Vì sao cả ngàn người sập bẫy lừa đảo?

Nhóm lãnh đạo Công ty Bankland trong một sự kiện kêu gọi nhà đầu tư - Ảnh: TL

Thế nhưng phía sau những "mồi nhử" ấy là các kịch bản lừa đảo được dựng lên để chiếm đoạt hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tỉ đồng.

Rất nhiều đường dây lừa đảo bị triệt phá, đưa ra xét xử nhưng thời gian qua vẫn có cả ngàn người tiếp tục sập bẫy. Nhiều vụ án mới bị đưa ra xét xử, truy tố cho thấy thủ đoạn của những kẻ lừa đảo ngày càng tinh vi.

"Mồi nhử" là vàng, ô tô, bất động sản

Đầu tháng 6, TAND Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm tuyên phạt tù chung thân đối với ông Hoàng Nam, cựu Tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư tài chính PFS, về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. 

Theo hồ sơ vụ án, để huy động vốn, ông Nam tổ chức các hội thảo, trực tiếp thuyết trình về cơ hội đầu tư và cam kết mức lợi nhuận từ 1,5 - 6%/tháng. Người góp từ 100 triệu đồng trở lên còn được hứa thưởng tương đương nửa chỉ vàng.

Tin vào những lời quảng bá này, khoảng 400 khách hàng đã góp hơn 311 tỉ đồng vào công ty. Tuy nhiên trái với cam kết, phần lớn số tiền này không được sử dụng vào hoạt động kinh doanh cho vay như giới thiệu ban đầu. 

Phía sau cam kết sinh lời hấp dẫn ấy là vòng xoáy lấy tiền người đến sau trả cho người đến trước, để rồi vị tổng giám đốc phải nhận mức án chung thân.

Một vụ án khác cũng gây chú ý khi Viện KSND Hà Nội truy tố nhóm lãnh đạo Công ty CP Tập đoàn Bankland về hành vi lừa đảo chiếm đoạt gần 480 tỉ đồng của hơn 4.700 người. Vụ án này sẽ bị tòa án đưa ra xét xử trong thời gian tới. 

Để thu hút dòng tiền, nhóm lãnh đạo Bankland đưa ra mức lợi nhuận lên tới 43% mỗi năm, quảng bá các chương trình thưởng vàng, ô tô, xe máy SH, iPhone, du lịch, thậm chí cam kết cấp sổ đỏ cho nhà đầu tư góp vốn với số tiền lớn. 

Những phần quà giá trị, những lời hứa sinh lời hấp dẫn và viễn cảnh sở hữu bất động sản đã trở thành "mồi nhử" kéo hàng nghìn người vào vòng xoáy đầu tư.

Ở một diễn biến khác, dự án tiền số AntEx của ông Nguyễn Hòa Bình (hay con gọi là Shark Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn NextTech) từng thu hút khoảng 30.000 nhà đầu tư khi được giới thiệu là một hệ sinh thái blockchain do người Việt phát triển. 

Những cam kết về tương lai của công nghệ Việt cùng kỳ vọng lợi nhuận lớn đã khiến nhiều người xuống tiền.

Điểm chung của các vụ án gần đây cho thấy "tác giả" của các kịch bản lừa đảo không còn sử dụng những chiêu thức lừa đơn giản nữa. 

Thay vào đó họ tạo ra những dự án được quảng bá bài bản, hợp đồng soạn thảo công phu đến các phần thưởng bằng vàng, ô tô hay bất động sản để tạo dựng lòng tin và dẫn dụ nhà đầu tư xuống tiền.

Những "doanh nhân thành đạt"

Nếu các phần thưởng là chiếc "mồi nhử" thì hình ảnh người đứng đầu doanh nghiệp lại là yếu tố tạo dựng niềm tin.

Trong vụ án tại Bankland, cơ quan tố tụng xác định nhóm lãnh đạo công ty đã dựng lên cả một bộ máy doanh nghiệp với đầy đủ chức danh chủ tịch, tổng giám đốc, hệ thống quản lý và hàng loạt dự án đầu tư để tạo cảm giác về một tập đoàn đang phát triển mạnh.

Còn với vụ án tại Tập đoàn Sen Tài Thu, các nhân viên được giao nhiệm vụ giới thiệu doanh nghiệp đang kinh doanh hiệu quả, liên tục mở rộng quy mô, tạo lợi nhuận cao và có tiềm năng phát triển lớn. 

Từ những thông tin đó, hàng trăm người đã chuyển tổng cộng hơn 1.700 tỉ đồng dưới hình thức nhận chuyển nhượng cổ phần.

Ngay cả trong lĩnh vực tiền số, niềm tin cũng được xây dựng dựa trên danh tiếng cá nhân. Dự án AntEx từng gắn với hình ảnh của Shark Bình - một gương mặt quen thuộc trong giới công nghệ và đầu tư khởi nghiệp. 

Những thông điệp về công nghệ Việt, hệ sinh thái blockchain và các cam kết đầu tư quy mô lớn đã góp phần tạo dựng lòng tin cho hàng chục nghìn nhà đầu tư.

Ở một dạng thức khác, nhóm lừa đảo trong vụ mạo danh Huấn Hoa Hồng vừa bị TAND Hà Nội đưa ra xét xử, lại tận dụng sức ảnh hưởng của người nổi tiếng trên mạng xã hội. 

Những tài khoản Facebook, Zalo giả được lập ra, những đoạn video livestream được sử dụng để tạo cảm giác xác thực, qua đó dẫn dụ những người đang cần vay tiền chuyển các khoản phí "xét duyệt hồ sơ". 

Từ doanh nhân, tổng giám đốc, chủ tịch tập đoàn đến mạo danh người nổi tiếng trên mạng xã hội, điểm chung của những thủ đoạn lừa đảo trong các vụ án trên vẫn là khai thác niềm tin của người khác.

Tiền đã đi đâu?

Tại những phiên tòa xét xử, câu hỏi khiến nhiều người bị lừa đau xót nhất: Tiền đã đi đâu?

Tại phiên tòa xét xử Hoàng Nam, tổng giám đốc này thừa nhận doanh nghiệp không tạo ra nguồn lợi nhuận như cam kết mà chủ yếu lấy tiền người góp sau trả cho người góp trước. 

Hơn 311 tỉ đồng huy động được đã sử dụng để trả lãi, trả thưởng, trả nợ cá nhân, chi phí vận hành doanh nghiệp và nhiều khoản chi khác.

Trong số hơn 311 tỉ đồng huy động được, Nam khai đã chi trả tiền gốc khoảng 9 tỉ đồng, trả lãi khoảng 37 tỉ đồng, trả nợ cá nhân khoảng 42 tỉ đồng. Phần còn lại được sử dụng cho hoạt động của công ty và đến nay đã hết.

Tính đến tháng 5-2023, còn 396 nhà đầu tư chưa nhận lại đủ tiền góp vốn ban đầu với tổng số hơn 265 tỉ đồng. Tại phiên xử, khi được hỏi về khả năng khắc phục hậu quả, Hoàng Nam cho biết hiện không còn tài sản đáng kể, không còn khả năng thanh toán cho các nhà đầu tư.

Trong vụ án Sen Tài Thu, cơ quan tố tụng xác định sau khi nhận hơn 1.700 tỉ đồng từ các nhà đầu tư, bà Phạm Thị Hòa, Chủ tich Tập đoàn Sen Tài Thu, và cấp dưới đã dùng hơn 737,2 tỉ đồng để chi trả một phần lợi nhuận cho các nhà đầu tư. 

Hơn 988 tỉ đồng còn lại, bà Hòa cùng đồng phạm bị cáo buộc chiếm đoạt. Mục đích là có tiền để trang trải các khoản nợ cá nhân, chi phí doanh nghiệp, từ đó dẫn đến mất khả năng thanh toán...