Những người không có Tết do sốt xuất huyết Dengue

Sốt xuất huyết Dengue không “nghỉ Tết”

Không ít người vẫn cho rằng sốt xuất huyết chỉ xuất hiện vào mùa mưa hoặc sống ở chung cư cao tầng, nhà phố khép kín thì khó có muỗi, khó mắc bệnh. Thực tế cho thấy quan niệm đó không còn phù hợp.

Sốt xuất huyết Dengue có thể xảy ra quanh năm, kể cả mùa khô. Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 - 7 của bệnh, khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Sự chủ quan ở thời điểm này có thể khiến bệnh diễn tiến nhanh, thậm chí đe dọa tính mạng.

Ghi nhận tại các bệnh viện tuyến cuối khu vực phía Nam trong dịp Tết Bính Ngọ cho thấy, vẫn có nhiều trường hợp nhập viện vì sốt xuất huyết Dengue, trong đó có ca chuyển nặng phải theo dõi tại khoa cấp cứu và hồi sức tích cực.

Chưa từng nghĩ muỗi vằn sẽ "tìm đến mình" giữa mùa khô, anh Minh (35 tuổi) - cư dân một chung cư cao tầng tại TP Hồ Chí Minh đã lên sẵn kế hoạch cho một kỳ nghỉ Tết dài. Cuối cùng, thay vì những chuyến du xuân hay bữa tiệc năm mới, anh đón Tết bằng tờ giấy báo nhập viện khẩn cấp khi được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue với một số dấu hiệu cảnh báo như vật vã, đau bụng nhiều.

Cùng chung nỗi niềm "bỏ lỡ mùa Tết", tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh), chị Lan (quê An Giang) túc trực bên giường bệnh của cháu 9 tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue nặng. Vé xe và quà Tết đã chuẩn bị sẵn nhưng chuyến về quê đoàn viên đành lỡ hẹn. “Tôi cứ nghĩ bệnh này chỉ có ở miền quê, lên thành phố đâu có muỗi nhiều mà giờ lại mắc bệnh. Trải qua rồi mới biết sốt xuất huyết cực thân và đáng sợ thế nào”, chị Lan nói.

Theo các bác sĩ, muỗi vằn - tác nhân chính truyền bệnh có thể sinh sản trong các vật chứa nước sạch ngay trong nhà như bình hoa, xô chậu, khay nước tủ lạnh hoặc dụng cụ không đậy kín. Chỉ cần có nước tù đọng, lăng quăng - bọ gậy có thể phát triển, bất kể nhà thấp tầng hay chung cư cao tầng, bất kể mùa mưa hay mùa khô.

Theo Bộ Y tế, từ 14/12/2024 đến 17/12/2025, cả nước ghi nhận 181.200 ca mắc và 43 ca tử vong do sốt xuất huyết Dengue, tăng 33% số mắc và tăng 17 ca tử vong so với cùng kỳ. Riêng giai đoạn 18/12/2025 - 17/01/2026 ghi nhận 20.188 ca mắc, 2 ca tử vong.

Đặc biệt, trong 9 ngày Tết Bính Ngọ vừa qua đã có 1.431 ca mắc sốt xuất huyết Dengue trên cả nước. Đáng báo động hơn, dịch tễ sốt xuất huyết Dengue đang có sự dịch chuyển lớn do biến đổi khí hậu và sự thích ứng của muỗi vằn.

BSCK2 Nguyễn Thanh Phong, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh cho biết, cách đây 15 - 20 năm, khoảng 3/4 người bệnh là trẻ em, song những năm gần đây, tỷ lệ người lớn mắc bệnh lại tăng cao.

Chính sự dịch chuyển này tạo thêm áp lực cho hệ thống điều trị, không chỉ ở bệnh viện nhi mà lan sang các cơ sở điều trị người lớn. Những người trong độ tuổi lao động, trụ cột gia đình cũng không còn nằm trong “vùng an toàn”.

Ranh giới sinh tử mong manh và gánh nặng viện phí

Khác với nhiều bệnh lý thông thường, hết sốt không đồng nghĩa đã qua giai đoạn nguy hiểm. Nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến suy tạng như tổn thương gan nặng hoặc suy gan, thận, tim, phổi, não. Nhóm nguy cơ cao gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính như béo phì, tim mạch, đái tháo đường.

BSCK2 Phan Vĩnh Thọ, Trưởng Khoa Nhiễm D, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, chia sẻ về những ca bệnh khiến ranh giới sinh tử trở nên mong manh. "Có những người bệnh bên ngoài trông tỉnh táo, vẫn có thể đi lại nhưng bên trong cơ thể đã bắt đầu xảy ra tình trạng thoát huyết tương, khiến máu bị cô đặc dần, huyết áp có thể tụt nhanh nếu không được phát hiện kịp thời. Nếu chỉ nhìn bề ngoài thấy người bệnh còn tươi tỉnh mà chủ quan, không đo huyết áp, không thăm khám kỹ thì sẽ bỏ sót giai đoạn vàng để cứu chữa”, bác sĩ Phan Vĩnh Thọ cảnh báo.

TS.BS Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng Khoa Sốt xuất huyết - Huyết học, Bệnh viện Nhi đồng 1 cũng cho biết, nhiều người vẫn nghĩ bệnh sốt xuất huyết Dengue chỉ là một bệnh nhẹ giống như cảm cúm thông thường, có thể điều trị và tự khỏi mà không cần đến bệnh viện. Chính sự chủ quan này khiến không ít người áp dụng cách xử lý sai tại nhà như sử dụng Paracetamol quá liều dẫn đến suy gan cấp, tự ý dùng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nặng hoặc tự truyền dịch khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Không chỉ là gánh nặng sức khỏe, chi phí điều trị sốt xuất huyết Dengue nặng có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, đặc biệt với các trường hợp cần hồi sức chuyên sâu như lọc máu, thở máy, ECMO.

Anh Nguyễn Toàn (50 tuổi) phải túc trực tại Bệnh viện Nhi đồng 1 trong những ngày giáp Tết vì con trai chuyển nặng. “Tết nhất đến nơi, ở nhà bao nhiêu việc phải lo, mà phải ở trong viện nên tôi rất sốt ruột”, anh Toàn nói.

Chị Xuân (sinh sống tại TP Hồ Chí Minh) cho biết con gái chị (13 tuổi) có bệnh nền béo phì cũng liên tục nôn ói, mệt nhiều. Chị chia sẻ rằng, trải nghiệm này là lời nhắc để gia đình chú ý hơn đến việc theo dõi sức khỏe và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, đưa con đến khám sớm tại các cơ sở y tế.

Còn với chị Lan, những ngày cận Tết trong bệnh viện là quãng thời gian không dễ quên. “Vất vả lắm, vì bệnh này phải có người chăm suốt ngày đêm. Nhà tôi có ba người thay nhau: Mẹ bé còn con nhỏ và bận buôn bán, bà ngoại vừa bán cơm vừa làm bánh bao ban đêm, còn tôi làm ca đêm ở công ty xong sáng ra là vào viện canh bé”, chị Lan chia sẻ.

“Sốt xuất huyết Dengue là bệnh mà chúng ta không nên chủ quan, nhưng cũng không bi quan nếu có sự tham gia của cộng đồng trong việc nâng cao cảnh giác và chủ động phòng bệnh”, BSCK2 Nguyễn Thanh Phong cho biết.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp như loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng (bọ gậy), đậy kín dụng cụ chứa nước, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng biện pháp chống muỗi, theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo và đi khám kịp thời. Tiêm chủng phòng bệnh cũng góp phần giảm nguy cơ mắc và diễn tiến nặng.