Mặc dù ở trong nước đang có những yếu tố tích cực hỗ, nhưng thị trường vốn, thị trường chứng khoán cũng đang phải đối mặt với tác động từ bên ngoài như các xung đột tại Trung Đông, cũng như việc đứt gãy nguồn cung dầu và những yếu tố khác với những diễn biến khó lường… Trong bối cảnh như vậy thì nền kinh tế và thị trường cũng như các doanh nghiệp sẽ phải có những phương án như thế nào để nâng cao sức sức chống chịu giữa các biến động toàn cầu như hiện nay?
Trao đổi về vấn đề này trong chương trình Phố Tài chính (The Finance Street Talk Show) trên VTV8, các chuyên gia đánh giá với những chính sách hỗ trợ nền kinh tế và thị trường vốn, thị trường chứng khoán như hiện nay cùng việc chủ động nâng cao sức chống chịu của các doanh nghiệp, thì sẽ giảm thiểu được những tác động từ bên ngoài cũng như hướng đến đạt được mục tiêu đã đặt ra.
Nền kinh tế và thị trường đang phải đối mặt với những thông tin biến động liên tục từ bên ngoài. Trong quá khứ thì cũng đã không ít lần, nền kinh tế và thị trường đã phải đối mặt với các tình huống như vậy, theo ông lần này có gì khác?
TS. Mạc Quốc Anh: Trong năm 2025, Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành rất nhiều nghị quyết, trong đó có Nghị quyết số 68, Nghị quyết số 57. Nghị quyết 68 chúng ta thấy đang hỗ trợ tích cực cho kinh tế tư nhân phát triển. Tổng kết năm 2025, chúng ta có 1,1 triệu doanh nghiệp, trong đó có 98,5% là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa.
Bước sang 2026, nội lực của nền kinh tế chúng ta đang nằm trong bước đầu của một kỷ nguyên mới. Xét về yếu tố từ phía bên ngoài, chúng ta thấy đang có nhiều cuộc xung đột đang diễn ra và nó sẽ đi theo rất nhiều rủi ro về mặt chính trị, tài chính, kinh tế. Như chúng ta được biết từ năm 2008 đến nay đã xảy ra nhiều cuộc khủng hoảng về mặt tài chính nhưng Việt Nam chúng ta vẫn đang đứng vững.
Ở trong nước, hiện ông đánh giá như thế nào về kinh tế Việt Nam và những chính sách hỗ trợ cho nền kinh tế và cho doanh nghiệp hiện nay?
TS. Mạc Quốc Anh: Dù còn nhiều thách thức từ bên ngoài, có thể nói Việt Nam chúng ta vẫn đang đứng vững vì những lý do như sau.
Thứ nhất là nội lực của nền kinh tế của chúng ta vẫn đang tăng trưởng dương so với các nước ở trong khu vực và trên thế giới mặc dù chúng ta đã trải qua rất nhiều sức ép trong một thời gian dài. Thứ hai là thị trường chứng khoán của chúng ta đã trở nên tốt hơn, minh bạch hơn và có nhiều công ty trở thành công ty đại chúng trong nhiều năm trở lại đây.
Thứ ba, tình hình tài chính của Việt Nam tương đối ổn định và phát triển với nhiều quỹ đầu tư, những định chế của tài chính thông qua công ty chứng khoán, thông qua các tổ chức ngân hàng đã đầu tư vào hệ thống các doanh nghiệp.
Hiện nay ở các nước, ví dụ như Nhật Bản, Hàn Quốc, có hàng triệu doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa. Trước đây, chúng ta chỉ kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư FDI là những doanh nghiệp có quy mô lớn toàn cầu, thì hiện nay rất nhiều doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa ở Hàn Quốc, Nhật Bản, họ cũng tìm kiếm các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa Việt Nam để trở thành các đối tác.
Yếu tố thứ tư, đó là công tác thị trường chúng ta có nhiều hiệp định thương mại song phương, đa phương FTA thế hệ mới, đây là một cách thức mà tôi nghĩ là chúng ta đang đưa các sản phẩm hàng hóa dựa trên một nền tài chính minh bạch, công bằng đã hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp.
Ngoài câu chuyện về mặt chính sách, chúng ta cũng dành 3% GDP cho đầu tư vào mặt khoa học công nghệ trong năm 2026. Đây là chính sách hỗ trợ cực tốt để các doanh nghiệp chúng ta mạnh dạn đầu tư đổi mới khoa học công nghệ, đầu tư về đổi mới sáng tạo rồi có thể mời gọi các chuyên gia, các nhà nghiên cứu ở tất cả các lĩnh vực để hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp ngày càng phát triển.
Trong bối cảnh như vậy, các doanh nghiệp cũng phải nâng cao sức chống chịu để sớm vượt qua những thách thức như thế nào the o ông Mạc Quốc Anh?
TS. Mạc Quốc Anh: Để hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp trong thời gian vừa qua, họ phải tương đối linh hoạt và thích ứng bởi trong một bối cảnh mới, xu hướng mới khi chúng ta có nền kinh tế mở thì chúng ta phải thích ứng mọi sự thay đổi.
Thay đổi ở đây là thay đổi về phương án, về tài chính, về mặt thị trường, nguồn lực, con người, thay đổi về trình độ khoa học công nghệ. Chúng ta thấy là công nghệ mới luôn thay thế công nghệ cũ trong thời gian rất ngắn. Bây giờ với một phạm vi thị trường rộng lớn, chúng ta có mối thương mại, quan hệ ngoại giao với gần 200 quốc gia, vùng lãnh thổ, chúng ta thấy là khi kết hợp giữa thương mại truyền thống với thương mại điện tử thì quy mô của doanh nghiệp lớn hơn. Chính vì vậy, doanh nghiệp ngoài vấn đề thích ứng, họ phải áp dụng trình độ khoa học công nghệ để nâng cao cái chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ, đáp ứng được quy mô cũng như sản lượng, không chỉ trong khu vực hướng tới toàn cầu.
ASEAN có 600 triệu dân, họ cũng coi Việt Nam là trung tâm để phát triển hệ thống logistic cho khu vực của Đông Nam Á. Chúng ta có nhiều lợi thế, nên hiện nay doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư đầu tư để mở rộng các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới. Các doanh nghiệp hiện nay đã thay đổi cách tiếp cận khách hàng trên nhiều phương tiện khác nhau.
Và một yếu tố nữa là doanh nghiệp đã đầu tư mạnh về văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh để giữ được người lao động, giữ lại các chuyên gia, giúp có nhiều sản phẩm đủ sức về năng lực cạnh tranh. Ngoài ra, doanh nghiệp hiện nay cũng mạnh dạn tận dụng các chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, ví dụ như chính sách về thuế phí. Chúng ta có nhiều lần điều chỉnh về thuế và phí để hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp, hay vừa rồi vấn đề về xăng dầu tăng thì Chính phủ đã phải điều tiết để giữ giá cả phù hợp hơn.
Còn về dài hạn, nền kinh tế và các doanh nghiệp cũng sẽ phải có những phương án dài hơi hơn để chuẩn bị cho những tình huống tương tự có thể xảy ra trong tương lai phải không ạ?
TS. Mạc Quốc Anh: Hiện nay, các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Vấn đề về tài chính, họ cần để được một phần để trích lập quỹ dự phòng rủi ro từ 1% - 5%.
Thứ hai là doanh nghiệp nên tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, quan tâm để thúc đẩy các hoạt động truyền thông quảng bá ra thị trường, đặc biệt những thị trường truyền thống.
Đối với thị trường bên ngoài, Việt Nam hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp đã tập trung cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa khi nhu cầu của thế giới vẫn còn cao. Mặc dù, việc đứt gãy chuỗi cung ứng diễn ra trên phạm vi toàn cầu, nhưng về sản phẩm, dịch vụ của Việt Nam chúng ta vẫn được tin tưởng, tin dùng bởi người tiêu dùng trên trên thế giới.
Chính vì vậy, các doanh nghiệp hãy tập trung đầu tư mạnh mẽ vào chuỗi giá trị cung ứng để giảm được chi phí về logistic, từ đó nâng cao được quy mô, sản phẩm, sản lượng. Và khi chúng ta giảm giá về chi phí logistic, chúng ta sẽ giảm được giá bán, tăng được sức cạnh tranh thì sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam chúng ta sẽ phủ đầy hơn nữa trên thị trường nội địa và quốc tế.
Về mặt chính sách, Chính phủ đã điều tiết rất tốt vấn đề về tài chính vĩ mô, vi mô, kiềm chế về lạm phát thì chúng tôi mong muốn trong năm 2026 và những năm tiếp theo chúng ta vẫn phải làm tốt và tích cực hơn nữa.
Một yếu tố nữa, để doanh nghiệp phát triển thì cần Chính phủ hỗ trợ tích cực về mặt thị trường. Khi thị trường được sự hỗ trợ tích cực từ bộ, ban, ngành thì doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đưa các sản phẩm, dịch vụ, hàng hóa của họ đến những vùng sâu, vùng xa, rồi phân phối hàng hóa trên các hệ thống buôn bán lẻ, hệ thống siêu thị…
Tiếp theo, tôi nghĩ là liên quan đến vấn đề về vốn, về tài chính thì chúng ta cố gắng giữ mặt bằng lãi suất ở mức phù hợp hơn cho các doanh nghiệp. Với mức lãi suất trên 10% các doanh nghiệp rất khó để có một mức lợi nhuận tốt. Nếu mà chúng ta điều tiết xuống khoảng dưới 10% thì tôi nghĩ là các doanh nghiệp sẽ mạnh dạn tiếp cận các nguồn vốn từ các hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh đó, những doanh nghiệp có quy mô vừa trở lên với số lượng nhân viên khoảng 100 - 200 người, doanh thu khoảng 2- 3 tỷ/năm thì chúng tôi mong muốn là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các công ty chứng khoán hãy trở thành những đơn vị tư vấn, hỗ trợ để đưa họ trở thành những công ty đại chúng, giúp họ có thêm nguồn lực nhiều hơn. Chúng tôi đánh giá là chất lượng, số lượng của các doanh nghiệp có quy mô vừa trở lên sẽ trở thành những doanh nghiệp lớn, những doanh nghiệp lớn trở thành những doanh nghiệp đầu đàn trong thời gian tới.
Và với những thách thức bên ngoài như vậy, theo ông nền kinh tế và thị trường có đạt được những mục tiêu đã đặt ra trong năm 2026 không?
TS. Mạc Quốc Anh: Trong những khó khăn sẽ kèm theo những thách thức và cơ hội. Việt Nam chúng ta thì tôi đánh giá là chúng ta đang có nhiều cơ hội để phát triển. Trong một thời gian dài, chúng ta đã có những chính sách rất cởi mở, có nhiều thay đổi mang tính đột phá.
Một yếu tố nữa là nền tài chính của chúng ta đã rất tốt, phát triển bền vững và minh bạch. Yếu tố thứ ba là trong một chuỗi cung ứng giá trị và một sân chơi khu vực và toàn cầu thì các doanh nghiệp của Việt Nam vẫn đứng vững từ khâu chế biến, khâu sản xuất thương mại, dịch vụ, các sản phẩm hàng hóa của Việt Nam vẫn giữ vững có uy tín trên thị trường, chính vì vậy chúng tôi tin tưởng chắc chắn chúng ta sẽ đạt được mục tiêu đã đề ra.
