Thông tin quan trọng về đăng ký hộ tịch

Bộ Tư pháp vừa có báo cáo tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận tại tổ về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Trong lần sửa đổi này, dự thảo luật cho phép UBND cấp xã đăng ký các nội dung liên quan hộ tịch không phụ thuộc nơi thường trú hoặc tạm trú của người dân. Các thủ tục áp dụng gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha, mẹ, con, thay đổi thông tin hộ tịch, xác nhận tình trạng hôn nhân và khai tử.

Đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới có thể triển khai ngay khi luật có hiệu lực.

Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng việc này có thể làm phát sinh tình trạng quá tải tại các địa bàn có bệnh viện lớn. Đây là nơi tập trung nhiều trường hợp cần đăng ký khai sinh, khai tử, đồng thời phải thực hiện liên thông thủ tục hành chính, dẫn đến khối lượng công việc tăng đột biến cho công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã. Do đó, đại biểu đề nghị có đánh giá đầy đủ hơn về tác động thực tiễn và giải pháp phân bổ, điều tiết khối lượng công việc hợp lý.

Giải trình nội dung này, Bộ Tư pháp khẳng định, hiện nay các điều kiện, nguồn lực cho thi hành luật và đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào địa giới hành chính đã được đảm bảo.

Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng việc này có thể làm phát sinh tình trạng quá tải tại các địa bàn có bệnh viện lớn. Đây là nơi tập trung nhiều trường hợp cần đăng ký khai sinh, khai tử, đồng thời phải thực hiện liên thông thủ tục hành chính, dẫn đến khối lượng công việc tăng đột biến cho công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã. Do đó, đại biểu đề nghị có đánh giá đầy đủ hơn về tác động thực tiễn và giải pháp phân bổ, điều tiết khối lượng công việc hợp lý.

Giải trình nội dung này, Bộ Tư pháp khẳng định, hiện nay các điều kiện, nguồn lực cho thi hành luật và đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào địa giới hành chính đã được đảm bảo.

Về cơ sở hạ tầng công nghệ, Bộ Tư pháp đã xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu hộ tịch theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài.

Theo đó, cơ sở dữ liệu hộ tịch hiện có hơn 146 triệu dữ liệu. Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu các dữ liệu toàn quốc trên hệ thống để phục vụ giải quyết các thủ tục hành chính phi địa giới.

Bộ Tư pháp nhấn mạnh, đây là nền tảng quan trọng giúp phân tán khối lượng xử lý hồ sơ, tránh dồn vào một địa điểm cụ thể.

Về nhân lực, cả nước hiện có hơn 8.000 công chức làm công tác hộ tịch tại 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có gần 90% đã được bồi dưỡng nghiệp vụ. Dự thảo luật cũng quy định tiếp tục rà soát, kiện toàn đội ngũ này, bảo đảm đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Theo Bộ Tư pháp, từ ngày 1/7/2025, khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phần lớn thủ tục hộ tịch đã được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. “Các địa phương cũng báo cáo không ghi nhận tình trạng tăng đột biến số lượng hồ sơ, kể cả tại các khu vực có bệnh viện sản nhi lớn”, cơ quan soạn thảo nêu rõ.

Từ phân tích trên, Bộ Tư pháp cho biết quy định đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính là khả thi, có thể triển khai ngay khi luật có hiệu lực, đồng thời góp phần giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân.

Theo dự kiến chương trình, dự án Luật Hộ tịch sửa đổi sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua trong đợt hai của kỳ họp thứ nhất diễn ra trong ít ngày tới.