Doanh nghiệp xoay xở giữa biến động
Theo số liệu từ Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong quý I/2026 ngành du lịch đã đón hơn 6,7 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 37 triệu lượt khách nội địa với tổng thu đạt 267 nghìn tỷ đồng.
Đây là tín hiệu tăng trưởng tích cực của ngành du lịch Việt Nam trong giai đoạn đầu năm. Tuy nhiên, đằng sau những con số khả quan đó là hàng loạt áp lực đến từ bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Đáng chú ý căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang khiến giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải hàng không và giá dịch vụ du lịch leo thang.
Dù lượng khách từ thị trường Trung Đông chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng khách quốc tế đến Việt Nam nhưng các tác động gián tiếp tới tâm lý tiêu dùng, xu hướng chi tiêu du lịch và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đang ngày càng rõ nét.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Ngọc Bích - Tổng Giám đốc Mekong Rustic cho biết biến động giá nhiên liệu đang tác động trực tiếp tới toàn bộ cấu trúc giá tour.
“Cước vận chuyển tăng chóng mặt đến mức giá thuê xe chúng tôi phải cập nhật theo từng ngày”, ông Bích chia sẻ.
Theo ông, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp lữ hành nằm ở đặc thù cam kết dài hạn với khách hàng. Nhiều đoàn khách inbound đã chốt giá và đặt dịch vụ từ trước cả năm, vào thời điểm thị trường chưa xuất hiện biến động mạnh về chi phí vận chuyển.
Vì vậy, doanh nghiệp gần như không thể điều chỉnh giá tour dù chi phí đầu vào liên tục tăng. “Giờ bù vào là lỗ, lỗ nhưng vẫn phải làm. Khách đã tin tưởng mình nếu không làm thì mất uy tín, mất thương hiệu”, ông nói.
Căng thẳng Trung Đông đẩy giá nhiên liệu tăng cao, gây áp lực lên chi phí hàng không và du lịch.
Thực tế này cho thấy áp lực lớn đầu tiên mà doanh nghiệp đang phải đối mặt là biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Không ít doanh nghiệp buộc phải chấp nhận cắt giảm lợi nhuận, thậm chí chịu lỗ với các hợp đồng đã ký để giữ uy tín và duy trì thị trường.
Tuy nhiên tác động của giá nhiên liệu không chỉ dừng ở bài toán chi phí. Theo ông Nguyễn Ngọc Bích khi chi phí đi lại tăng cao và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi tiêu chuyến đi, nhu cầu du lịch cũng lập tức bị ảnh hưởng đặc biệt với các tuyến đường dài.
“Nhiều đoàn khách quốc tế đã hoãn, hủy hoặc lùi lịch trình. Thị trường Trung Đông gần như mất trắng còn các thị trường như châu Âu hay Ấn Độ cũng đang sụt giảm mạnh”, ông Bích cho biết.
Diễn biến này cho thấy giá nhiên liệu không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn trực tiếp tác động tới dòng khách và xu hướng tiêu dùng du lịch. Nếu trước đây doanh nghiệp tập trung mở rộng các thị trường xa và phát triển tour dài ngày thì nay áp lực chi phí buộc họ phải tính toán lại toàn bộ danh mục sản phẩm.
Theo các chuyên gia trong ngành, đây không còn là câu chuyện tăng giá tour đơn thuần, mà là dấu hiệu cho thấy mô hình tăng trưởng cũ đang bộc lộ nhiều giới hạn.
Trước áp lực đó, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu tái cấu trúc sản phẩm theo hướng bền vững hơn. Ông Nguyễn Ngọc Bích cho biết Mekong Rustic đang đẩy nhanh quá trình “xanh hóa” sản phẩm nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống.
“Chúng tôi ưu tiên sử dụng xe điện 4 bánh cho các chặng ngắn và phát triển các tour trải nghiệm bằng xe đạp”, ông nói đồng thời cho rằng đây là chiến lược dài hạn thay vì giải pháp ứng phó tạm thời.
Việc chuyển dịch sang các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm cộng đồng và khám phá văn hóa bản địa không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn mà còn phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới, khi du khách ngày càng quan tâm tới giá trị trải nghiệm, tính bền vững và chiều sâu văn hóa của điểm đến.
Nhìn rộng hơn, giá nhiên liệu leo thang đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với ngành du lịch Việt Nam trong việc nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc chi phí đầu vào, đồng thời thúc đẩy quá trình tái cơ cấu theo hướng linh hoạt và bền vững hơn.
Xây dựng kịch bản tăng trưởng
Những biến động của thị trường không chỉ đặt doanh nghiệp lữ hành trước áp lực tái cơ cấu sản phẩm và thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, mà còn tạo ra bài toán lớn đối với toàn ngành du lịch.
Trong bối cảnh chi phí vận hành gia tăng, nhu cầu du lịch toàn cầu thay đổi và cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, yêu cầu đặt ra là xây dựng các kịch bản tăng trưởng linh hoạt hơn, đồng thời nâng cao năng lực chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.
Đây cũng là lý do cơ quan quản lý bắt đầu rà soát, tính toán lại mục tiêu và giải pháp phát triển cho giai đoạn tới.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết, dù kinh tế và địa chính trị thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn ngành du lịch Việt Nam vẫn đứng trước những cơ hội tăng trưởng đáng kể.
Ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Du lịch Quốc gia Việt Nam.
"Xu hướng du khách quốc tế ưu tiên các điểm đến an toàn, khoảng cách gần và chi phí hợp lý được xem là lợi thế để Việt Nam gia tăng sức hút với các thị trường trọng điểm trong khu vực, đồng thời tiếp tục khẳng định hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và giàu trải nghiệm", ông Khánh chia sẻ.
Tuy nhiên, theo ông để biến những cơ hội này thành động lực tăng trưởng thực sự, bài toán không chỉ nằm ở việc thu hút thêm du khách mà còn ở nâng cao chất lượng trải nghiệm, tăng khả năng chống chịu của doanh nghiệp và cải thiện năng lực cạnh tranh của toàn ngành trong bối cảnh nhiều biến động.
Ông Khánh cho hay, thực hiện nhiệm vụ được giao Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã chủ động xây dựng báo cáo về kịch bản tăng trưởng cùng các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm của ngành du lịch giai đoạn 2026-2031.
Trên cơ sở đánh giá những thuận lợi và khó khăn của tình hình trong nước và quốc tế, cơ quan này đã xây dựng hai kịch bản tăng trưởng cho năm 2026.
“Ở kịch bản tích cực, trong điều kiện tình hình quốc tế sớm ổn định các xung đột địa chính trị được kiểm soát và các giải pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả, ngành du lịch đặt mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao với 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa và tổng thu đạt khoảng 1,125 triệu tỷ đồng”, ông Khánh nói.
Theo kịch bản này, quý I/2026 ngành đã đón hơn 6,7 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 37 triệu lượt khách nội địa. Dự kiến trong quý II lượng khách quốc tế sẽ đạt khoảng 5,6 triệu lượt, khách nội địa khoảng 44 triệu lượt.
Quý III dự kiến tiếp tục đạt khoảng 5,6 triệu lượt khách quốc tế và 45 triệu lượt khách nội địa. Trong khi đó, quý IV được kỳ vọng đạt khoảng 7 triệu lượt khách quốc tế và 24 triệu lượt khách nội địa.
Du lịch Việt Nam được kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng du khách ưu tiên điểm đến an toàn, gần và chi phí hợp lý.
Ở kịch bản còn lại, trong trường hợp xung đột địa chính trị kéo dài, kinh tế thế giới tiếp tục suy giảm hoặc xuất hiện thêm các yếu tố bất lợi như thiên tai, dịch bệnh, ngành du lịch dự kiến đạt khoảng 22,5 triệu lượt khách quốc tế và 130 triệu lượt khách nội địa trong năm 2026.
Với kịch bản này, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam dự báo quý II sẽ đón khoảng 5 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa. Quý III đạt khoảng 4,8 triệu lượt khách quốc tế và 35 triệu lượt khách nội địa, trong khi quý IV dự kiến đạt khoảng 5,9 triệu lượt khách quốc tế và 23 triệu lượt khách nội địa.
Ông Khánh nhấn mạnh: “Để ứng phó với những biến động của thị trường và tạo dư địa tăng trưởng dài hạn, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề xuất tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết số 08 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn”.
Đồng thời, cơ quan này kiến nghị hoàn thiện chính sách thị thực theo hướng thông thoáng, linh hoạt hơn đối với các thị trường tiềm năng và nhóm khách có khả năng chi trả cao.
Bên cạnh đó, ngành du lịch cũng định hướng triển khai các chương trình kích cầu quy mô quốc gia, đồng thời thúc đẩy việc thành lập các văn phòng xúc tiến du lịch Việt Nam tại các thị trường trọng điểm ở nước ngoài nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng khả năng thu hút khách quốc tế trong giai đoạn tới.
