1. Trang chủ
2. Tin tức

• Bình luận

Quản lý hàng rong để phát triển

06/03/2026 12:30

Ngày 3-3 vừa qua, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã nêu ra một vấn đề rất đúng và trúng về kinh tế vỉa hè.

Giải quyết bài toán hàng rong không đơn giản là "xóa" hay "giữ", mà là quản lý thế nào để vừa phát triển đô thị văn minh vừa không bỏ ai lại phía sau - Ảnh: NHẬT XUÂN

Phía sau những gánh hàng trên vỉa hè là mưu sinh của hàng trăm nghìn lao động, đặc biệt là người lớn tuổi, phụ nữ ít cơ hội tiếp cận việc làm chính thức. Tuy nhiên, phía trước họ là áp lực về trật tự đô thị, an toàn thực phẩm, giao thông và hình ảnh một thành phố hiện đại.

Giải quyết bài toán hàng rong không đơn giản là "xóa" hay "giữ", mà là quản lý thế nào để vừa phát triển đô thị văn minh vừa không bỏ ai lại phía sau. TP.HCM có thể tham khảo kinh nghiệm của các nước để xử lý vấn đề này.

Những năm 1960 - 1970, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang: Xử lý vỉa hè phải hài hòa giữa trật tự đô thị và sinh kế người dânĐỌC NGAY

Điều đáng nói hawker không chỉ là giải pháp quản lý mà còn trở thành một phần bản sắc. Văn hóa hawker của Singapore được UNESCO ghi danh là di sản phi vật thể năm 2020.

Từ một vấn đề đô thị nan giải, Singapore biến hàng rong thành tài sản văn hóa - du lịch, đóng góp cho kinh tế và hình ảnh quốc gia.

Bangkok từng có giai đoạn siết chặt, thu hồi nhiều điểm bán hàng rong để "lấy lại vỉa hè".

Nhưng sau phản ứng của người dân và du khách, chính quyền Thái Lan điều chỉnh theo hướng phân khu rõ ràng: khu được phép kinh doanh theo giờ, khu cấm tuyệt đối; tăng kiểm tra vệ sinh thay vì dẹp bỏ hàng loạt.

Nhờ đó ẩm thực đường phố Bangkok vẫn là "thỏi nam châm" du lịch, trong khi trật tự đô thị được cải thiện.

Tại Seoul, các xe đẩy "pojangmacha" từng bị coi là nhếch nhác. Thành phố đã triển khai chương trình chuẩn hóa thiết kế quầy, hỗ trợ vay vốn, đào tạo an toàn thực phẩm, thậm chí tích hợp thanh toán điện tử. Người bán phải tuân thủ quy định nhưng cũng được công nhận là một phần của nền kinh tế đô thị.

Cách làm của các đô thị khác cho thấy khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hàng rong có thể được nâng cấp thay vì bị loại bỏ.

Thực tế ở TP.HCM, Hà Nội và nhiều đô thị lớn cho thấy các chiến dịch "ra quân" thường chỉ tạo hiệu ứng ngắn hạn. Khi áp lực mưu sinh còn đó, hàng rong hẳn quay trở lại. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở ý chí thực thi mà ở cách tiếp cận.

Thứ nhất, cần nhìn nhận bán hàng rong như một bộ phận của nền kinh tế - nơi hấp thụ lao động ít kỹ năng, giảm áp lực thất nghiệp đô thị.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa khiến nhiều việc làm giản đơn thu hẹp, khu vực này còn đóng vai trò "vùng đệm" xã hội. Nếu không có giải pháp thay thế sinh kế, việc cấm đoán đơn thuần có thể đẩy người yếu thế vào vòng xoáy bấp bênh hơn.

Thứ hai, quy hoạch không gian phải đi trước. Có thể thí điểm các khu bán hàng tập trung theo mô hình hawker, chợ đêm, phố ẩm thực; quy định khung giờ linh hoạt ở một số tuyến phố; thiết kế xe đẩy, quầy sạp đồng bộ, bảo đảm mỹ quan.

Công nghệ có thể được ứng dụng để cấp phép, thu phí minh bạch, theo dõi vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thứ ba, chính sách cần tính đến yếu tố chuyển đổi nghề. Không phải ai cũng phù hợp với mô hình tập trung.

Với một bộ phận người bán lớn tuổi, cần có chương trình đào tạo kỹ năng khác, hỗ trợ tiếp cận tín dụng vi mô hoặc lồng ghép vào các chương trình an sinh đô thị. Xử lý hàng rong không thể tách rời chính sách xã hội.

Học từ các thành phố châu Á khác không có nghĩa sao chép nguyên mẫu. Mỗi đô thị Việt Nam có đặc thù về mật độ dân cư, hạ tầng, văn hóa tiêu dùng.

Nhưng thông điệp cốt lõi có thể rút ra là: quản lý bằng quy hoạch, bằng tiêu chuẩn và bằng hỗ trợ chuyển đổi - thay vì chỉ bằng mệnh lệnh hành chính.

Chính quyền của dân, do dân và vì dân với những việc làm hợp lòng người sẽ được người dân ủng hộ cho một đô thị hiện đại, văn minh, nhân văn không để ai bị bỏ lại phía sau.

Hàng rong, xe ôm tái lấn chiếm, bủa vây cổng bệnh viện

Tình trạng lấn chiếm cổng và lề đường quanh các bệnh viện tại TP.HCM tiếp tục tái diễn, làm mất mỹ quan đô thị và không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.