Đề xuất bổ sung mô hình đô thị sân bay vào Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM tại hội thảo do UBND TP.HCM tổ chức ngày 22/5. Ảnh: Thảo Liên.

Theo dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM, Luật hiện gồm 9 Chương, 45 Điều, tập trung vào các nhóm vấn đề lớn. Trong 45 Điều của dự thảo Luật hiện tại, ban soạn thảo đề xuất giao gần 300 thẩm quyền của Trung ương về cho TP.HCM. Cụ thể, giao HĐND TP.HCM hơn 140 thẩm quyền về quyết định chính sách đặc thù, ngân sách, quy hoạch, cơ chế bảo vệ cán bộ, tổ chức bộ máy...

UBND TP.HCM được chuyển giao hơn 130 thẩm quyền, tập trung vào tổ chức thực thi, phê duyệt các dự án chiến lược, cấp phép quy hoạch đặc biệt, quản trị đô thị thông minh...

Chủ tịch UBND TP.HCM nhận chuyển giao hơn 20 thẩm quyền liên quan đến quyết định nhân sự, tổ chức bộ máy, tài chính, quyết định các vấn đề cấp bách...

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn bày tỏ mong muốn Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM sớm được phê duyệt để tạo nền tảng pháp lý và trao quyền tự chủ cần thiết cho thành phố triển khai các mục tiêu lớn, tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm.

Cần bổ sung mô hình đô thị sân bay vào Luật

Đóng góp ý kiến về dự thảo Luật, ông Sơn cho rằng các nội dung hiện có trong dự thảo Luật như khu thương mại tự do, trung tâm kinh tế - tài chính hay TOD là cần thiết nhưng vẫn chưa đủ. Ông đề xuất bổ sung thêm mô hình đô thị sân bay và đô thị đại học - những mô hình chưa có tiền lệ tại Việt Nam và cần được luật hóa để tạo hành lang pháp lý cho TP.HCM triển khai.

"Đô thị sân bay là hạng mục rất cần thiết. Thực tế hiện nay khu vực sân bay Tân Sơn Nhất vẫn tồn tại nhiều bất cập, cần đưa mô hình đô thị sân bay vào Luật, phạm vi không chỉ giới hạn quanh sân bay Tân Sơn Nhất mà còn phải tính tới vùng ảnh hưởng của sân bay Long Thành, bao gồm cả phần không gian TP.HCM phát triển trung tâm tài chính quốc tế", ông Sơn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất bổ sung mô hình đô thị đại học theo hướng “đô thị tri thức”, trong đó đại học đóng vai trò trung tâm, liên kết với khu công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo xung quanh để thúc đẩy kinh tế tri thức.

Theo ông Sơn, cả 5 mô hình gồm khu thương mại tự do, trung tâm kinh tế - tài chính, TOD, đô thị sân bay và đô thị đại học khi đưa vào luật, cốt lõi là để xin cơ chế cho UBND và HĐND TP.HCM được quyền xác định ranh giới dự án, đồng thời có quyền xác lập các tiểu đặc khu với chính sách riêng về giá đất, đền bù giải tỏa, quy hoạch và hợp tác công - tư (PPP).

Qua đó, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng Luật cũng cần quy định rõ trong trường hợp có khác biệt giữa cơ chế đặc thù của TP.HCM với quy định hiện hành của cả nước, sẽ ưu tiên áp dụng luật của thành phố, nhằm tránh tình trạng mọi vấn đề lớn nhỏ đều phải chờ xin ý kiến Trung ương.

Đề xuất 20-30% quỹ đất quanh khu vực TOD làm nhà ở xã hội

Trong phần góp ý dự thảo Luật, ông Sơn cũng dành nhiều thời gian nói về quy hoạch TOD. Theo ông, đây là mô hình chưa có tiền lệ tại Việt Nam và cần được quy định cụ thể hơn. Ông Sơn cho biết Điều 115 của dự thảo Luật hiện tập trung nhiều vào khai thác giá trị thương mại, đấu giá đất... nhưng đang bỏ sót một vấn đề quan trọng là nếu đặt nặng vấn đề kinh tế sẽ vô tình đẩy người yếu thế ra xa khu vực TOD.

Qua đây, vị chuyên gia đề xuất dành 20-30% quỹ đất đô thị quanh các khu TOD cho mục đích công cộng như nhà ở xã hội hoặc nhà ở cho người lao động thuê dài hạn với chi phí thấp.

Bên cạnh 5 mô hình trên, trong phần góp ý cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, vị chuyên gia còn đề cập đến công tác bảo tồn và phát triển TP.HCM. Theo vị kiến trúc sư, TP.HCM là đô thị hơn 350 năm tuổi nhưng công tác bảo tồn và phát triển hiện vẫn “chưa đâu ra đâu”. Ông khuyến nghị cần một chức danh kiến trúc sư trưởng để chịu trách nhiệm đối với các khu vực bảo tồn. Kiến trúc sư trưởng sẽ có toàn quyền lập quy hoạch, trình phê duyệt quy chế và quản lý các công trình kiến trúc.

Một điểm quan trọng khác mà theo ông Sơn cho rằng cần bổ sung vào dự án Luật là cơ chế để thành phố quyết định việc đánh giá tác động môi trường và thu phí từ các dự án gây áp lực lên hạ tầng, nhằm giảm bớt gánh nặng ngân sách cho thành phố trong việc xử lý hậu quả. Bởi hiện nay, các dự án nhà cao tầng gây áp lực lớn lên hạ tầng gây kẹt xe, ngập lụt, ô nhiễm nhưng nhà đầu tư không đóng góp chi phí giải quyết hậu quả.

Liên quan đến quy hoạch không gian xanh và mặt nước, ông cho biết diện tích cây xanh tại TP.HCM hiện chỉ khoảng 0,5 m2/người, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu tối thiểu 10 m2/người. Trong bối cảnh nguy cơ ngập lụt ngày càng nghiêm trọng, thành phố cần chủ động quy hoạch hệ thống không gian xanh và mặt nước như một giải pháp thoát nước tự nhiên, tránh bê tông hóa quá mức.

Ông cũng góp ý Luật Đô thị đặc biệt cần bảo vệ định hướng chuyển đổi các khu “đất vàng” thành công viên và không gian công cộng thay vì chỉ ưu tiên phát triển dự án thương mại.

Về cơ chế tài chính cho các dự án lớn, đơn cử như những dự án metro, vị chuyên gia cho rằng để triển khai hàng trăm km đường sắt trong thời gian ngắn, TP.HCM cần cơ chế bảo đảm nguồn vốn bền vững. Ông đề xuất Trung ương cho phép thành phố giữ lại 5-30% nguồn thu để đưa trực tiếp vào quỹ phát triển đường sắt đô thị.

Bên cạnh đó, TP.HCM có thể thành lập các tập đoàn vận hành theo tư duy thị trường để triển khai các dự án metro nói riêng và những dự án hạ tầng lớn nói chung trên địa bàn.