Đồng tiền đẫm máu từ ma túy Mỹ Latin Kỳ 3: Tren de Aragua: Nộp tiền hay là chết?

Trùm ma túy Héctor Rusthenford Guerrero Flores (biệt danh Niño Guerrero) - Ảnh: Bộ Nội vụ Venezuela

Ngay sau đó ông và 15 người trong gia đình quyết định bỏ trốn khỏi Bogotá (Colombia).

Điều hành tội ác sau song sắt nhà tù

Theo trang web điều tra Insight Crime (Mỹ), băng Tren de Aragua ra đời trong nhà tù Tocorón ở bang Aragua (Venezuela) khoảng năm 2013 do Héctor Rusthenford Guerrero Flores (biệt danh Niño Guerrero) cầm đầu. 

Hắn sa chân đường tội phạm năm 2005 vì sát hại sĩ quan cảnh sát. Năm năm sau, hắn bị bắt lần đầu và bị truy tố ba vụ giết người, sau đó bị giam tại nhà tù Tocorón. Hai năm sau hắn trốn thoát. Năm 2013, hắn bị bắt lại đưa về nhà tù Tocorón thụ án 17 năm tù vì tội giết người và buôn ma túy.

Lúc bấy giờ để giảm bớt tình trạng hỗn loạn và bạo lực trong các nhà tù quá tải, chính quyền thỏa thuận giao các băng nhóm tội phạm có tổ chức (pranatos) trong tù một số việc tự quản, bù lại chúng giúp đỡ giám thị kiểm soát nhà tù tốt hơn. 

Thỏa thuận được gọi là hệ thống pranatos. Nhân cơ hội này, đại ca Niño Guerrero đã lập ra băng Tren de Aragua, tuyển mộ phạm nhân làm đàn em rồi biến nhà tù Tocorón thành trung tâm chỉ huy hoạt động tội phạm.

Băng Tren de Aragua đã áp dụng bàn tay sắt trong nhà tù. Phạm nhân muốn sống yên thân phải nộp tiền bảo kê. Ai không đưa tiền, lần thứ nhất bị bắn cổ tay, lần thứ hai bị bắn mắt cá chân và lần thứ ba xem như chết chắc. 

Với nguồn thu nhập bảo kê, băng Tren de Aragua biến nhà tù Tocorón thành khu ăn chơi với nhà hàng, hộp đêm, hồ bơi, sân chơi, phòng tập thể dục, sở thú, kể cả sòng bạc đua ngựa. Đại ca Niño Guerrero sống phè phỡn trong ngôi nhà hai tầng. Hắn và đàn em tự do ra vào nhà tù. Gia đình phạm nhân ra vào thăm viếng phạm nhân như đi chợ. Toàn bộ lính canh đều bị mua chuộc.

Sau khi kiểm soát nhà tù Tocorón, băng Tren de Aragua mở rộng ảnh hưởng bên ngoài, đầu tiên là bảo kê khu phố San Vicente gần đó. Chúng còn lập tổ chức từ thiện để tiếp nhận nguồn lực hỗ trợ từ nhà nước. Một số băng nhóm tội phạm ở bang Aragua không muốn đụng độ băng Tren de Aragua phải bắt tay ký thỏa thuận với chúng.

Những năm tiếp theo, băng Tren de Aragua mở rộng mạng lưới sang các bang khác bằng liên minh các băng nhỏ hơn. Năm 2018, băng Tren de Aragua bắt đầu bành trướng quốc tế bằng cách lập chỗ đứng tại địa bàn biên giới giữa bang Táchira của Venezuela và tỉnh Norte de Santander của Colombia. 

Chúng sẵn sàng chơi tay đôi với các băng nhóm lớn của Colombia như băng vùng Vịnh để giành quyền kiểm soát các cửa khẩu biên giới tập trung nhiều hoạt động kinh tế phi pháp như buôn ma túy, buôn hàng cấm, buôn lậu người di cư.

Giữa giai đoạn năm 2018-2023, băng Tren de Aragua đã xây dựng thành công mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia với nhiều chi nhánh thường trú ở Colombia, Peru, Chile và hiện diện ở Ecuador, Bolivia, Brazil. 

Trước đà bạo lực lan nhanh, vào ngày 20-9-2023, 11.000 cảnh sát và binh sĩ Venezuela có xe bọc thép hỗ trợ đã tấn công nhà tù Tocorón, phá hủy các tiện nghi xây dựng trái phép trong đó và chuyển phạm nhân sang các nhà tù khác. 

Tuy nhiên, trùm Niño Guerrero kịp thời đào tẩu. Nhiều súng bắn tỉa, lựu đạn và súng phóng lựu được thu giữ bên trong nhà tù. Hiện không ai biết Niño Guerrero ở đâu. Mỹ cho rằng hắn đang lẩn trốn ở Colombia.

Các thành viên băng Tren de Aragua ở Venezuela - Ảnh: interferencia.cl

Ai phản bội hoặc không tuân lệnh đều bị giết

Báo El Universal (Venezuela) nhận xét từ nhóm giang hồ vô danh tiểu tốt ở Venezuela, chỉ thời gian hơn 10 năm băng ma túy Tren de Aragua đã trở thành tổ chức tội phạm mạnh nhất Venezuela và là băng ma túy duy nhất của Venezuela mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài thành công. 

Chúng buôn bán ma túy khá ít mà đa dạng hóa hoạt động tội phạm để tăng thêm nguồn thu từ bắt cóc, buôn người, buôn lậu hàng cấm, tống tiền và sẵn sàng giết người theo hợp đồng như trường hợp ông Cristian Cortés ở Colombia đã nêu ở đầu bài.

So với các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia khác như băng vùng Vịnh hay băng Sinaloa ở Mexico, ban đầu băng Tren de Aragua ở Venezuela ít được biết đến. Do đó các cơ quan thực thi pháp luật và các chuyên gia tội phạm gặp không ít khó khăn trong quá trình nghiên cứu phương thức hoạt động của chúng. 

Băng Tren de Aragua chỉ bắt đầu lên trang nhất các báo trong vài năm gần đây, chủ yếu trên báo chí dùng tiếng Tây Ban Nha. Dù mở rộng địa bàn sang các quốc gia khác nhưng băng Tren de Aragua vẫn duy trì cấu trúc tổ chức như cũ với thủ lĩnh Niño Guerrero cầm đầu và hỗ trợ cho hắn là hai phó tướng. Do đó chúng được gọi tên chung là "ba bố già".

Theo kết quả điều tra báo chí, dấu ấn đặc trưng của băng Tren de Aragua là sử dụng bạo lực để duy trì kỷ luật nội bộ và thể hiện quyền lực thống trị. Một khi đã trở thành tổ chức tội phạm xuyên quốc gia, chúng vẫn áp dụng chiến thuật bàn tay sắt như thời còn trong nhà tù Tocorón.

Một báo cáo của cảnh sát lưu tại văn phòng tổng chưởng lý Colombia nhận xét: "Băng Tren de Aragua sẵn sàng sử dụng bạo lực quá mức để chứng tỏ quyền lực. Bất kỳ ai phản bội hoặc không tuân lệnh đều bị giết để làm gương".

Từ năm 2022, cảnh sát Colombia, Peru và Chile đã tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn nhằm truy quét Tren de Aragua. Trên tạp chí Small Wars Journal (Mỹ), TS luật sư Baily Martin cho biết các báo cáo đã ghi nhận tại Mỹ, băng Tren de Aragua đã hoạt động tại ít nhất 10 bang. 

Vào tháng 7-2024, Bộ Tài chính Mỹ chỉ định băng Tren de Aragua là tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Đến tháng 2-2025, Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ định tám băng nhóm là tổ chức khủng bố nước ngoài (FTO) và tổ chức khủng bố quốc tế được chỉ định đặc biệt (SDGT), trong số đó có băng Tren de Aragua. 

Bộ đang treo thưởng 12 triệu USD cho người cung cấp thông tin dẫn đến bắt giữ ba thủ lĩnh hàng đầu của băng này, trong đó tiền thưởng cho Niño Guerrero lên tới 5 triệu USD.

Đạn dược bị tịch thu trong nhà tù Tocorón tháng 9-2023 - Ảnh: rpp.pe

-------------------

Trước đây các băng ma túy ở Mỹ Latin chỉ mua bán ma túy. Còn hiện nay chúng đã biết đa dạng hóa thị trường, tăng lợi nhuận bằng nhiều cách.

>> Kỳ tới: Xây dựng liên minh, mở rộng địa bàn