Các lô đất tại Thủ Thiêm được TP.HCM đưa vào danh mục quỹ đất dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án xây dựng - chuyển giao (BT) - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Việc HĐND TP.HCM thông qua danh mục 33 khu đất để thanh toán cho các hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT) không chỉ là một quyết định tháo gỡ điểm nghẽn về tài chính, mà còn là một cuộc đại phẫu nhằm khơi thông những dòng vốn đang đóng băng trong đất. Bởi chúng ta rất cần vốn nhưng cũng có rất nhiều cách tạo vốn, nếu làm đúng.
Trước hết cần một sự định danh công bằng và sòng phẳng về bản chất của cuộc hoán đổi này.
Dù là đất đai hay là những nhịp cầu, những con đường... tất cả đều là tài sản công. Việc mang quyền sử dụng đất ra để thanh toán cho các dự án hạ tầng thực chất là quá trình chuyển đổi hình thái tài sản: từ tài sản ở dạng tiềm năng, tĩnh tại sang phục vụ trực tiếp cho đời sống dân sinh.
Một khu đất dù có vị trí đắc địa đến đâu nhưng nếu quây tôn, bỏ hoang nhiều năm thì giá trị của nó chỉ là con số không tròn trĩnh.
Ngược lại, khi mảnh đất ấy trở thành "vốn đối ứng" để hình thành hạ tầng, nó mới thực sự là vàng, góp phần vào tăng trưởng kinh tế. Tài sản công không hề mất đi, nó chỉ đang thay hình đổi dạng để mang lại hiệu quả cao hơn cho nền kinh tế.
Sự cấp thiết của việc tạo ra sức sản xuất chính là lý do then chốt để thúc đẩy tiến trình này. Khi các dự án BT được hoàn thiện, chi phí logistics sẽ giảm xuống, thời gian lưu thông hàng hóa được rút ngắn, và quan trọng nhất là không gian phát triển mới được mở ra.
Những khu vực vốn là "vùng trũng" về kinh tế sẽ ngay lập tức được đánh thức. Chính sự kết nối này tạo ra sức sản xuất mới, thu hút dòng vốn đầu tư thứ cấp và tạo công ăn việc làm cho hàng triệu người.
Bài học này không chỉ rất quan trọng cho TP.HCM mà là cả nước, khi chúng ta đang nhắm đến mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tuy nhiên, để cuộc hoán đổi này thực sự mang lại lợi ích cho cộng đồng mà không để lại những hệ lụy đau xót, bắt buộc phải cần hai cái "đúng".
Trước hết là bài toán định giá đất phải được giải quyết bằng một sự minh bạch tuyệt đối đảm bảo hài hòa lợi ích của các bên: Nhà nước - nhà đầu tư - người dân (nếu có). 33 khu đất này, dù có những vị trí đang vướng mắc hay khó thanh khoản, vẫn phải được nhìn qua "con mắt thị trường" một cách khách quan nhất. Cái "đúng" thứ hai là chất lượng dự án liên quan trách nhiệm song phương.
Ở đó đòi hỏi Nhà nước khi xây dựng dự án phải ra "đề bài" thật chuẩn làm cơ sở cho hai bên thực hiện.
Thực tế đã cho thấy nhiều dự án BT đắp chiếu, chậm tiến độ không phải chỉ do doanh nghiệp yếu kém, mà thường là từ "mớ bòng bong" pháp lý của dự án, vướng giải phóng và bàn giao mặt bằng.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp được chọn phải là những đơn vị có năng lực thực sự, thậm chí "xí" phần rồi treo đó. Khi đã quy định trách nhiệm rõ ràng, bên nào sai phải chịu trách nhiệm, không du di. Có sòng phẳng trong trách nhiệm và chế tài, chúng ta mới có thể kỳ vọng vào những dự án tương xứng với giá trị "vàng" của những khu đất đã trao đi.
Xét cho cùng, việc TP.HCM quyết liệt xử lý 33 khu đất này để thanh toán cho các hợp đồng BT là tín hiệu tích cực về sự chuyển mình của bộ máy quản lý.
Đó là lời khẳng định rằng thành phố sẵn sàng đối mặt với những tồn tại cũ, biến khó khăn vướng mắc thành nguồn lực phát triển, nếu triển khai thành công sẽ củng cố niềm tin của xã hội vào cách thức sử dụng tài sản công.
