Việt Nam là một trong số ít nước trên thế giới đủ năng lực sửa chữa máy bay phản lực chiến đấu họ Su - Ảnh: B.D.
Bằng trí óc, sự mày mò sáng tạo và không ngừng học hỏi của bộ đội, những máy bay chiến đấu hiện đại từ Su-27UBK và cả "hổ mang chúa" Su-30MK2 được sửa chữa, tăng niên hạn ngay tại Đà Nẵng.
Hết cảnh "lệ thuộc" đối tác
Trong nhiều tập sách ghi lại chi tiết, quá trình lớn mạnh và trở thành trung tâm sửa chữa máy bay tiêm kích hiện đại hiện nay của Nhà máy A32, dấu mốc tăng niên hạn Su-27SK/UBK và Su-30MK2 được thuật lại để đánh dấu trình độ, khả năng của bộ đội kỹ thuật hàng không quân sự Việt Nam.
Theo thượng tá Trịnh Văn Minh - Phó trưởng phòng kỹ thuật Nhà máy A32, mỗi dòng máy bay chiến đấu đều quy định số giờ bay tối đa hoặc tương đương với số năm hoạt động. Hiện không quân Việt Nam đang sử dụng nhiều thế hệ máy bay chiến đấu của Nga, trong đó chiếm số lượng lớn là máy bay Su-27 và hiện đại nhất là "hổ mang chúa" Su-30MK2.
Giám đốc Nhà máy A32, đại tá Phạm Bá Nguyên khẳng định bất cứ một quốc gia nào cũng khát khao hướng đến việc làm chủ trang thiết bị, vũ khí kỹ thuật, công nghệ cũng như hướng tới sản xuất được khí tài. Bởi chỉ có tự chủ thì mới chủ động để bảo vệ được đất nước trong mọi tình huống.
Theo ông Nguyên, từ khi ra đời và làm nhiệm vụ tới nay, yêu cầu tự chủ dây chuyền, tăng năng lực sửa chữa, thực hiện các dự án lớn về tiếp nhận sửa chữa, tăng niên hạn các dòng máy bay từ thế hệ cũ tới hiện đại là yêu cầu được đặt ra với Nhà máy A32. Cán bộ, thợ, nhân viên kỹ thuật ở nhà máy đã làm tốt và gây bất ngờ cho ngay cả phía đối tác Nga.
Thượng tá Trịnh Văn Minh cho biết trước đây khi chưa thể tự sửa chữa, tăng niên hạn các dòng máy bay hiện đại thì phần lớn máy bay của không quân Việt Nam phải lệ thuộc vào sự hỗ trợ từ nước ngoài.
Trong các lần máy bay gặp hỏng hóc hoặc lỗi nhẹ, các đơn vị phải liên hệ với đối tác Nga để cử chuyên gia mang theo trang thiết bị qua sửa chữa. Không chỉ gây tốn kém, việc này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả thực thi nhiệm vụ.
Trong trường hợp máy bay hư hỏng lớn hoặc hết niên hạn sử dụng buộc phải di chuyển trong máy bay vận tải quân sự để qua nhà máy sửa chữa ở nước ngoài và trải qua thời gian rất dài cùng khoản kinh phí khổng lồ để có thể trở lại đường băng.
Tuy nhiên, mọi việc đã dần khác đi từ sau những năm 2010 trở đi. Trong các chuyến thăm tới Nhà máy A32, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng luôn đặt ra "đề bài" lớn yêu cầu Nhà máy A32 phải từng bước làm chủ các dự án lớn tiếp nhận máy bay phản lực.
Giám đốc nhà máy cho biết quyết tâm lớn nhất của đội ngũ kỹ sư, cán bộ nhà máy là xây dựng các dây chuyền để từng bước tiến tới việc thực hiện tăng niên hạn các dòng máy bay hiện đại.
Trong nhiều năm, Nhà máy A32 liên tục cử các đoàn cán bộ qua Nga và các nước có sử dụng máy bay chiến đấu do Nga sản xuất để học hỏi, tích lũy kinh nghiệm.
Ở nhà máy, bộ đội ngày đêm tìm mọi tài liệu để nghiên cứu và nắm vững kiến thức các dòng máy bay tiêm kích phức tạp.
Cuối tháng 5-2016, máy bay Su-27/UBK số hiệu 8526 sau thời gian dài đưa vào Nhà máy A32 để thực hiện gói tăng niên hạn được phi công sư đoàn không quân 372 lái ra đường băng rồi xé gió vút lên không trung.
Dù chỉ là sự kiện bay đánh giá hiệu quả của một máy bay chiến đấu đang được sử dụng nhưng nhiều lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không - Không quân có mặt.
Đây là lần đầu tiên người Việt Nam tự xây dựng, vận hành được một dây chuyền tăng niên hạn sử dụng cho máy bay Su-27.
Máy bay Su-27 đang được sửa chữa, tăng niên hạn tại A32 - Ảnh: B.D.
Từ Su-27 đến "hổ mang chúa" Su-30MK2
Sự kiện một nhà máy sửa chữa máy bay phản lực ở Việt Nam tự vận hành, tăng niên hạn thành công cho Su-27 vào năm 2016 đã gây chú ý cho các chuyên gia trong lĩnh vực quân sự hàng không.
Một tờ báo Nga năm đó nhận xét rằng Việt Nam đã thành công trong số rất ít quốc gia có thể tự vận hành tăng niên hạn thành công cho tiêm kích Su-27.
Đại tá Phạm Bá Nguyên cho biết không chỉ đánh dấu bước ngoặt về tự chủ để tăng niên hạn cho Su -27 trong toàn quân mà dây chuyền công nghệ sửa chữa lớn, tăng tổng niên hạn sử dụng máy bay Su-27 được vận hành thành công năm 2016 còn hướng đến một mục tiêu vô cùng quan trọng: là một phần của dự án hướng đến làm chủ dây chuyền tăng niên hạn dòng máy bay hiện đại Su-30MK2.
Sau thành công của dây chuyền liên quan đến Su-27, Nhà máy A32 được Quân chủng Phòng không - Không quân giao loạt máy bay đang biên chế từ các trung đoàn không quân để thực hiện tăng niên hạn.
Trong khi các dây chuyền đang chạy hết công suất để tiếp nhận máy bay các nơi gửi về thì một cuộc chạy nước rút thực hiện dự án tự chủ sửa chữa lớn, tăng tổng niên hạn sử dụng cho Su-30MK2 được tiến hành.
Thượng tá Trịnh Văn Minh cho biết nếu như máy bay Su-27 bắt đầu được biên chế trong không quân Việt Nam từ khoảng 1995-1997 thì Su-30MK2 được biên chế cách nhiều năm sau đó.
Qua thời gian dài sử dụng, các máy bay này hết giờ bay và cũng buộc phải đưa vào dây chuyền trải qua kiểm tra, đánh giá, sửa chữa để tăng niên hạn.
Nhà máy A32 có kinh nghiệm hàng chục năm khắc phục hỏng hóc cho rất nhiều loại máy bay. Đội ngũ cán bộ, kỹ sư dày dạn kinh nghiệm, tuy nhiên với một dòng tiêm kích hiện đại, trang bị loạt vũ khí hàng không đặc biệt phức tạp như Su-30MK2, việc thực hiện tăng niên hạn là điều không đơn giản.
"Su-30MK2 là loại máy bay có nhiều bộ phận, nhất là linh kiện điện tử, kỹ thuật số rất tinh vi, phức tạp. Từ trước đến nay, ngoài nhà sản xuất có rất ít quốc gia đủ khả năng sửa chữa.
Chúng tôi có kinh nghiệm các dòng máy bay thế hệ cũ nhưng khi nhận nhiệm vụ sửa chữa lớn, tăng tổng niên hạn sử dụng máy bay Su-30MK2 cũng gặp không ít khó khăn", ông Nguyên nhớ lại.
Theo ông Nguyên, thời điểm lên kế hoạch làm chủ tăng niên hạn Su-30MK2, quy trình công nghệ tại A32 chưa hoàn chỉnh.
Hơn nữa, đội ngũ kỹ sư, công nhân chưa có kinh nghiệm sửa chữa lớn trên Su-30MK2; phương tiện kiểm tra, linh kiện cũng rất khan hiếm, số lượng công việc đòi hỏi phải tập trung nhiều trí tuệ, nhân lực, vật tư.
Trước những khó khăn, thử thách đó, lãnh đạo, chỉ huy nhà máy cùng đội ngũ tìm mọi cách để chinh phục bằng được dòng máy bay hiện đại này.
Các kiến thức về Su-30MK2 được tích lũy từng chút trong các lần sửa chữa cục bộ, một bộ pháp lý sửa chữa máy bay Su-30MK2 với tổng trên 900 quyển với gần 60.000 trang được bộ đội, công nhân Nhà máy A32 xây dựng trong sự kinh ngạc của ngay cả nhà cung cấp máy bay Su-30MK2.
Việt Nam trong số ít quốc gia sửa chữa được máy bay "họ Su"
Sáng 23-10-2024, tiêm kích Su-30MK2 mang số hiệu 8535 được phi công bay thử sau thời gian thực hiện gói sửa chữa lớn tại sân bay Đà Nẵng đã đánh dấu bước ngoặt làm chủ kỹ thuật bảo dưỡng, sửa chữa máy bay tiêm kích của Quân chủng Phòng không - Không quân.
Sau gần hai năm sửa chữa, máy bay tiêm kích hiện đại nhất của không quân Việt Nam đã được tăng niên hạn lần đầu trong thành công mỹ mãn.
"Thành công sửa chữa lớn, tăng tổng niên hạn sử dụng máy bay Su-30MK2 của Nhà máy A32 là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự tiến bộ vượt bậc, làm chủ hoàn toàn công nghệ sửa chữa máy bay phản lực chiến đấu của của ngành hàng không nước nhà. Khẳng định Việt Nam là một trong số ít các nước trên thế giới có đủ năng lực sửa chữa máy bay phản lực chiến đấu họ Su", đại tá Phạm Bá Nguyên nói.
------------------------------
A32 là nơi hội tụ của những chuyên gia hàng đầu về kỹ thuật hàng không quân sự, nhiều người mang quân hàm đại tá, thượng tá hằng ngày đứng ở xưởng bê bết dầu mỡ trong hình ảnh người thợ cả.
Kỳ tới: Những người thợ đeo quân hàm sửa tiêm kích
