Tổng Thư ký NATO Mark Rutte ngày 8/4 đã có cuộc gặp được mô tả là "rất thẳng thắn, rất cởi mở", với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh căng thẳng nghiêm trọng giữa Washington và các đồng minh châu Âu liên quan đến cuộc xung đột Iran.
Trước cuộc gặp, Nhà Trắng liên tục chỉ trích NATO. Thư ký Báo chí Karoline Leavitt dẫn lời ông chủ Nhà Trắng mô tả cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran như một "phép thử" mà liên minh xuyên Đại Tây Dương đã không vượt qua.
"Tôi có một trích dẫn trực tiếp từ Tổng thống Mỹ về NATO, và tôi sẽ chia sẻ với tất cả các vị: Họ đã bị thử thách, và họ đã thất bại", bà Leavitt nói trong cuộc họp báo ngày 8/4.
Nhà Trắng không tiết lộ chi tiết cuộc hội đàm, nhưng sau cuộc gặp, ông Trump đã đăng trên Truth Social bằng chữ in hoa: "NATO đã không có mặt khi chúng ta cần họ, và họ cũng sẽ không có mặt nếu chúng ta cần họ một lần nữa".
Trong những tuần gần đây, ông Trump đã nhiều lần gọi NATO là "con hổ giấy" và đe dọa rút khỏi liên minh gồm 32 thành viên, cho rằng các đồng minh châu Âu của Washington đã dựa vào sự đảm bảo an ninh của Mỹ trong khi lại hỗ trợ không đầy đủ cho chiến dịch của Mỹ và Israel ở Iran.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Getty
Trong bối cảnh này, người đứng đầu NATO đã chọn cách tiếp cận ôn hòa nhưng không né tránh để xoa dịu căng thẳng.
"Ông ấy rõ ràng thất vọng với nhiều đồng minh NATO, và tôi hiểu quan điểm của ông ấy", ông Rutte nói trên chương trình "The Lead with Jake Tapper" của CNN, sau cuộc gặp kéo dài hơn 2 tiếng tại Nhà Trắng.
"Đây là một cuộc thảo luận rất thẳng thắn, rất cởi mở, nhưng cũng là một cuộc thảo luận giữa hai người bạn tốt", ông Rutte nói.
Về vai trò của NATO trong xung đột Iran, Tổng Thư ký Rutte không né tránh vấn đề. Ông thẳng thắn thừa nhận "một số" nước thành viên chưa thực hiện đầy đủ cam kết, nhưng nhanh chóng bổ sung rằng "phần lớn lớn các nước châu Âu đã hỗ trợ hữu ích" thông qua các hoạt động hậu cần, cho phép sử dụng căn cứ và các hình thức hợp tác khác.
"Tổng thống có nói rằng ông ấy sẽ cố gắng rút khỏi NATO, hoặc ít nhất là không hỗ trợ NATO nhiều như các Tổng thống khác không?", người dẫn chương trình Jake Tapper của CNN hỏi ông Rutte.
"Rõ ràng là có sự thất vọng. Nhưng đồng thời, ông ấy cũng đã lắng nghe cẩn thận những lập luận của tôi về những gì đang xảy ra", ông Rutte trả lời, trước khi chuyển sang ca ngợi sự lãnh đạo của ông Trump.
Ngoài việc thừa nhận sai sót, một quan chức NATO cho biết, khi ở Nhà Trắng, ông Rutte sẽ chủ động đề xuất các hướng hợp tác tương lai, bao gồm tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng và thảo luận về các cuộc chiến ở Iran và Ukraine.
"Tôi cho rằng ông ấy sẽ tiếp tục đối thoại về Ukraine và việc chuyển giao gánh nặng trong NATO", một nhà ngoại giao cấp cao khác của châu Âu cho biết, bổ sung thêm rằng cựu Thủ tướng Hà Lan đã nói rằng các thành viên liên minh "nên chung sức hướng tới việc mở cửa eo biển Hormuz" sau một thỏa thuận ngừng bắn.
Trong một diễn biến khác, tờ Wall Street Journal ngày 7/4 đưa tin rằng chính quyền Trump đang xem xét liệu có nên đóng cửa các căn cứ của Mỹ hoặc rút quân khỏi các nước như Tây Ban Nha và Đức để trừng phạt lập trường của họ về cuộc xung đột Iran hay không.
Khi được các phóng viên hỏi liệu ông Trump có cân nhắc việc rời khỏi NATO hay không, bà Leavitt cho biết đó là điều mà Tổng thống "đã thảo luận" và có thể sẽ đề cập đến sau cuộc gặp với ông Rutte.
Ông Trump và ông Rutte được cho là có mối quan hệ thân thiết. Ông Rutte đã đến thăm Nhà Trắng nhiều lần trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, bao gồm cả các cuộc gặp vào tháng 3, tháng 7, tháng 8 và tháng 10 năm ngoái.
Trước đây, ông Rutte từng cảnh báo rằng NATO "sẽ không hoạt động" nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ.
Minh Đức (Theo Reuters, Al Jazeera)
