Một số bạn trẻ ra trường chưa vội đi làm mà dành thời gian trang bị thêm ngoại ngữ, kỹ năng... Ảnh minh họa: TL
Trong nhiều năm, tốt nghiệp đại học xong thì nhanh chóng tìm việc, tự lập tài chính và bước vào tuổi trưởng thành. Thậm chí không ít bạn trẻ còn tìm việc làm ngay khi còn là sinh viên. Tuy nhiên với không ít người trẻ hiện nay, lộ trình ấy không còn là lựa chọn mặc định.
Người trẻ không còn xem đi làm ngay là lựa chọn duy nhất
Trên các diễn đàn dành cho sinh viên mới ra trường, không khó để bắt gặp những chia sẻ: muốn nghỉ vài tháng để lấy lại năng lượng, chưa sẵn sàng đi làm, học lên nữa, học thêm kỹ năng rồi mới ứng tuyển hay muốn dành thời gian để tìm hiểu bản thân trước khi quyết định.
Tốt nghiệp ngành truyền thông đầu năm nay, Nguyễn Hải Lam (22 tuổi, ngụ ở TP.HCM) chưa nộp hồ sơ xin việc ngay.
Sau bốn năm vừa học vừa làm thêm, Lam dành khoảng ba tháng để học tiếng Anh, hoàn thành khóa học về ứng dụng AI trong marketing và nghỉ ngơi sau quãng thời gian liên tục chạy theo lịch học, thực tập.
"Em muốn chuẩn bị tốt hơn thay vì nhận đại một công việc rồi nhanh chóng cảm thấy không phù hợp. Em nghĩ vài tháng đầu tư cho bản thân sẽ giúp mình tự tin hơn khi đi làm", Lam chia sẻ.
Tương tự, Trần Minh An (23 tuổi, ngụ ở Bình Dương cũ) lựa chọn ở nhà gần nửa năm để ôn thi công chức và học thêm kỹ năng tin học. Theo An, công việc đầu tiên có thể ảnh hưởng lớn đến định hướng nghề nghiệp sau này nên không muốn vội vàng.
"Em thấy nên xác định rõ mục tiêu thay vì đi làm rồi nhảy việc liên tục. Bắt đầu chậm chút nhưng đúng hướng vẫn tốt hơn", An nói.
Tuy nhiên, không phải khoảng nghỉ nào cũng mang lại kết quả như mong muốn. Lê Mai Ngọc (24 tuổi, Đồng Nai) từng dự định chỉ nghỉ ba tháng sau khi tốt nghiệp để học ngoại ngữ. Thế nhưng, khoảng nghỉ ấy dần kéo dài thành hơn một năm.
"Em càng ở nhà lâu càng mất tự tin. Mỗi lần định nộp hồ sơ lại thấy mình chưa đủ tốt. Dần dần em ngại bắt đầu và cảm thấy tụt lại phía sau bạn bè", Ngọc chia sẻ.
Những lựa chọn này cho thấy giai đoạn chuyển tiếp từ giảng đường đến công việc đang thay đổi. Người trẻ ngày nay không còn chỉ chạy theo tốc độ, mà muốn dành thời gian tìm kiếm sự phù hợp.
Thay vì ưu tiên có việc làm càng sớm càng tốt, nhiều bạn trẻ mong muốn chuẩn bị kỹ hơn cho hành trình nghề nghiệp.
Vì sao nhiều người trẻ muốn tạm hoãn việc đi làm?
Việc sinh viên chưa vội đi làm không hẳn xuất phát từ tâm lý ngại áp lực, mà phản ánh sự thay đổi đáng kể trong môi trường học tập, thị trường lao động và quan niệm nghề nghiệp của nhiều bạn trẻ.
Trước hết là tình trạng kiệt sức sau nhiều năm học tập cường độ cao. Không ít sinh viên hiện nay vừa học, vừa làm thêm, thực tập, học ngoại ngữ, săn học bổng, tích lũy chứng chỉ và tham gia hoạt động ngoại khóa để làm đẹp hồ sơ cá nhân.
Áp lực kéo dài khiến một bộ phận sinh viên muốn dành thời gian nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng trước khi bước vào guồng quay mới.
Bên cạnh đó, thị trường lao động ngày càng cạnh tranh cũng khiến nhiều người trẻ cảm thấy chưa đủ sẵn sàng.
Nếu như trước đây, tấm bằng đại học từng được xem là lợi thế lớn, thì hiện nay nhà tuyển dụng còn đòi hỏi ứng viên phải có ngoại ngữ, kỹ năng số, kinh nghiệm thực tế, khả năng thích ứng và sử dụng các công cụ AI. Trước những yêu cầu ngày càng cao, nhiều sinh viên lựa chọn học thêm và hoàn thiện bản thân trước khi chính thức gia nhập thị trường lao động.
Quan niệm nghề nghiệp của người trẻ cũng đang thay đổi. Nếu thế hệ trước thường ưu tiên sự ổn định và sớm tự lập tài chính, thì nhiều bạn trẻ hiện nay quan tâm nhiều hơn đến sự phù hợp, ý nghĩa công việc và cân bằng cuộc sống, không chỉ "có việc để làm" mà mong muốn tìm được công việc phù hợp với năng lực, sở thích và giá trị cá nhân.
Tuy nhiên, chính việc có quá nhiều lựa chọn đôi khi lại khiến người trẻ rơi vào trạng thái lưỡng lự. Nỗi sợ chọn sai ngành, sai công việc hoặc đánh mất cơ hội tốt hơn khiến nhiều người liên tục trì hoãn quyết định.
Mạng xã hội cũng góp phần không nhỏ tạo ra tâm lý này. Việc thường xuyên chứng kiến hình ảnh về người trẻ thành công sớm, có mức thu nhập cao hoặc làm việc tại các tập đoàn lớn khiến không ít sinh viên cảm thấy mình chưa đủ giỏi để bắt đầu.
Khoảng nghỉ cần thiết hay cái cớ để trì hoãn trưởng thành?
Theo bà Nguyễn Thu Trang, chuyên gia nhân sự tại TP.HCM, việc nghỉ một thời gian ngắn sau tốt nghiệp không phải là điều tiêu cực nếu người trẻ có kế hoạch rõ ràng.
"Điều quan trọng là khoảng nghỉ đó phải có mục tiêu cụ thể, thay vì chỉ chờ đợi một cơ hội phù hợp xuất hiện", bà Trang nhận định.
Ở góc độ tuyển dụng, ông Trần Xuân Đức (giám đốc nhân sự một doanh nghiệp công nghệ), cho rằng nhà tuyển dụng không quá khắt khe việc ứng viên có khoảng nghỉ vài tháng sau tốt nghiệp.
"Điều doanh nghiệp quan tâm là ứng viên đã làm gì trong khoảng thời gian đó. Nếu người trẻ chủ động học tập, tham gia dự án, thực tập hoặc tích lũy trải nghiệm, đó vẫn là một điểm cộng", ông Đức nói.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo khoảng nghỉ quá dài có thể khiến người trẻ mất nhịp làm việc và giảm sự tự tin.
"Không ai có thể chuẩn bị hoàn hảo trước khi đi làm. Nhiều kỹ năng quan trọng chỉ được học trong môi trường làm việc thực tế. Vì vậy, người trẻ cần cho bản thân cơ hội trải nghiệm và điều chỉnh dần, thay vì chờ đến khi cảm thấy đã hoàn toàn sẵn sàng", ông Đức chia sẻ.
