Cái USB 3G cũ đầy ắp kỷ niệm bố mua cho tôi kết nối với thế giới - Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Những hành trình dài của bố
Bố tôi là cựu chiến binh, người đàn ông của những chuyến đi dài vào sinh ra tử. Đầu những năm 1980 ông nhập ngũ bảo vệ biên giới phía Bắc. Ra quân, ông tiếp tục rong ruổi mưu sinh từ đi rừng, làm thợ xây đến đãi vàng... qua miền Trung nắng cháy đến Tây Nguyên đại ngàn.
Ông thường kể về các vùng đất xanh thẳm có tiếng lá xào xạc cùng suối chảy rì rầm. Bố yêu rừng, một tình yêu nguyên bản của người đã từng dựa vào rừng để sống và chiến đấu. Một phần đời của ông dường như vẫn còn ở lại trong những chuyến đi. Chính trải nghiệm đó đã nhào nặn nên người cha ít nói nhưng đôi mắt luôn chứa đựng cả bầu trời rộng lớn.
Khi đôi chân dần mỏi, bố đưa gia đình về lập nghiệp nơi miền phên giậu ở xã Thiện Hưng, tỉnh Đồng Nai (trước đây là Bù Đốp, Bình Phước). Đó là vùng đất nắng gió theo triền đồi cao su bạt ngàn nhuộm đỏ bụi đất bazan. Tôi lớn lên giữa bao hàng cao su thẳng tắp, trong mùi hăng hắc đặc trưng của mủ mới cạo và câu chuyện cũ bi tráng của bố.
Mỗi khi nhắc đến một địa danh nào đó, giọng ông chậm lại đầy chiêm nghiệm. Lúc bé tôi chưa hiểu hết, chỉ thấy qua lời kể của ông non nước ngàn dặm hiện lên vừa xa xôi vừa đẹp đến lạ.
Tôi thuộc thế hệ 9X đời đầu, người ta vẫn hay gọi là "thế hệ bản lề" đứng giữa các giá trị cũ và làn sóng bùng nổ của kỷ nguyên số. Khi tôi lớn lên, Internet bắt đầu phổ biến qua tiếng tít tít, rè rè của modem dial-up.
Theo bạn bè ra quán net, tôi chọn một góc để online. Tôi không chơi game, chỉ thích đọc, viết blog và chat Yahoo!. Khi ấy tôi có cảm giác thế giới rộng hơn rất nhiều so với cánh rừng cao su hay vườn điều xanh mát sau nhà. Ngồi trước màn hình máy tính dày cộm, tôi như được đi qua nhiều vùng đất mới mà trước đó chỉ nghe trong lời kể của bố.
Rồi lên đại học, tôi ở ký túc xá Đại học Quốc gia ở Thủ Đức. Những ngày đầu tôi hào hứng kể cho bố nghe về điều mình học được, về bài giảng, thầy cô, nhiều điều mới mẻ như để nối liền thế giới của tôi với những gì bố từng trải qua. Ông hay nhìn tôi, khẽ mỉm cười và lặp lại: "Cứ đọc, cứ đi con, cứ tìm hiểu. Thế giới này rộng lắm và đẹp lắm!".
Khi ấy mỗi phòng có một máy tính bàn dùng chung. Sinh viên đăng nhập bằng tài khoản riêng và trả khoảng 2.000 đồng mỗi giờ. Với tôi, đó không phải khoản nhỏ vì một suất cơm chỉ 8.000 đồng nên mỗi lần mở máy đều phải cân nhắc, online thêm một chút có khi đồng nghĩa với việc nhịn bữa trưa.
Một lần, khi dòng cảm xúc đang tốt, bài luận đang viết đến đoạn tâm đắc thì hết giờ truy cập. Tôi đành phải ngậm ngùi lưu lại để từ từ viết tiếp. Sau này bố mẹ dành dụm cộng với bán bầy heo mua cho tôi cái laptop, nhưng WiFi thời đó yếu chỉ hiện lên trang tìm kiếm rồi đứng im mãi.
Bố tôi vẫn giữ thói quen kể chuyện, đọc sách báo cho các cháu nghe mỗi ngày - Ảnh: PHƯƠNG PHƯƠNG
Món quà nhỏ mở ra nhiều hành trình khác
Năm 2011, trong một lần về thăm nhà, sau bữa cơm, bố lặng lẽ mở ngăn tủ tivi lấy ra một hộp nhỏ đưa cho tôi. Bên trong là USB 3G của Viettel còn thơm mùi hộp mới. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ đơn giản đây là món đồ công nghệ giúp ích việc vào mạng.
Khi trở lại TP, tò mò tìm hiểu giá, tôi mới biết USB ấy tới 820.000 đồng. Bố mẹ cũng cãi nhau về chuyện này nhưng ông nhất quyết mua vì thấy con gái mỗi lần về nhà đều ngồi một góc với laptop rồi nhắc đến việc online, loay hoay tìm cách vào mạng. Và bằng bản năng của người lính từng đi dọc miền non nước, hiểu rằng con mình cần một phương tiện để kết nối với thế giới.
Phải công nhận USB cắm vào thì kết nối ổn định hơn. Ánh đèn xanh nhỏ nhấp nháy, thứ ánh sáng hy vọng. Mạng lúc đó vẫn chậm, phải chờ nhưng tôi cảm nhận được sự tự do, không phải lo lắng dòng suy nghĩ bị cắt ngang.
Nhà ông bà ngoài quê tôi ở cạnh nhà thờ đá Phát Diệm (Ninh Bình) nên ký ức về nơi ấy luôn gần với bố. Có lần tôi cắm USB 3G, tìm lại hình ảnh quen thuộc cho ông xem. Mạng tải chậm, từng mảng hình hiện lên, bố nhìn rất lâu rồi kể về những ngày lễ, tiếng chuông, những buổi chiều theo bạn ra chơi. Dù không theo đạo, ông vẫn nhớ gần như mọi điều.
Khi nhắc đến ông nội, giọng bố chùng xuống. Ông mất khi bố đang mưu sinh xa quê, không kịp về chịu tang. Tôi ngồi cạnh, chợt thấy cái USB nhỏ bé ấy còn chạm vào dòng ký ức mất mát bố vẫn mang theo.
Sau này nghe mẹ kể lại, để thêm tiền cho tôi mua data truy cập, bố nhận chở thêm gỗ, chạy xe ôm để kiếm thêm. Có một thời gian, mỗi lần mở máy tôi lại ngập ngừng khi hiểu rằng đằng sau mỗi giờ online là nhiều giờ làm thêm đầy mồ hôi của bố.
Cũng từ đó, mọi điều với tôi khác đi. Tôi đọc, viết nhiều hơn, có thể ngồi nhiều giờ để ghi lại suy nghĩ của mình. Một thay đổi nhỏ về thiết bị nhưng làm cho những ngày sinh viên của tôi trở nên thoải mái hơn, nó giúp kết nối, còn truyền dẫn cả tình yêu thương và sự thấu hiểu lặng lẽ của bố. Để biết rằng thế giới của tôi còn nằm ở kiến thức mở trên không gian mạng.
Nhớ thời gian đầu thoải mái Internet hơn chút, tôi gần như tin vào mọi thứ mình đọc. Bài nào cũng hay, tài liệu nào cũng thấy đúng. Tôi đọc rồi chép, chép rồi ghép lại thành bài của mình, ngỡ chỉ cần câu chữ tròn trịa là đủ. Tôi "xào nấu" tài liệu mạng thành bài luận của mình. Kết quả, nhận điểm 3 kèm lời phê của thầy Kỳ Đồng môn mỹ học đại cương như gáo nước lạnh. Tôi nhận ra mình đang mượn chữ người khác để nói thay suy nghĩ.
Sau lần ấy tôi đã tự vấn bản thân rất nhiều. Tôi học lại cách đọc, chậm hơn, ngắt ra, nghĩ lại rồi tự viết bằng cách hiểu của mình. Những bài luận sau không còn mượt mà. Có bài bị sửa chi chít, có bài phải làm lại. Tôi lúng túng, vấp váp, thậm chí bật khóc vì thấy mình kém quá. Nhưng đổi lại từng dòng chữ bắt đầu mang tiếng nói của chính mình. Cứ như vậy, tôi chậm lại nhưng chắc hơn.
Đến năm 2012, khi tôi có tên trong danh sách sinh viên đạt thành tích tốt và nhận học bổng của tỉnh Bình Phước, thật nhẹ lòng vì mọi nỗ lực đã được ghi nhận. Và trong tất cả, bố là người vui nhất. Ông cầm tờ giấy báo kể với hàng xóm, ánh mắt đầy tự hào. Nụ cười hôm đó đủ để tôi biết rằng món quà năm nào giúp tôi vào mạng còn là cách ông tiếp sức để tôi đi tiếp con đường mà ông chưa có điều kiện đi.
Bây giờ là năm 2026, Internet đã phủ sóng đến từng ngõ ngách, 5G trở nên phổ biến và cái USB 3G ngày ấy đã trở thành món đồ cũ không còn khả năng kết nối. Nhưng mỗi khi nhìn thấy nó, tôi vẫn có cảm giác mình đang được kết nối với bố.
Tôi nhận ra một điều sâu sắc. Khi tặng tôi cái USB 3G, người lính năm xưa ấy như đã trao cho tôi "chiếc gậy" để tiếp tục hành trình vươn xa. Hai thế hệ, hai cách đi nhưng cùng một hướng là khám phá, gìn giữ vẻ đẹp rộng lớn của cuộc đời.
Đến hôm nay khi đã đi qua nhiều vùng đất, gặp nhiều người, tôi mới hiểu hết cái giá của sự "kết nối" mà bố từng trao. Đó là sự bền bỉ, lòng khao khát học hỏi và tình yêu với thế giới bao la này sẽ mãi mãi liền mạch. Cảm ơn bố vì món quà đã ngả màu và vì đã cho con hiểu rằng dù ở thời đại nào, tình yêu thương vẫn là đường truyền mạnh mẽ để đưa chúng ta đi thật xa.
*************
Bộ lư đồng hơn trăm năm của tổ tiên và cây gậy trúc của nội vẫn còn được ba má, con cháu lưu giữ như một ký ức đẹp...
>> Kỳ tới: Bộ lư đồng, cây gậy trúc của nội
