Quyết định khiến thị trường chứng khoán Indonesia, Hàn Quốc chao đảo

Vào tháng 1, MSCI từng cảnh báo có thể hạ bậc Indonesia do phát hiện nhiều vấn đề. Ảnh: Reuters.

Tổ chức xếp hạng thị trường toàn cầu MSCI (Morgan Stanley Capital International) đã trì hoãn quyết định về việc hạ bậc Indonesia xuống nhóm thị trường cận biên (frontier market), đồng thời cho biết cần thêm thời gian để đánh giá các biện pháp mà cơ quan quản lý nước này đưa ra nhằm giải quyết những lo ngại liên quan đến khả năng đầu tư tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, theo Financial Times.

MSCI cũng tiếp tục giữ Hàn Quốc trong nhóm thị trường mới nổi, gây thất vọng cho nỗ lực kéo dài nhiều thập kỷ của Seoul nhằm được nâng hạng lên nhóm thị trường phát triển.

Khó khăn liên tiếp bủa vây Indonesia

Hồi tháng 1, MSCI từng cảnh báo có thể hạ bậc thị trường chứng khoán Indonesia do các vấn đề như tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp, tình trạng sở hữu cổ phần tập trung và cơ cấu sở hữu thiếu minh bạch, những yếu tố mà tổ chức này cho rằng làm suy giảm quá trình hình thành giá một cách hiệu quả trên thị trường chứng khoán.

Đáng chú ý, sau cảnh báo trên, cơ quan quản lý Indonesia đã triển khai một loạt biện pháp cải cách. Cụ thể, nước này đã nâng yêu cầu tỷ lệ lượng cổ phiếu tự do lưu hành trên thị trường lên tối thiểu 15%, các doanh nghiệp được phép có tối đa 3 năm để đáp ứng quy định mới, siết chặt yêu cầu công bố thông tin cổ đông và thay đổi ngưỡng phải công khai tỷ lệ sở hữu giảm từ 5% xuống còn 1%.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng một số doanh nghiệp có thể lựa chọn hủy niêm yết thay vì tuân thủ các quy định mới. Các nhà đầu tư cũng cho rằng những vấn đề mà MSCI nêu ra đã tồn tại nhiều năm nhưng chưa được xử lý triệt để. Một số ý kiến đặc biệt nhấn mạnh tới các doanh nghiệp do các tập đoàn gia đình hoặc các tỷ phú kiểm soát, nơi quyền sở hữu thường được nắm giữ thông qua các cá nhân hoặc pháp nhân đứng tên hộ, khiến cổ đông thiểu số ở thế bất lợi.

Cảnh báo hồi tháng 1 cũng là lý do dẫn đến quyết định loại 18 cổ phiếu Indonesia khỏi các bộ chỉ số toàn cầu của MSCI, trong đó đa phần là các doanh nghiệp thuộc sở hữu của các tỷ phú Indonesia. Tuần trước, MSCI còn hạ đánh giá về chất lượng dòng chảy thông tin của thị trường Indonesia từ mức tích cực xuống tiêu cực.

MSCI cho biết những nỗ lực cải cách của Indonesia là một bước đi đúng hướng nhưng điều quan trọng đối với các nhà đầu tư, tổ chức quốc tế là việc các biện pháp này được triển khai nhất quán và mang lại hiệu quả bền vững trên toàn thị trường.

Tổ chức này cho biết sẽ tiếp tục đánh giá phạm vi áp dụng, tính nhất quán và hiệu quả lâu dài của các biện pháp cải cách, đặc biệt liên quan đến việc xác định tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư.

Mặt khác, MSCI cảnh báo việc hạ Indonesia xuống nhóm thị trường cận biên vẫn có thể xảy ra nếu đến tháng 11 không ghi nhận được những tiến triển đủ thuyết phục. Việc MSCI chưa đưa ra quyết định cuối cùng nhiều khả năng làm gia tăng sự bất ổn đối với thị trường chứng khoán Indonesia, vốn đã chịu áp lực mạnh kể từ khi cảnh báo đầu tiên được đưa ra hồi tháng 1.

Từ đầu năm đến nay, chỉ số chứng khoán chính của Indonesia đã mất khoảng 30% giá trị, trở thành thị trường chứng khoán có diễn biến tệ nhất thế giới. Nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 3,89 tỷ USD cổ phiếu Indonesia trong năm 2026. Đồng rupiah giảm hơn 7% và đang giao dịch gần mức thấp kỷ lục.

Indonesia còn liên tiếp đối mặt với nhiều bất lợi trong năm nay. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody's và Fitch đã hạ triển vọng tín nhiệm nợ của nước này xuống mức tiêu cực, với lý do niềm tin vào quá trình hoạch định chính sách đang suy giảm.

Tuần trước, MSCI cho biết đã xuất hiện dấu hiệu của các hoạt động giao dịch phối hợp có thể gây ảnh hưởng đến quá trình hình thành giá cổ phiếu, đồng thời chỉ trích việc cung cấp thông tin thị trường chi tiết bằng tiếng Anh còn chưa đầy đủ. Nếu bị hạ xuống nhóm thị trường cận biên, đây sẽ là "cú sốc" lớn đối với Indonesia, khiến nước này bị xếp cùng nhóm với Bangladesh, Sri Lanka và Pakistan.

Theo ước tính của Goldman Sachs, việc bị hạ bậc có thể kích hoạt dòng vốn rút khỏi thị trường chứng khoán Indonesia lên tới 13 tỷ USD, trong bối cảnh tổng vốn hóa thị trường chứng khoán nước này đã giảm từ hơn 900 tỷ USD hồi tháng 1 xuống chỉ còn khoảng 601 tỷ USD hiện nay.

MSCI cũng cảnh báo các vấn đề liên quan đến tính minh bạch tác động trực tiếp tới 2 tiêu chí quan trọng trong khuôn khổ đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của họ là dòng chảy thông tin và hạ tầng thị trường. Theo MSCI, nhiều thành viên tham gia thị trường đã bày tỏ những "quan ngại sâu sắc về khả năng đầu tư" bắt nguồn từ các vấn đề này.

Vì sao Hàn Quốc vẫn chưa được nâng hạng?

Đối với Hàn Quốc, MSCI ghi nhận những nỗ lực cải cách của nước này nhưng cho rằng một số rào cản quan trọng đối với nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa được giải quyết.

Các vấn đề chính bao gồm quốc gia này chưa có thị trường giao dịch đồng won ở nước ngoài với khả năng chuyển đổi hoàn toàn, cơ chế thanh toán và xử lý giao dịch bán khống vẫn còn những điểm chưa hiệu quả cũng như tồn tại một số hạn chế trên thị trường ngoại hối và thị trường vốn vẫn tồn tại. Điều này khiến MSCI tiếp tục xếp Hàn Quốc vào nhóm thị trường mới nổi, dù nhiều nhà đầu tư xem nước này là một nền kinh tế phát triển từ lâu.

MSCI vẫn giữ Hàn Quốc trong chỉ số thị trường mới nổi kể từ năm 1992. Ảnh: Reuters.

Hàn Quốc hiện được đánh giá là một trong những thị trường chứng khoán lớn và thanh khoản nhất thế giới. Nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), nước này đang trên đà trở thành thị trường chứng khoán lớn có diễn biến tốt nhất thế giới năm thứ hai liên tiếp. Nước này cũng đã được các nhà cung cấp chỉ số lớn khác công nhận là thị trường phát triển, bao gồm FTSE Russell và S&P Dow Jones Indices.

Tuy nhiên, MSCI vẫn giữ Hàn Quốc trong chỉ số thị trường mới nổi kể từ năm 1992. Năm 2008, MSCI từng đưa Hàn Quốc vào danh sách theo dõi để xem xét nâng hạng, nhưng đến năm 2014 lại loại nước này khỏi danh sách do những hạn chế liên quan đến giao dịch tiền tệ và các vấn đề quản lý thị trường khác.

Sau quyết định mới nhất của MSCI, chính phủ Hàn Quốc tuyên bố sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách thị trường vốn và thị trường ngoại hối nhằm đạt được mục tiêu nâng hạng trong tương lai.