Nhu cầu lớn
Giữa vòng xoáy của thị trường nhà ở thương mại tăng giá liên tục, nhà ở xã hội (NOXH) được xem là "chiếc phao cứu sinh" giúp người dân hiện thực hóa mong muốn có một mái ấm an cư ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hành trình tiếp cận NOXH vẫn còn nhiều rào cản, khiến nhu cầu chính đáng này chưa được đáp ứng tương xứng.
Tại các đô thị lớn như Tp.HCM, Hà Nội hay các tỉnh phát triển công nghiệp như Đồng Nai, Tây Ninh, lượng lao động nhập cư và người trẻ lập nghiệp ngày càng gia tăng. Họ là lực lượng đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong việc sở hữu nhà ở.
Theo chia sẻ của nhiều công nhân, nhân viên văn phòng, mức thu nhập trung bình từ 8 – 15 triệu đồng/tháng gần như không đủ để tiếp cận nhà ở thương mại khi giá căn hộ phổ biến đã vượt xa khả năng chi trả. Trong bối cảnh đó, NOXH trở thành lựa chọn duy nhất để họ nghĩ đến việc "an cư lạc nghiệp".
Đang làm việc tại khu công nghiệp Bình Đường, khu phố Bình Đường, phường Dĩ An Tp.HCM chị Nguyễn Thị Hồng (khu phố Bình Đường 2, Dĩ An) cho biết; tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 16 triệu đồng/tháng, sau khi trừ tiền thuê trọ, ăn uống và chi phí nuôi con gần như không còn dư.
"Làm cả chục năm rồi nhưng vẫn ở trọ. Mỗi tháng tiết kiệm được vài triệu là mừng lắm. Nhà thương mại thì không dám nghĩ tới, giờ chỉ mong có cơ hội mua nhà ở xã hội, trả góp lâu dài để ổn định cuộc sống, cho con cái có chỗ ở đàng hoàng".
Nhiều người lao động vẫn kỳ vọng vào việc NOXH sẽ nhiều hơn để họ dễ dàng tiếp cận, thay vì trả tiền trọ hàng tháng, sẽ góp để trả cho chính căn nhà của mình.
Chia sẻ với PV, anh Đỗ Văn Nam (quê Quảng Bình, làm việc tại Tp.HCM) cho biết "Tôi đã làm việc tại thành phố hơn 3 năm, thu nhập khoảng 12 triệu đồng/tháng nhưng vẫn chưa thể ổn định chỗ ở. Hiện nay giá nhà ở khu vực vùng ven cũng đã tăng cao, có nơi dự án lên tới hơn 3 tỷ đồng/căn. Tôi cũng rất muốn gắn bó với thành phố, nhưng phải có chỗ ở ổn định mới yên tâm làm việc. Hiện nay, thấy cơ quan chức năng nói về nhà ở xã hội rất nhiều, đây cũng là cơ hội để tôi và nhiều người khác có thể an cư, chứ nhà thương mại thì quá sức".
Trái ngược với 2 trường hợp trên, anh Cao Thái (quê Gia Lai) cho biết, vợ chồng anh có thu nhập khoảng 35 – 40 triệu đồng/tháng, nhưng chi phí sinh hoạt, nuôi con 2 và tiền thuê nhà khiến việc tích lũy rất hạn chế.
Sinh sống trong những ngôi nhà chật hẹp, mang lại nhiều bất lợi cho người dân.
"Nhiều người nghĩ thu nhập vậy là khá, nhưng thực tế chi tiêu ở thành phố rất cao. Muốn mua nhà thương mại phải tích lũy trước 1 số vốn nhất định và phải vay thêm ngân hàng vài tỷ. Nhưng với tổng thu nhập của 2 vợ chồng nhà tôi, muốn mua nhà thì hồ sơ xét duyệt cũng không lọt vì thu nhập, nhưng số thu nhập trên tôi đều phải trang trải cho gia đình".
Người dân mong gì từ chính sách?
Theo khảo sát của Người Đưa Tin, không chỉ người lao động, công nhân mà ngay cả những người có thu nhập ổn định cũng mong muốn sở hữu được NOXH, thế nhưng hiện nay nguồn cung NOXH hiện vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều dự án triển khai chậm, số lượng căn hộ không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế, không ít người dân phải chờ đợi nhiều năm, thậm chí đăng ký nhiều lần nhưng vẫn chưa có cơ hội sở hữu một căn nhà.
Anh Phạm Văn Dũng (ngụ Linh Xuân, Tp.HCM) cho rằng; nhu cầu NOXH không chỉ dừng lại ở việc có nhà, mà còn là mong muốn được tiếp cận một cách công bằng, minh bạch và thuận lợi hơn.
Tiếp cận nhà ở xã hội, người dân sẽ thay đổi được môi trường sống tốt hơn so với ở nhà trọ.
"Người dân luôn kỳ vọng Nhà nước sẽ đẩy mạnh phát triển nguồn cung NOXH, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu cao như chúng tôi đang làm việc tại khu công nghiệp, khu chế xuất, mọi người chỉ cần là người lao động sẽ được ưu tiên để mua, sở hữu" anh Dũng chia sẻ.
Đã từng đăng ký mua NOXH và "thất bại" chị Lê Nghĩa (ngụ Linh Đông, Tp.HCM) chia sẻ "Tôi từng tìm hiểu để đăng ký mua nhà ở xã hội nhưng thấy thủ tục khá rườm rà, phải chứng minh nhiều giấy tờ, thậm chí thời điểm làm thủ tục buộc tôi phải xin chủ nhà trọ cho mượn sổ đỏ để đi công chứng, bổ sung vào hồ sơ mua nhà và tôi đã bị người chủ từ chối. Vì vậy, rất mong Nhà nước đơn giản hóa quy trình, công khai thông tin dự án rõ ràng hơn để người dân dễ tiếp cận, chứ hiện tại nhiều khi muốn mua mà không biết bắt đầu từ đâu".
Chị Nghĩa cũng cho rằng: "Trước đây quy định mức thu nhập phải dưới 15 triệu, nhưng nay đã được nâng cao lên hơn 20 triệu đồng, nhìn thấy chính sách ngày càng được hỗ trơ hơn. Mong rằng, sẽ có thêm chính sách tín dụng ổn định, cho vay thấp hơn, thúc đẩy được các doanh nghiệp tư nhân tham gia làm NOXH, bố trí thêm quỹ đất để những người dân được an cư, cống hiến cho thành phố và đất nước"
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Tp.HCM, nhu cầu nhà ở xã hội và nhà ở phù hợp thu nhập tại TP.HCM hiện ước khoảng 974.000 căn hộ, trong đó nhu cầu thuê và thuê mua của công nhân khu công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn .
Theo đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội trên cả nước, Tp.HCM được giao chỉ tiêu gần 200.000 căn đến năm 2030. Riêng giai đoạn 2026-2030, thành phố cần phát triển hơn 181.000 căn, trong đó năm 2026 phải hoàn thành khoảng 28.500 căn.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Tp.HCM mới có 1 dự án hoàn thành với 580 căn; 12 dự án đang thi công với khoảng 10.300 căn, 41 dự án dự kiến khởi công trong quý II/2026 với khoảng 29.200 căn.
Khu nhà ở xã hội khang trang, sạch sẽ, tiện nghi tại Tp.HCM.
Có thể thấy, hiện nay tại Tp.HCM không chỉ thiếu nguồn cung, quá trình tiếp cận NOXH cũng khiến người dân gặp không ít khó khăn. Các điều kiện, thủ tục xét duyệt còn phức tạp, đòi hỏi nhiều loại giấy tờ chứng minh thu nhập, tình trạng nhà ở, hộ khẩu… khiến không ít người nản lòng.
Bên cạnh đó, việc vay vốn ưu đãi để mua NOXH cũng chưa thực sự thuận lợi. Dù có các gói hỗ trợ từ ngân hàng, nhưng điều kiện vay vẫn còn chặt chẽ, lãi suất chưa đủ hấp dẫn hoặc thời gian giải ngân kéo dài.
Đối với người lao động nhập cư, việc sở hữu một căn nhà không chỉ là tài sản, mà còn là sự công nhận cho những nỗ lực mưu sinh nơi đô thị. Nó giúp họ thoát khỏi cảnh thuê trọ tạm bợ, chật chội, thiếu an toàn và không đảm bảo điều kiện sống.
Ở góc độ rộng hơn, phát triển NOXH còn góp phần ổn định thị trường lao động, giảm áp lực hạ tầng đô thị và đảm bảo an sinh xã hội. Khi người dân có nơi ở ổn định, họ sẽ gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, địa phương, từ đó tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.
(Còn nữa)
Phùng Sơn
