Đề xuất truyền trực tiếp dữ liệu camera ôtô kinh doanh về CSGT

Đáng chú ý, các thiết bị này được đề xuất tích hợp AI để tự động phát hiện vi phạm, cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông theo thời gian thực.

CSGT kiểm tra camera giám sát buồng lái. Ảnh: Vũ Phượng/VOV.

Tai nạn giao thông liên quan xe kinh doanh vận tải vẫn ở mức cao

Theo Bộ Công an, việc xây dựng Nghị định nhằm triển khai các quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ được sửa đổi, bổ sung năm 2025; đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường phòng ngừa tai nạn giao thông bằng các giải pháp công nghệ hiện đại.

Thực tiễn cho thấy, nhiều quốc gia có hệ thống giao thông phát triển như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Australia, Nhật Bản hay Hàn Quốc đã triển khai các hệ thống quản lý thiết bị giám sát hành trình, camera giám sát người lái xe và khoang hành khách.

Các thiết bị này có khả năng phát hiện, cảnh báo kịp thời những hành vi gây mất an toàn giao thông như ngủ gật, hút thuốc lá trong xe, buông hai tay khỏi vô lăng, sử dụng điện thoại khi lái xe, không thắt dây an toàn hay điều khiển phương tiện quá thời gian quy định.

Trong khi đó, pháp luật hiện hành của Việt Nam chưa yêu cầu các thiết bị giám sát phải có chức năng tự động phát hiện và cảnh báo nguy cơ mất an toàn giao thông. Đây được xem là khoảng trống cần được nghiên cứu, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy, cả nước hiện có gần 1 triệu phương tiện kinh doanh vận tải trên tổng số khoảng 7,3 triệu ô tô đang lưu hành, chiếm 13,7%. Tuy nhiên, nhóm phương tiện này lại liên quan tới 37,1% số vụ tai nạn giao thông và hơn 40% số người tử vong do tai nạn giao thông.

Đáng chú ý, trung bình cứ 1,61 vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe tải, rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc thì có 1 người tử vong; đối với xe khách, cứ 1,68 vụ tai nạn giao thông lại có 1 người chết. Trung bình cứ 3 vụ tai nạn giao thông thì có 1 vụ liên quan đến xe khách, xe tải hoặc các loại xe kéo rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc.

Phân tích nguyên nhân cho thấy, phần lớn các vụ tai nạn xuất phát từ lỗi của người điều khiển phương tiện như thiếu quan sát, đi sai làn đường, vi phạm quy định khi chuyển hướng, sử dụng rượu bia, vi phạm tốc độ, không giữ khoảng cách an toàn, mệt mỏi hoặc ngủ gật khi lái xe.

Camera phải tự động phát hiện vi phạm và cảnh báo nguy cơ mất an toàn

Theo Bộ Công an, nếu không có cơ sở pháp lý đầy đủ để theo dõi, quản lý, giám sát và phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm của lái xe kinh doanh vận tải cũng như hành khách trên xe, sẽ rất khó ngăn ngừa và giảm thiểu tai nạn giao thông do nhóm phương tiện này gây ra.

Đánh giá thực trạng hiện nay, Bộ Công an cho rằng các thiết bị giám sát hành trình và camera lái xe vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn thiết bị chỉ ghi nhận dữ liệu theo chu kỳ, chưa có khả năng tự động nhận diện các hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông hoặc các dấu hiệu mất tập trung, ngủ gật, hút thuốc lá trong xe để đưa ra cảnh báo ngay lập tức cho người lái.

Bên cạnh đó, dữ liệu hình ảnh người lái xe hiện chủ yếu được chụp theo định kỳ thay vì ghi hình liên tục dưới dạng video và chưa được truyền theo thời gian thực. Điều này khiến nhiều hình ảnh không phản ánh đầy đủ hành vi vi phạm, làm tăng dung lượng lưu trữ nhưng chưa đáp ứng yêu cầu giám sát và xử lý kịp thời.

Để khắc phục những bất cập trên, dự thảo Nghị định đề xuất thiết bị giám sát hành trình tiếp tục ghi nhận các dữ liệu cơ bản về hành trình phương tiện. Trong khi đó, camera giám sát người lái xe và camera khoang hành khách phải ghi nhận dữ liệu video liên tục trong mọi điều kiện ánh sáng.

Đặc biệt, các thiết bị này phải có chức năng tự động phát hiện hành vi vi phạm pháp luật, hành vi gây mất an toàn giao thông của người lái xe; đồng thời phát hiện các vi phạm trong khoang hành khách và tự động đưa ra cảnh báo an toàn.

Dữ liệu vi phạm sẽ được truyền về Cục Cảnh sát giao thông theo thời gian thực

Một nội dung quan trọng khác của dự thảo là quy định về việc truyền và lưu trữ dữ liệu. Theo đó, dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe và khoang hành khách sẽ được truyền về máy chủ dịch vụ, sau đó kết nối tới hệ thống của Cục Cảnh sát giao thông. Đối với dữ liệu liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật hoặc hành vi gây mất an toàn giao thông, việc truyền dữ liệu sẽ được thực hiện theo thời gian thực để phục vụ công tác quản lý, giám sát.

Dự thảo cũng quy định thời gian lưu trữ dữ liệu khá chặt chẽ. Cụ thể, dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình phải được lưu trên thiết bị tối thiểu 30 ngày, lưu trên máy chủ dịch vụ ít nhất 1 năm và trên máy chủ của Cục Cảnh sát giao thông ít nhất 3 năm.

Đối với dữ liệu từ camera người lái xe, thời gian lưu trên thiết bị tối thiểu là 3 ngày; dữ liệu từ camera khoang hành khách được lưu tối thiểu 10 ngày. Riêng các dữ liệu liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật hoặc hành vi gây mất an toàn giao thông được phát hiện từ camera người lái xe và camera khoang hành khách phải được lưu trên máy chủ dịch vụ ít nhất 3 tháng và trên hệ thống của Cục Cảnh sát giao thông ít nhất 3 năm.

Theo Bộ Công an, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hệ thống giám sát thông minh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường ứng dụng công nghệ trong bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và giảm thiểu tai nạn giao thông, đặc biệt đối với nhóm phương tiện kinh doanh vận tải có nguy cơ cao.