Ngày 21/10, Liên minh An toàn thông tin CYSEEX tổ chức Hội thảo CYSEEX 2026 với chủ đề "Kiến tạo năng lực phòng thủ tự động trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử", tập trung vào giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phòng thủ an ninh mạng và chuẩn bị chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử nhằm bảo vệ dữ liệu trước những rủi ro công nghệ mới.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh AI đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức tấn công và phòng thủ trên không gian mạng, trong khi quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử đặt ra yêu cầu chuẩn bị từ sớm đối với hệ thống công nghệ của doanh nghiệp.
Các đại biểu tham dự Hội thảo CYSEEX 2026 (Ảnh: Quốc Tiệp).
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn MISA, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, Liên minh đã tổ chức thành công 7 đợt tập trận an ninh mạng, các cuộc tập trận diễn ra trên 14 hệ thống thông tin quan trọng của các thành viên Liên minh và phát hiện 312 lỗ hổng.
Theo ông Hoàng, sự phát triển của AI đang tạo ra những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an toàn thông tin. Khi các công cụ AI ngày càng thông minh và có khả năng hỗ trợ hacker thực hiện những cuộc tấn công với tốc độ nhanh, phương thức tinh vi hơn, yêu cầu đặt ra là các tổ chức phải nâng cao năng lực phát hiện, xử lý lỗ hổng và phối hợp ứng phó.
Thực tế cho thấy AI có thể hỗ trợ tìm kiếm lỗ hổng bảo mật, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ bị lợi dụng để tự động hóa các hoạt động xâm nhập hệ thống.
Ông Nguyễn Xuân Hoàng phát biểu tại hội thảo (Ảnh: Quốc Tiệp).
Một ví dụ được đề cập tại hội thảo là tháng 4/2026, công cụ Claude Mythos của Anthropic đã tự động tìm và khai thác được nhiều lỗ hổng nghiêm trọng mà 27 năm chưa từng được biết đến (zero-day) trong các hệ điều hành và trình duyệt lớn. Đặc biệt, Mythos Preview có thể tự động biến các lỗ hổng đã được công bố (N-day) thành bản khai thác hoàn chỉnh chỉ trong vài giờ thay vì nhiều ngày hay nhiều tuần như trước đây.
Những tiến bộ này cho thấy khoảng cách thời gian giữa việc phát hiện lỗ hổng và khả năng khai thác có thể ngày càng thu hẹp. Vì vậy, các tổ chức không chỉ cần nâng cao năng lực bảo mật mà còn phải rút ngắn thời gian phát hiện, đánh giá và khắc phục điểm yếu trong hệ thống.
"Khi một hệ thống AI có thể giúp tìm lỗi nhanh hơn, người phòng thủ phải phát hiện và vá lỗi nhanh hơn nữa", ông Nguyễn Xuân Hoàng nói.
Một tình huống khác được đề cập liên quan đến đợt đánh giá năng lực an ninh mạng tháng 7/2026 của Anthropic, khi 3 mô hình AI được giao nhiệm vụ tìm kiếm một thông tin bí mật ẩn trên mạng mà không bị giới hạn về phương pháp trong môi trường vốn được thiết kế để cách ly Internet. Sau khi rà soát hơn 141.000 lượt đánh giá có khả năng tiếp cận Internet, trong 3 trường hợp, mô hình AI đã tìm được cách truy cập Internet từ môi trường thử nghiệm, thực hiện một chuỗi thao tác phức tạp, để sau đó truy cập trái phép vào hạ tầng sản xuất của 3 tổ chức, đánh cắp thông tin và cài mã độc.
"Hai câu chuyện cho thấy AI vừa có thể giúp chúng ta tìm và vá lỗ hổng một cách nhanh chóng, vừa có thể chủ động tấn công xâm nhập bằng những cách thức vô cùng phức tạp và tinh vi. Vì vậy, câu hỏi không còn chỉ là AI mạnh đến đâu, mà là chúng ta sẽ tổ chức phòng thủ, giới hạn quyền và phối hợp hành động nhanh đến mức nào", ông Nguyễn Xuân Hoàng nhấn mạnh.
Kỷ nguyên AI và hậu lượng tử đang đặt ra thách thức lớn với an ninh mạng (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo ông Nguyễn Xuân Hoàng, bên cạnh thách thức từ AI, sự phát triển vô cùng nhanh chóng của máy tính lượng tử trong thời gian gần đây, đặt ra nguy cơ một máy tính lượng tử đủ mạnh, sử dụng thuật toán Shor, có thể làm suy yếu hoặc phá vỡ nền tảng bảo mật của RSA và ECC trong vài giờ.
"Khi đó, kẻ tấn công có thể giải mã dữ liệu hoặc giả mạo chữ ký số. Rủi ro 'Thu thập trước, giải mã sau' (Harvest Now, Decrypt Later) là có thật và đang diễn ra ngay lúc này. Những dữ liệu, bí mật kinh doanh và thông tin cá nhân của chúng ta có thể đang bị đánh cắp để chờ đợi thời điểm giải mã trong tương lai", ông Nguyễn Xuân Hoàng bày tỏ lo ngại.
Tại chuỗi bài trình bày chuyên sâu, các chuyên gia đã đưa ra những giải pháp hạ tầng và vận hành cụ thể:
Mô hình phòng thủ tự vận hành: Ông Nguyễn Quang Hoàng, Trưởng ban Tổ chức Tập trận CYSEEX, Giám đốc An ninh thông tin Tập đoàn MISA đã kết nối kết quả thực chiến năm 2026 với mô hình phòng thủ tự động hóa. Trong mô hình này, nhiều tác nhân AI (AI agents) sẽ cùng phối hợp xử lý sự cố nhưng được phân cấp quyền quyết định và kiểm soát chặt chẽ. Bài trình bày cũng định hướng việc chuẩn bị cho mật mã hậu lượng tử trong hoạt động của Liên minh thời gian tới.
Ông Nguyễn Quang Hoàng, Trưởng ban Tổ chức Tập trận CYSEEX, Giám đốc An ninh thông tin Tập đoàn MISA (Ảnh: Quốc Tiệp).
Lộ trình chuyển đổi hậu lượng tử cho doanh nghiệp Việt: Ông Vũ Ngọc Sơn, Chuyên gia An ninh mạng đề xuất lộ trình từng bước cho doanh nghiệp, bắt đầu từ việc kiểm kê thuật toán và chứng thư đang sử dụng, xác định dữ liệu cần bảo vệ dài hạn, xây dựng khả năng thay đổi thuật toán mã hóa linh hoạt, thử nghiệm mô hình kết hợp giữa công nghệ hiện tại và công nghệ mới, yêu cầu nhà cung cấp cam kết lộ trình, đồng thời lập kế hoạch có mốc thời gian, ngân sách và người chịu trách nhiệm.
Bảo vệ lớp mã hóa TLS: Ông Nguyễn Thành Biên, Kỹ sư Giải pháp Cấp cao tại F5 Network đi sâu vào giải pháp tích hợp thuật toán kháng lượng tử vào giao thức TLS - "lá chắn" bảo vệ phần lớn kết nối và giao dịch Internet hiện nay, qua đó làm rõ cách đưa thuật toán kháng lượng tử vào hệ thống mà vẫn bảo đảm khả năng tương thích trong giai đoạn chuyển đổi.
Ông Nguyễn Thành Biên, Kỹ sư Giải pháp Cấp cao tại F5 Network (Ảnh: Quốc Tiệp).
Các tham luận cho thấy việc tăng cường năng lực phòng thủ cần được triển khai đồng thời trên nhiều phương diện: ứng dụng AI để nâng cao khả năng phát hiện và phản ứng; kiểm soát quyền của các hệ thống tự động; chủ động rà soát những điểm yếu hiện hữu; và chuẩn bị lộ trình chuyển đổi mật mã hậu lượng tử phù hợp.
Tại Hội thảo CYSEEX 2026 cũng công bố khẩu hiệu hành động năm 2027: "AI tự chủ – Phòng thủ chủ động – An toàn lượng tử". Đây được xác định là định hướng phối hợp của Liên minh trong giai đoạn tiếp theo.
Trong đó, "AI tự chủ" thể hiện mục tiêu làm chủ công nghệ, dữ liệu và quyền vận hành của các hệ thống AI; "Phòng thủ chủ động" tiếp tục khẳng định vai trò của diễn tập thực chiến, cảnh báo sớm và phối hợp ứng phó; "An toàn lượng tử" đặt ra yêu cầu kiểm kê các hệ thống mã hóa đang sử dụng, thử nghiệm giải pháp mới và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp trước khi rủi ro trở thành hiện hữu.
Năm 2027, Liên minh An toàn thông tin CYSEEX dự kiến tiếp tục mở rộng ứng dụng tác nhân AI theo nguyên tắc tự động hóa có kiểm soát, trong đó mọi hành động phải được giám sát, truy vết và các quyết định có mức độ rủi ro cao vẫn do con người phê duyệt.
