Những điểm sáng…
Thị trường chứng khoán toàn cầu diễn biễn tích cực trong tháng 5, với nhiều chỉ số tăng vượt đỉnh thời đại nhờ chiến sự Trung Đông tạm lắng khiến giá dầu giảm, cùng những kỳ vọng về các cổ phiếu công nghệ tăng trưởng nhờ AI. Bước sang tháng 6, xung đột tại Trung Đông căng thẳng trở lại, dù giá dầu không tăng mạnh như trước nhưng vẫn ở mức cao. Bên cạnh đó, nền kinh tế Mỹ mạnh mẽ với số lượng việc làm tăng cao kỷ lục trong tháng 5 khiến chỉ số đồng USD tăng mạnh và giới đầu tư lo ngại về việc Ngân hàng Trung ương Mỹ và các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới có thể không tiếp tục cắt giảm, mà ngược lại còn tăng lãi suất điều hành.
 |
Bà Nguyễn Thùy Linh, Giám đốc Phòng Phân tích đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình |
Tại Việt Nam, thị trường đã có những nỗ lực vượt đỉnh cũ trong tháng 5, nhưng cuối cùng lại không thể đồng pha với thị trường thế giới, mà quay đầu giảm điểm do nhiều yếu tố vĩ mô bất lợi chưa được giải quyết. Lạm phát tăng cao do chi phí nhiên liệu, chênh lệch cho vay - huy động vẫn lớn khiến mặt bằng lãi suất có biểu hiện tăng trở lại và các tài sản có lãi suất cố định như tiền gửi, trái phiếu ngày càng hấp dẫn dòng tiền. Những diễn biến trên thế giới đầu tháng 6 càng khiến thị trường khó khăn hơn.
Tuy nhiên vẫn có những điểm sáng của nền kinh tế để kỳ vọng phía trước. Thứ nhất, trong khi lạm phát do giá dầu neo cao phụ thuộc vào giá dầu thế giới, thì mặt bằng lãi suất trong nước là điều có thể chủ động kiểm soát. Ngân hàng Nhà nước đang tích cực triển khai các biện pháp hạ lãi suất cho vay, bao gồm kiểm soát lãi suất huy động với các công cụ hành chính, bao gồm cả việc điều chỉnh hạn mức tăng trưởng tín dụng cho từng ngân hàng.
Đáng chú ý, mặc dù việc huy động tiền gửi từ dân cư đang gặp khó, ngân sách lại thặng dư gần 500.000 tỷ đồng trong 5 tháng đầu năm. Điều này xuất phát từ việc thu ngân sách tăng 15,4% so với cùng kỳ, còn chi ngân sách chỉ tăng 3,3% khi giải ngân đầu tư công 5 tháng mới đạt 20,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Lượng tiền ngân sách nằm lại trong các tài khoản của Kho bạc Nhà nước bị rút ra khỏi lưu thông, khiến các giao dịch thực tế trên thị trường bị thu hẹp, vòng quay tiền tệ bị chậm lại. Việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công trong thời gian tới sẽ hỗ trợ đáng kể việc thanh khoản được dịch chuyển từ khu vực nhà nước sang khu vực tư nhân, giúp tăng cơ sở tiền gửi một cách bền vững hơn.
Thứ hai, vốn FDI đăng ký và giải ngân tiếp tục đạt những mốc kỷ lục mới trong tháng 5. Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo, vốn là lĩnh vực chủ lực thu hút vốn FDI, các dự án lớn sắp được khởi công (như dự án Samsung Vietnam Semiconduct tại Thái Nguyên, dự án của LG Innoteck tại Hải Phòng…) đánh dấu những bước tiến vững chắc đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu ngành bán dẫn.
Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài gián tiếp cũng cải thiện nhờ việc đón đầu cơ hội thị trường chính thức nâng hạng tháng 9 tới, đồng thời chênh lệch lãi suất VND và USD ở các kỳ hạn dưới 3 tháng đang khá hấp dẫn. Nhờ vậy, tính đến cuối tháng 5/2026, VND chỉ giảm giá 0,22% so với USD. Đây là một kỳ tích trong bối cảnh Việt Nam nhập siêu lũy kế 13,8 tỷ USD và các đồng tiền trong khu vực như Baht Thái Lan mất giá khoảng 3,62%, Rupiah Indonesia giảm sâu 5,5%... Nguồn vốn nước ngoài cũng giúp gia tăng thanh khoản tiền đồng trong hệ thống.
Thứ ba, các chính sách phát triển công nghiệp, sản xuất đang tích cực triển khai nhằm hướng tín dụng vào các ngành ưu tiên, đồng thời tạo cơ sở pháp lý khơi thông nguồn lực phát triển năng lượng cho tăng trưởng.
Trước hết, Ngân hàng Nhà nước đã cho phép 25 ngân hàng thương mại không tính dư nợ cho các lĩnh vực nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất vào tổng tín dụng bất động sản, qua đó hỗ trợ các ngân hàng nới lỏng tín dụng trong các lĩnh vực này. Việc đó diễn ra đồng thời với việc Chính phủ tuyên bố sẽ triển khai các dự án nhà ở cho công nhân thuê ngay trong tháng 6 này, có thể bằng việc mua lại các dự án hoặc dùng ngân sách. Chính phủ đang quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội từ nay đến năm 2030. Thông qua đó, người lao động, công nhân… sẽ được hỗ trợ thuê nhà dài hạn với giá phù hợp. Các động thái này phù hợp với định hướng thu hút vốn đầu tư và phát triển sản xuất công nghiệp của Việt Nam, đồng thời mở rộng an sinh xã hội.
Để đáp ứng nhu cầu năng lượng của nền kinh tế tăng trưởng 2 con số, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 253/2025/QH15 nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 70-NQ/TW để tạo cơ chế đặc thù cho phép triển khai nhanh hơn các dự án điện trong giai đoạn 2025-2030. Trong tháng 5 vừa qua, Chính phủ đã thúc đẩy các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện Nghị định triển khai Nghị quyết 253, trong đó nhóm quy định về phát triển điện gió ngoài khơi chiếm dung lượng lớn, tập trung vào các dự án nằm trong quy hoạch và dự kiến vận hành trong giai đoạn 2025-2030 và 2031-2035. Theo Quy hoạch Điện VIII, điện gió được ưu tiên phát triển với quy mô lớn nhằm thay thế dần các nguồn năng lượng hóa thạch, với mục tiêu tổng công suất điện gió trên bờ và gần bờ đạt 26.066-38.029 MW, ngoài khơi đạt 6.000 MW đến năm 2030. Sau khi ban hành, nghị định này kỳ vọng sẽ khơi thông các “điểm nghẽn” pháp lý cho nhiều dự án điện gió, bổ sung công suất ngành điện phục vụ phát triển công nghiệp.
… và thách thức
Khi thời điểm thị trường chính thức nâng hạng sắp đến gần, việc thoái vốn nhà nước tại các tập đoàn kinh tế lớn để đáp ứng tiêu chí free-float của công ty đại chúng cũng cần được chú ý. Có 67 doanh nghiệp nhà nước chưa đáp ứng điều kiện này do tỷ lệ sở hữu cổ đông lớn và Nhà nước còn ở mức cao, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp, trong đó có nhiều doanh nghiệp có vị thế đầu ngành, hoạt động kinh doanh và dòng tiền tích cực, định giá hợp lý cho đầu tư dài hạn.
Yếu tố rủi ro cần theo dõi là gần đây, cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố kết luận điều tra và đề xuất áp thuế bổ sung 10-12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến việc ban hành và thực thi quy định về hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Theo đó, Việt Nam có thể phải chịu thuế suất 12,5%. Đây có thể coi là loại thuế thay thế thuế đối ứng và thuế quan toàn cầu trước đây, sau khi bị các tòa án Mỹ ra phán quyết bác bỏ.
Đáng chú ý là thuế quan theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 không bị giới hạn về thuế suất hoặc thời gian áp dụng. Tuy nhiên, mức thuế này sẽ được áp dụng đồng thời cho nhiều nước, bao gồm cả các đối thủ cạnh tranh của Việt Nam, nên không gây ra bất lợi lớn cho Việt Nam. Nhiều khả năng Việt Nam và Mỹ sẽ sớm đi đến ký kết Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng vốn đang được đàm phán thời gian qua, qua đó đảm bảo được quyền lợi của cả hai bên.
Về mặt định giá, P/E của VN-Index cho 4 quý gần nhất đã giảm từ mức 14,1x ngày 8/5/2026, xuống còn 13,6x ngày 5/6/2026 - thấp hơn trung bình của chỉ số trong 3 năm qua tại mức 13,9x. Đợt điều chỉnh vừa qua đã khiến nhóm cổ phiếu mid-cap và nhóm vốn hóa nhỏ trở nên rẻ hơn tương đối với P/E bình quân tương ứng 12,5x và 9,88x, so với nhóm vốn hóa lớn VN30 có P/E 14,1x. Đồng thời P/E của nhóm mid-cap đang thấp hơn mức âm 2 lần độ lệch chuẩn của chính nó trong 3 năm qua, trong khi P/E của nhóm vốn hóa nhỏ đang tiệm cận mức âm 2 lần độ lệch chuẩn. Nhiều cổ phiếu tốt đang có mức định giá hấp dẫn cho đầu tư dài hạn.
Về triển vọng thị trường tháng 6, giá dầu sẽ tiếp tục xu hướng giảm dần khi xung đột tại Trung Đông không còn gây lo ngại với nguồn cung dầu thế giới. Với việc dòng vốn FDI tiếp tục tăng trưởng mạnh và dòng vốn đầu tư nước ngoài gián tiếp cũng dự báo quay lại Việt Nam đón đầu cơ hội nâng hạng, tỷ giá và cung tiền sẽ được cải thiện. Đồng thời, việc tăng tốc giải ngân các dự án đầu tư công sẽ hỗ trợ thanh khoản và cải thiện tiền gửi trong hệ thống ngân hàng. Với sự cải thiện các yếu tố vĩ mô, VN-Index nhiều khả năng có thể kiểm định thành công mốc hỗ trợ 1.750-1.800 điểm và thiết lập đáy thứ 2 tại đây, mở ra cơ hội đầu tư cho nửa cuối năm nay.
