Câu chuyện đặc biệt tại "xóm nhà tí hon" ở trung tâm Tp.HCM

Tình làng nghĩa xóm khu Mả Lạng

Ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người viết khi bước vào khu Mả Lạng là những con hẻm nhỏ sâu hun hút, ngoằn ngoèo, tối tăm. Hai bên hẻm, nhiều xe máy và vật dụng đặt chắn gần hết lối đi. Phía trên, khoảng không gian bị phần mái nhô ra của những căn nhà "tí hon" che kín, thỉnh thoảng mới có chút ánh sáng trời lọt vào từ những kẻ hở nhỏ.

Hơn 600 căn nhà có diện tích từ 6 – 15m2 mọc lên trong những con hẻm ngoằn ngoèo này là nơi sinh sống của hàng nghìn người dân tứ xứ, thuộc nhiều thế hệ.

Những con hẻm nhỏ trong khu Mả Lạng.

Khu Mả Lạng nằm giữa tứ giác Nguyễn Cư Trinh ở vị trí trung tâm Tp.HCM, được bao quanh bởi 4 tuyến đường gồm: Cống Quỳnh - Nguyễn Trãi - Nguyễn Cư Trinh - Trần Đình Xu. Với việc nằm giữa khu vực sôi động, đông đúc, nơi đây được mệnh danh là "tứ giác vàng" của Tp.HCM.

Chia sẻ với PV, chị Nguyễn Thị Xuân cho biết: "Tôi sống tại khu Mả Lạng từ năm 1982. Khi đó tôi mới 7 tuổi. Khu Mả Lạng là nơi quy tụ dân tứ xứ, nhưng cũng có nhiều người dân gốc sinh sống, đa phần ở tại đây hơn 20 năm".

Khi được hỏi có mong muốn được giải tỏa, nhận hỗ trợ để chuyển đến nơi ở mới hay không, chị Xuân trầm ngâm rồi nói: "Tôi vẫn muốn ở đây vì gần nhiều tiện ích. Nhưng điều khiến tôi lưu luyến nhất không phải chuyện đi lại hay sinh hoạt thuận tiện, mà là tình làng nghĩa xóm".

"Người dân ở đây là người lao động, ai cũng khó khăn và dễ bị tổn thương, nhưng khó khăn mới biết thương người khó khăn, người tổn thương mới biết thương người bị tổn thương", chị Xuân trải lòng.

Cũng theo chị Xuân, trước đây khu này là điểm nóng về an ninh trật tự, mua bán ma túy. Khoảng những năm 2000, nhà nước quyết định làm "sạch" khu này, nhiều cán bộ cảnh sát khu vực, cảnh sát phường, quận phối hợp bắt giữ nhiều tội phạm liên quan đến ma túy. Rồi người dân đùm bọc nhau, cùng phối hợp với chính quyền để đẩy lùi tệ nạn, nên giờ mới có được cuộc sống bình yên như hôm nay.

Nếu bị giải tỏa, bà Tuyết sẽ phải dời đi mà không được bố trí tạm cư, vì đây là nơi bà chỉ thuê ở chứ không phải là nhà của mình.

Còn bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết cho biết, bà sống tại khu Mả Lạng này từ năm 1968. Ngày trước khổ lắm, vừa mồ mả, vừa sình lầy.

"Ngày trước ở đây toàn sình lầy, những căn chòi nhỏ làm từ mái lá, quây xung quanh bằng những tấm phên tre nằm xen với mồ mả, kết nối với nhau và với bên ngoài bằng những chiếc cầu nổi trên nước làm từ lốp xe ô tô cũ. Thời gian sau, khi cuộc sống dần đi vào ổn định, những căn nhà 'tí hon' khu Mả Lạng mới được xây bằng tường gạch, đường đổ bê tông mới được sạch sẽ như bây giờ", bà Tuyết kể.

Trong căn nhà chỉ vỏn vẹn 6m2, ông Phan Quốc Hiền (SN 1961) cho hay, do tai biến, lại tuổi cao, không thể lao động nên ông được anh em thuê nhà căn nhà nhỏ này để sống. Theo ông Hiền, ông được anh em thương nên đóng tiền thuê nhà cho, còn ăn uống ông tự túc.

Ông Phan Quốc Hiền hiện phải sống trong căn nhà anh em thuê cho.

Nhà ông Hiền thuê, ngoài chiếc giường bé xíu choán hết lối đi, thì chỉ còn một khoảng nhỏ để ông đặt vừa chiếc ghế ngồi xem thời sự qua chiếc điện thoại nhỏ. Nhà nhỏ, nên thứ gì trong nhà cũng nhỏ và tối giản đến mức tối đa,.

Ông Hiền nói, đa phần người dân ở đây đều khó khăn, nhưng người với người đối xử với nhau trên cả tuyệt vời. Đó là điều đặc biệt ở khu Mả Lạng này.

"Tôi chưa biết sẽ đi đâu"

Vừa sắp xếp gánh hàng nhỏ chuẩn bị buôn bán, bà Lê Thị Nga (68 tuổi) vừa trải lòng với PV. Bà cho biết, trước năm 2023, UBND phường Nguyễn Cư Trinh (cũ) từng tổ chức họp dân, thông báo chủ trương giải tỏa toàn bộ khu Mả Lạng và phát phiếu để người dân ghi nguyện vọng. Tuy nhiên, sau đó chính quyền lại thông báo chưa thực hiện giải tỏa nên phần lớn người dân đều thở phào nhẹ nhõm.

"Giờ lại có thông báo phải di dời, tôi thật sự rất mông lung, không biết cuộc sống sắp tới sẽ ra sao", bà Nga bày tỏ.

Bà Lê Thị Nga sống một mình trong căn nhà chỉ khoảng 6m2.

Nhà bà Nga chỉ vỏn vẹn 6m2. "Ở đây chật chội, nhưng luộc cái trứng, con ốc mang đi khắp Mả Lạng này bán cũng có tiền ăn uống. Giờ già rồi, đi nơi khác sao buôn bán được, cũng đâu có ai mướn làm việc nữa", bà Nga buồn bã nói nếu được đưa về lại khu Mả Lạng sống sau khi xây dựng xong thì sợ giá nhà cao, không góp nổi, đó là chưa kể lên chung cư rồi thì làm sao mà buôn bán.

Cùng có chung nỗi lo, bà Nguyễn Thị Xuân Nga (SN 1959) cho biết, đi họp cán bộ nói khi giải tỏa thì đưa dân đi nơi khác, khi nào xây dựng xong thì đưa về đây lại, nhưng lấy tiền đâu mà mua.

"Cán bộ nói xây xong rồi đưa về lại, ưu tiên mua suất tái định cư, nhưng làm gì có tiền mà mua. Tôi chẳng có quê quán, không mẹ cha, anh em, biết đi đâu giờ. Nên chỉ mong nhà nước có chính sách tốt hơn cho người dân ở đây thôi".

Bà Lê Kim Anh mong sớm được bồi thường để chuyển đi nơi khác sống.

Trái với nỗi lo của bà Nga, bà Lê Kim Anh (77 tuổi) mong được xét bồi thường đợt đầu. Trong căn nhà chỉ khoảng 8m2, bà Kim Anh kể: "Ở mảnh đất này, tôi chứng kiến nhiều điều vui buồn trong gần hết cuộc đời mình, nhưng nếu nhà nước giải tỏa, tôi vẫn vui vẻ chấp nhận, và mong muốn được giải quyết bồi thường đầu tiên". Khi được hỏi nếu nhận tiền đền bù thì sẽ chuyển đi đâu sinh sống, bà Nga lắc đầu: "Tôi chưa biết sẽ đi đâu". Điều bà mong mỏi nhất là có thể tiếp tục ở nhà mặt đất để thuận tiện sinh hoạt hằng ngày.

Giải đáp những thắc mắc và nỗi lo của người dân khu Mả Lạng, ông Lê Thanh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Bến Thành, Tp.HCM cho biết, dự án chỉnh trang khi đô thị Mả Lạng dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029, trong đó khởi công vào quý III/2026, hoàn thành công trình vào quý IV/2028 và bàn giao đưa vào khai thác, vận hành trong năm 2029.

Trong thời gian chờ bàn giao nhà tái định cư, các hộ gia đình đủ điều kiện tái định cư sẽ được hỗ trợ chi phí tạm cư theo quy định. Mức hỗ trợ hiện nay đối với khu vực phường Bến Thành là 8 triệu đồng/hộ/tháng đối với hộ có từ 4 nhân khẩu trở xuống. Hộ có từ 5 nhân khẩu trở lên được hỗ trợ thêm 2 triệu đồng/người/tháng nhưng tối đa không quá 24 triệu đồng/hộ/tháng. Sau khi xây dựng xong, người dân khu Mả Lạng sẽ được đưa về lại nơi cũ để tái định cư.

Tham khảo thêm

Mả Lạng thành khu đô thị phức hợp hiện đại: Còn không ít băn khoăn