Chuyện chưa kể sau trang báo - Kỳ 5: Cái máy ảnh digital tự hào của phóng viên Tuổi Trẻ

Bức ảnh tặng hàng cứu trợ cho bà con vùng lũ ở Huế được chụp và gửi về nhanh hơn nhiều báo bạn thời đó - Ảnh: NGUYỄN CÔNG THÀNH

4h chiều 5-11-1999, anh Cù Mai Công và tôi xuống sân bay Phú Bài trong biển lũ. Hai người bay ra Huế gấp. Máy bay lắc như xe đò trong mây bão, khi hạ cánh thì đường băng đã ngập nước. Và đó là chuyến bay đầu tiên ra Huế trong những ngày lụt đó. Đến giờ anh Công vẫn nhớ.

Huế 27 năm trước

Tới khách sạn nước ngập đến bụng, chúng tôi tác nghiệp luôn. Nước ngập tới sân Đại nội, phải chèo thuyền đi. Mấy ngày liền khách sạn cũng không có nước tắm và ăn uống không còn tiệm nào bán, chúng tôi hai mì gói và uống nước đóng chai.

Trong bài Câu chuyện phía sau một tấm ảnh, tác giả Lê Thanh Hà - phó Tổng biên tập báo Sinh Viên Việt Nam - Hoa Học Trò - đăng trên Tuổi Trẻ ngày 2-9-2015 nhắc nhớ kỷ niệm này: "Khi nước rút khỏi các đường phố, hai mũi phóng viên Tuổi Trẻ đến Huế đầu tiên. Mũi từ tòa soạn cử ra có Nguyễn Công Thành và Cù Mai Công. Mũi từ Hà Nội do Bùi Thanh cử vào có Đà Trang và Việt Dũng đến sau đó ít giờ.

Gặp nhau, nhìn anh Công Thành lôi ra cái máy ảnh kỹ thuật số và hỏi chỗ kết nối Internet để truyền ảnh về tòa soạn, tôi nói: "Anh đến sớm hơn thì đỡ khổ cho tui biết bao nhiêu".

Trước đó, sau vài ngày chỉ fax tin không có ảnh, khi có đường truyền Internet, chúng tôi phải nhờ anh Việt Hùng và anh Sơn, hai người bạn chụp ảnh ở Huế tráng thủ công ra thành phim đen trắng, sau đó dùng nhờ máy scan phim - một thiết bị hàng khủng lúc bấy giờ với dân làm báo - của Ngọc Trường (TTXVN) rồi copy file vào đĩa mềm, chạy ra chỗ dịch vụ Internet gần như duy nhất ở Huế lúc bấy giờ truyền về tòa soạn.

Mà kết nối Internet lúc bấy giờ là bằng cách Dial-up 1269. Truyền một cái ảnh mất hàng giờ đồng hồ.

Những ngày sau đó, khâu ảnh cho tòa soạn coi như đã được giải quyết. Trong trận lũ lịch sử 1999 ở Huế, Tuổi Trẻ là tờ báo đầu tiên có phóng viên sử dụng máy ảnh kỹ thuật số (dù lúc đó còn dùng đĩa mềm) và truyền ảnh về tòa soạn qua kết nối Internet. 

Kể từ đó cách tác nghiệp, đưa tin, truyền ảnh thời sự trên Tuổi Trẻ đã chuyển sang một thời kỳ rất khác. Cách làm này sau đó lan rộng ra với nhiều tòa soạn báo khác…

Một biến cố thiên tai hay bất kỳ trường hợp biến cố nào tương tự, đôi khi cũng là "vận may" cho những tòa soạn báo và phóng viên đưa tin nâng tầm kỹ năng tác nghiệp.

Điều quan trọng nằm ở thái độ tiếp cận thông tin và ý thức trách nhiệm rằng dù bất cứ trong hoàn cảnh nào cũng phải truyền được thông tin (hay đúng hơn là sự thật) sớm, mới, trung thực và lay động đến bạn đọc, những người mua báo mỗi ngày.

Tuổi Trẻ trong những ngày lụt ở Huế thể hiện rất rõ tinh thần ấy. Mong Tuổi Trẻ và những người làm Tuổi Trẻ sẽ luôn như vậy".

Anh Nguyễn Văn Hải, đồng nghiệp báo Tuổi Trẻ ở văn phòng Hà Nội, cũng nhắc lại: "Đầu những năm 2000 khi vào tác nghiệp ở Quốc hội, các đồng nghiệp báo bạn lác mắt với con Sony Mavica này của phóng viên Tuổi Trẻ.

Thời ấy phóng viên các báo chỉ có máy ảnh chụp phim, cứ xong giờ giải lao Quốc hội là vội vàng mang máy ra hàng ảnh đầu phố Ngọc Hà để kịp cắt phim, in tráng rồi scan thành file để gửi qua email về tòa soạn. 

Riêng phóng viên Tuổi Trẻ rất khỏe khi ảnh chụp lưu thẳng lên đĩa mềm 1,4Mb, về tòa soạn chỉ việc copy ra máy tính để gửi mail... Chiếc máy ảnh với bao kỷ niệm, bao tự hào của lớp nhà báo xưa kỳ cựu chúng tôi".

Một thời "Tít tít, rè rè, tít te"

Một kỷ niệm đặc biệt nữa là cái máy vi tính xách tay Toshiba nhỏ gọn đầu tiên của báo Tuổi Trẻ mua hồi tháng 3-2000. Cái laptop này được sử dụng một cặp với cái máy ảnh kỹ thuật số rất tiện.

Phóng viên vừa gõ tin bài vừa chép ảnh vào rồi kết nối Internet qua đường cáp điện thoại đường dài ở khách sạn hay ở các điểm bưu điện để gởi tin bài, hình ảnh về tòa soạn theo Dial-up 1269, giá cước khá cao và được coi là tân tiến nhất hồi đó.

Phóng viên chúng tôi được phòng công nghệ thông tin báo Tuổi Trẻ chuẩn bị rất kỹ, cài đặt sẵn các số điện thoại của tòa soạn vào máy vi tính và tạo các biểu tượng (icon) kết nối từ xa trên màn hình laptop.

Đặc biệt, hai anh Khổng Trọng Cường và Châu Hoàng Vũ hướng dẫn chúng tôi từng thao tác máy trước khi đi tác nghiệp.

Tác giả và máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên của Tuổi Trẻ

Mượn cáp điện thoại của đồn biên phòng

Có lần kỹ sư Nguyễn Thế Phiệt, Giám đốc Công ty xây dựng Sông Đà 6, phụ trách công trình xây dựng hai đường hầm A Roàng 1 và A Roàng 2 trên đường Hồ Chí Minh mời tôi ra Đông Hà để cùng lên A Roàng ghi nhận hình ảnh mũi khoan đầu tiên mở cửa hầm phía bắc đường hầm A Roàng 1 và cửa phía nam đã đào sâu vào 100m.

Tối 12-12-2001, tôi tới Huế sau hai ngày chạy chiếc Vespa từ Sài Gòn. Sáng hôm sau, tôi ra Đông Hà rồi cùng kỹ sư Nguyễn Thế Phiệt lên A Roàng.

Hai đường hầm này đào xuyên qua núi, thay thế cho đường đèo để vượt qua đỉnh phía đông sang đỉnh tây dãy Trường Sơn nối liền huyện A Lưới (Thừa Thiên - Huế) với huyện Hiên, sau này là các huyện Đông Giang và Tây Giang (Quảng Nam) trên tuyến đường Hồ Chí Minh.

Trên đỉnh Trường Sơn, thời tiết khắc nghiệt, mây mù luôn che phủ, cách chừng 10m là không thấy nhau, xe phải bật đèn pha. Tối hôm đó Trường Sơn mưa lớn. Tôi đã hoàn tất tin bài, hình ảnh để sẵn sàng chuyển về tòa soạn.

Hôm sau, sáng 14-12-2001 anh Phiệt nói đường thi công sau mưa rất sình lầy nên xe con không thể chạy. Anh cho chiếc xe tải Zil-130 của Liên Xô cũ đưa tôi về Huế. Lái xe là anh Mạnh, người Thanh Hóa, bộ đội lái xe Trường Sơn chuyển ngành.

Chúng tôi lên đường. Anh Mạnh đúng với tên mạnh mẽ, nhanh nhẹn lái xe trên con đường trơn trượt rất tài tình.

Trời chiều đường vắng vẻ, anh Mạnh chạy khá bạt mạng. Bất ngờ tôi hét lên: "Anh ơi" thì xe đã tông barie chắn ngang đường của Đồn biên phòng A Lưới. Anh Mạnh thắng gấp. Người lính gác cầm súng chạy ra, lệnh cho tài xế lùi vào đậu trong sân.

Anh Mạnh vào đồn. Tôi nói với anh tôi ra Bưu điện A Lưới rồi trở lại ngay. Anh xe ôm đưa tôi ra bưu điện. Người phụ trách Bưu điện A Lưới nói ở đây xài ăng ten chảo parabol nên chỉ gởi được tin bài, không gởi được ảnh, muốn gởi ảnh phải vào đồn biên phòng A Lưới có cáp kết nối Internet. Tôi mừng rỡ nói anh xe ôm quay trở lại đồn biên phòng.

Vào lại đồn biên phòng, tôi thấy anh Mạnh đang ngồi khai, mấy anh bộ đội lập biên bản. Anh sĩ quan trưởng đồn nhìn tôi rồi tươi cười bắt tay. Anh nói biết tôi hôm báo Tuổi Trẻ trao tặng 100 chiếc xe đạp cho học sinh nghèo ở huyện A Lưới mới tháng 10 vừa rồi.

Tôi rất mừng nhưng vẫn trình thẻ nhà báo rồi lấy laptop ra mở máy cho anh trưởng đồn xem bản tin ảnh để nhờ đường cáp điện thoại gởi về tòa soạn. Thật bất ngờ, anh trưởng đồn đồng ý ngay. Anh dẫn tôi tới chỗ để máy điện thoại, rút dây đưa cho tôi cắm vào laptop trước sự quan sát của trưởng đồn và nhiều anh bộ đội khác.

Laptop phát tiếng quay "tít tít, rè rè" kết nối với tòa soạn và kết thúc gởi bản tin cùng ảnh chưa tới 5 phút. Tôi cảm ơn anh trưởng đồn rồi lấy cây phim ORWO 5 cuộn mới nguyên trong ba lô để tặng anh em bộ đội chụp Tết sắp tới.

------------------------

Kỳ tới: Dệt lại những mảnh đời chắp vá