Majid Asgaripour/WANA/Reuters phân phối.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vừa tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt đầu phong tỏa chặn các tàu rời các bến cảng của Iran trong thứ Hai ngày 13/4/2026, và chính quyền Tehran đã đe dọa sẽ đáp trả nhằm vào các cảng của các quốc gia lân cận tại vùng Vịnh sau khi các đàm phán tại Islamabad trong cuối tuần vừa rồi kết thúc trong thất bại.
Một quan chức Mỹ cho biết chính phủ nước này vẫn tiếp tục giao tiếp với chính phủ Iran, và các nỗ lực hướng tới ký kết thỏa thuận vẫn đang được thực hiện. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng cho biết các nỗ lực giải quyết cuộc xung đột vẫn đang được triển khai.
Tuy nhiên, giá dầu đã tăng trở lại mức hơn 100 USD/thùng và chưa có tín hiệu nào cho thấy Eo biển Hormuz sẽ sớm được mở cửa trở lại nhằm xoa dịu tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng chưa từng có trong lịch sử cũng như các lo ngại về tính bền vững của thỏa thuận ngừng bắn dài 2 tuần giữa Mỹ và Iran được ký kết trong cuối tuần vừa rồi.
Ông Trump cho biết chính phủ Mỹ và Iran vẫn giữ liên lạc trong thứ Hai vừa rồi và chính phủ Iran mong muốn ký kết thỏa thuận, nhưng đồng thời ông cũng khẳng định sẽ không chấp nhận thỏa thuận nào có nội dung cho phép chính quyền Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
"Iran sẽ không được phép có vũ khí hạt nhân. Chúng ta không thể để một quốc gia cưỡng bức và tống tiền toàn thế giới".
Kể từ khi Mỹ và Israel châm ngòi cho cuộc chiến tại Iran vào ngày 28/2 vừa rồi, Iran đã phong tỏa Eo biển Hormuz và chặn toàn bộ các tàu thuộc về các nước ngoài Iran, khẳng định các tàu sẽ chỉ được di chuyển qua eo biển nếu được Iran cho phép và sẽ phải đóng lệ phí.
Ông Trump đã tuyên bố chính quyền Washington sẽ ngăn chặn các tàu của Iran cũng như các tàu đã đóng lệ phí, và khẳng định các tàu tấn công "chớp nhoáng" của Iran di chuyển gần tới khu vực phong tỏa sẽ bị tiêu diệt.
Chuẩn tướng Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Iran, đã cảnh báo mọi nỗ lực của các nước ngoài khu vực nhằm kiểm soát eo biển này sẽ là hành vi leo thang cuộc khủng hoảng và tình trạng bất ổn trong nền an ninh năng lượng toàn cầu.
Các nước thành viên khối NATO bao gồm Anh và Pháp đã tuyên bố sẽ không để bị lôi kéo vào cuộc xung đột thông qua quyết định tham gia kế hoạch phong tỏa Eo biển Hormuz, và nhấn mạnh tầm quan trọng của mục tiêu tái mở cửa tuyến đường hàng hải từng phục vụ hoạt động vận chuyển 1/5 tổng lưu lượng dầu khí toàn cầu này.
Thỏa thuận ngừng bắn nhằm tạm ngừng 6 tuần chiến sự giữa Mỹ-Israel và Iran đang gặp phải nhiều rủi ro, với thời hạn chỉ còn lại 1 tuần. Chính quyền Washington cho biết chính quyền Tehran đã từ chối các yêu cầu của Mỹ trong các đàm phán cuối tuần vừa rồi tại Islamabad.
Bộ Tư lệnh Trung ương quân đội Mỹ cho biết hàng rào phong tỏa sẽ "được thực thi công bằng nhằm vào các tàu của mọi nước" ra và vào các cảng của Iran tại vùng Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman.
"Hàng rào phong tỏa sẽ không ngăn cản các tàu trung gian di chuyển qua Eo biển Hormuz tới hoặc từ các cảng ngoài Iran".
2 tàu chở dầu của Iran gồm tàu Aurora và tàu New Future đã di chuyển qua eo biển này trước hạn chót ngày thứ Hai, theo dữ liệu từ LSEG.
Một phát ngôn viên quân đội Iran đã nhận định các giới hạn của chính phủ Mỹ lên hoạt động vận tải quốc tế là "hành vi cướp biển", cảnh báo nếu các cảng của Iran bị đe dọa, chính quyền này sẽ đảm bảo không có bến cảng nào tại vùng Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman được an toàn. Đoàn Vệ binh Cách mạng Iran đã tuyên bố mọi tàu quân sự áp sát eo biển sẽ bị coi là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Ông Trump cam đoan lực lượng hải quân của Iran đã "bị tiêu diệt hoàn toàn" trong cuộc chiến, và chỉ còn lại một số lượng nhỏ các "tàu tấn công chớp nhoáng".
Trên Truth Social, ông đã viết: "Cảnh báo: Nếu bất kỳ tàu nào trong số các tàu đó tới gần hàng rào phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ ngay lập tức bị tiêu diệt, bởi các hệ thống mà chúng tôi từng sử dụng nhằm vào các tàu buôn lậu ma túy. Chúng sẽ bị tiêu diệt vô cùng nhanh chóng và tàn bạo".
Ông Trump cũng đã lên tiếng chỉ trích Giáo hoàng Leo, một giáo hoàng sinh ra tại Mỹ đã từng lên tiếng chỉ trích cuộc chiến tại Iran. Trong hành động chỉ trích trực tiếp nhằm vào một giáo hoàng hiếm thấy này, ông đã nhận định ông Leo là một giáo hoàng "tồi tệ".
Trong khi cuộc chiến của Mỹ tại Iran không nhận được sự ủng hộ trong nước và dẫn tới nhiều sự phản đối do đẩy cao giá năng lượng, ông Trump đã tạm ngừng chiến dịch đánh bom của Mỹ-Israel trong cuối tuần vừa rồi sau khi đe dọa sẽ xóa sổ "toàn bộ nền văn minh" của Iran nếu Iran không tái mở cửa Eo biển Hormuz.
Chính phủ Israel đã tiếp tục đánh bom Liban và trong thứ Hai, binh lính Israel đã tổ chức tấn công với khẳng định nhằm chiếm lại một thị trấn trọng điểm tại miền Nam Liban khỏi tay tổ chức Hezbollah. Chính phủ Israel và Mỹ đã khẳng định chiến dịch nhằm vào Hezbollah không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn, trong khi chính phủ Iran khẳng định ngược lại.
Trong thứ Hai, Ủy ban Chữ Thập Đỏ Quốc tế đã thể hiện quan ngại sâu sắc về các hành vi tấn công nhân viên y tế sau khi một cuộc không kích đã khiến nhiều người thiệt mạng tại một trung tâm của Chữ Thập Đỏ tại Liban.
Chính phủ Iran đã đề ra nhiều yêu cầu mới, bao gồm công nhận quyền kiểm soát tuyến đường hàng hải của chính quyền quốc gia này, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và rút lực lượng khỏi các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông.
Ông Trump đã tuyên bố thắng lợi trong cuộc chiến tại Iran, ngay cả khi ông đã không đạt được mục tiêu nào trong số các mục tiêu ông đề ra khi châm ngòi cho cuộc chiến, bao gồm các mục tiêu trừ khử khả năng tấn công các nước lân cận của Iran, chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và tạo tiền đề giúp người dân Iran lật đổ chính quyền.
Giá dầu tiêu chuẩn sau khi giảm nhẹ trong tuần vừa rồi sau khi thỏa thuận ngừng bắn được ký kết đã tăng 6% tính tới cuối thứ Hai, thấp hơn mức cao nhất trong ngày nhưng vẫn ở trên mức 100 USD/thùng.
Các nhà đầu tư cho biết giá dầu tiêu chuẩn chính thực chất chỉ thể hiện một phần nhỏ tính nghiêm trọng của cơn gián đoạn nguồn cung chưa từng có trong lịch sử hiện đại này.
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
