Theo Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, Mỹ và Iran đang thể hiện đủ ý chí để tránh leo thang xung đột và hướng tới một thỏa thuận lâu dài, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn hiện tại vẫn được duy trì.
Trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera ngày 12/5, ông Fidan nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ là duy trì lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran. "Chúng tôi tin rằng hiện nay có đủ ý chí từ cả hai bên để chấm dứt xung đột", ông Fidan nói.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Ankara đồng thời cảnh báo rằng việc xung đột tái diễn sẽ đe dọa sự ổn định khu vực, an ninh năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới.
"Nó dễ dẫn đến leo thang, dễ gây ra thêm bi kịch và những tác động tiêu cực đối với cả nền kinh tế thế giới và sự ổn định khu vực", ông Fidan nói.
Ông đặc biệt lưu ý tầm quan trọng của việc khôi phục giao thông hàng hải tự do qua eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch nơi 1/5 lượng dầu thô toàn cầu được vận chuyển qua.
"Chúng tôi muốn thấy tất cả các tàu thuyền được tự do đi lại, giống như trước xung đột", ông nói, cảnh báo rằng những nỗ lực áp đặt một thỏa thuận khu vực mới mà không có sự chấp thuận rộng rãi của quốc tế có thể trở thành "nguồn gốc của một cuộc xung đột mới".
Việc khôi phục giao thông hàng hải tự do qua eo biển Hormuz là điều quan trọng đối với an ninh năng lượng toàn cầu và kinh tế thế giới. Ảnh: Getty
Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với Qatar và một số nước khác trong khu vực, đang tích cực hỗ trợ các nỗ lực hòa giải do Pakistan dẫn dắt.
Ông Fidan cho biết đôi khi các bên cần "đối tác bên ngoài đáng tin cậy" để đưa ra ý tưởng sáng tạo khi đàm phán rơi vào bế tắc. Theo ông, những bất đồng định kỳ là bình thường trong ngoại giao, và các đề xuất hiện tại vẫn có thể được điều chỉnh để cả hai bên chấp nhận.
Tuy nhiên, bức tranh từ phía Mỹ cho thấy tình hình vẫn mong manh. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 đã bác bỏ các đề xuất hòa bình mới nhất của Iran và phủ nhận việc ông chịu bất kỳ áp lực nào trong nước để đạt được thỏa thuận.
Về thỏa thuận ngừng bắn mà hai bên đạt được từ ngày 7/4, ông Trump cho rằng thỏa thuận này "đang trong tình trạng nguy kịch" và "chỉ có khoảng 1% cơ hội sống sót".
Nhà lãnh đạo Mỹ đang cân nhắc khôi phục việc hộ tống hải quân cho các tàu qua eo biển Hormuz để phá vỡ phong tỏa của Iran.
Trong khi đó, Tehran kiên quyết yêu cầu Washington chấp nhận các điều kiện của mình, bao gồm công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển, dỡ bỏ cấm vận, bồi thường thiệt hại chiến tranh trước khi tiếp tục đàm phán sâu hơn về chương trình hạt nhân.
Thiếu tướng Mohammad Ali Jafari, cựu chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), tuyên bố: "Chừng nào chiến tranh trên mọi mặt trận chưa kết thúc, các lệnh trừng phạt chưa được dỡ bỏ, các khoản tiền bị phong tỏa chưa được giải ngân, thiệt hại chiến tranh chưa được bồi thường và chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz chưa được công nhận, thì sẽ không có bất kỳ cuộc đàm phán nào khác".
Minh Đức (Theo Daily Sabah, The Guardian)
