10/03/2026 12:03
Một chiếc máy bay ném bom của phe hiệp ước trong Thế chiến thứ nhất được in trên tem Ukraine năm 2014 - Ảnh: War History
Trong Thế chiến 2, ném bom chiến lược càng dữ dội hơn khi phát xít Đức ồ ạt tàn phá các thành phố phe đồng minh. Ngược lại, máy bay Anh, Mỹ, 
Máy bay Airco DH4 phe hiệp ước tham chiến trên bầu trời Pháp năm 1918 - Ảnh: War History
Các lực lượng không quân được thành lập
Theo Britannica, trước Thế chiến thứ nhất đã có lẻ tẻ một số vụ dùng máy bay ném bom nhưng thực sự chỉ từ cuộc đại chiến này lực lượng không quân mới dần được chú trọng xây dựng như các lực lượng bộ binh dưới mặt đất.
Khi chiến tranh đến đỉnh điểm thương vong và tàn phá, các chỉ huy quân sự cũng nhận thấy rõ máy bay tham chiến hiệu quả hơn hẳn các khinh khí cầu quân sự khổng lồ được sử dụng trước đó vốn chậm chạp, rất dễ bị bắn cháy hay tự xảy ra tai nạn.
Mặc dù mới có nhiều máy bay tham chiến từ Thế chiến thứ nhất, nhưng cả hai phe giao tranh đã sớm tận dụng hỏa lực chiến lược từ trên không để đánh phá trận địa, hậu cần và hạ tầng của đối phương nhằm triệt tiêu sức mạnh quân sự cùng đè bẹp tinh thần chiến sĩ lẫn người dân bên kia chiến tuyến. Mục tiêu đó vẫn còn nguyên vẹn trong thời điểm chiến sự Trung Đông hiện nay, dù phương tiện bay, vũ khí, mức độ chính xác và hủy diệt khủng khiếp hơn nhiều.
Trong cuộc đại chiến thế giới lần thứ nhất, Đức chính là nước đã lần đầu oanh tạc diện rộng các thành phố đối phương. Quân đội này sử dụng cả khinh khí cầu Zeppelin, rồi lần lượt các máy bay Taube, Gotha G.IV, Zeppelin Staaken... để oanh tạc mặt đất. Nhiều thành phố châu Âu như Bỉ, Pháp, Anh lần lượt phải hứng chịu bom Đức.
Ở chiều ngược lại, các lực lượng không quân Pháp, Anh cũng phản đòn dữ dội. Thuật ngữ quân sự ném bom chiến lược đã xuất hiện. Ngay từ ngày 22-9-1914, máy bay Anh đã ném bom các căn cứ quân sự Zeppelin ở Cologne và Düsseldorf. Khi ra lệnh cho các phi đội của mình tấn công Đức, Thủ tướng Anh David Lloyd George thề trả đũa với "lãi kép" cho Đức vì các cuộc không kích của nước này.
Không quân Hoàng gia Anh (Royal Air Force - RAF) được thành lập ngày 1-4-1918, là một trong những lực lượng không quân độc lập được tổ chức sớm nhất trên thế giới. Thậm chí lực lượng này từng lên kế hoạch giội bom Berlin (như sau đó thực hiện mạnh mẽ ở Thế chiến 2), may mà cuộc đại chiến lần thứ nhất kịp kết thúc.
Nhiều ghi chép của người lính trong Thế chiến thứ nhất, thứ hai vẫn hay kể nỗi sợ hãi kinh hoàng khi trận địa họ bị giội bom. Đất đá bị cày xới nát vụn, mạch máu như đông lại, cảm giác bất lực hoàn toàn. Nó khác hẳn cảm giác người lính chĩa súng vào nhau để chiến đấu.
Theo Britannica, những nước như Pháp, Ý, Nga cũng sớm sử dụng không quân trong Thế chiến thứ nhất. Từ tháng 9-1914, Pháp đã tổ chức một đơn vị ném bom chiến lược (Groupe de Bombardement No. 1). Còn Nga là quốc gia sớm đưa máy bay ném bom hạng nặng (vào thời bấy giờ) là chiếc Sikorsky Ilya Muromets tham chiến.
Đặc biệt năm 1918 khi đại chiến gần kết thúc, không quân Ý từng thực hiện các chuyến bay trên bầu trời Vienna, thả truyền đơn thay bom để kêu gọi đối phương đầu hàng. Lời lẽ hăm dọa rằng nếu lần sau họ quay lại sẽ thả những trái bom thật. Trong chiến tranh thời hiện đại, kiểu hăm dọa này vẫn thường xuyên được sử dụng.
***********
Thế chiến 2 bùng nổ thảm khốc, không quân càng có vai trò quan trọng. Các chiến dịch ném bom chiến lược đến cấp độ tàn phá cả thành phố.
>> Kỳ tới: Thế chiến 2 và các cuộc ném bom chiến lược
Máy bay ném bom Iran bay sang tận Qatar, bị bắn hạ khi chỉ cách căn cứ quân sự Mỹ 2 phút
