN-Index nằm quanh 1.760 điểm, tương ứng khu vực kiểm định lại MA20.
Trong bối cảnh xu hướng chưa rõ ràng, cơ hội vẫn tồn tại, nhưng chiến lược đầu tư cần chuyển từ “đánh rộng” sang “đánh tập trung”. Đây là giai đoạn việc chọn đúng cổ phiếu quan trọng hơn canh thời điểm thị trường.
Tuy nhiên, để chọn được vài mã cổ phiếu trong số hơn một nghìn mã niêm yết có câu chuyện riêng và hiệu suất vượt chỉ số là điều không hề dễ dàng.
Nhà đầu tư cần lưu ý ba tiêu chí sau để nâng xác suất thành công.
Thứ nhất, ưu tiên các nhóm ngành đang thể hiện sức mạnh vượt trội so với thị trường chung. Đây là nơi dòng tiền lớn thực sự vận động và cũng là khu vực duy trì xu hướng rõ ràng hơn.
Thứ hai, trong mỗi nhóm ngành, không nên dàn trải mà chỉ tập trung vào 1-2 cổ phiếu dẫn dắt. Những mã dẫn dắt thường hồi phục nhanh hơn khi điều chỉnh và bứt phá mạnh hơn khi thị trường thuận lợi.
Thứ ba, ưu tiên chiến lược mua tích lũy tại các vùng hỗ trợ và gia tăng tỷ trọng khi cổ phiếu xác nhận vượt kháng cự cùng thanh khoản cải thiện.
