Sáng kiến đạn pháo do Cộng hòa Séc dẫn dắt, một trong những nguồn cung quan trọng nhất cho Ukraine trong giai đoạn thiếu hụt đạn dược nghiêm trọng, đang đối mặt với bước lùi lớn khi số lượng quốc gia tài trợ cho chương trình đã giảm từ 18 xuống còn 9.
Thông tin trên được tờ Financial Times (Anh) đưa ngày 26/5, trích dẫn cuộc phỏng vấn với Tổng thống Cộng hòa Séc Petr Pavel.
Sáng kiến đạn pháo được khởi xướng từ đầu năm 2024, dưới thời ông Pavel, trong bối cảnh châu Âu gặp khó khăn lớn trong việc sản xuất đạn pháo đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu của Ukraine.
Thay vì chờ đợi ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu mở rộng, Prague đã chủ động mua đạn dược trên thị trường toàn cầu, bao gồm cả từ các nước ngoài NATO. Đây được xem là giải pháp tạm thời hiệu quả nhất trong bối cảnh Ukraine tiêu thụ hàng nghìn quả đạn 155 mm mỗi ngày trên tiền tuyến.
Sáng kiến do Cộng hòa Séc dẫn dắt đang giúp cung cấp cho Ukraine hàng triệu quả đạn pháo 155 mm. Ảnh: Getty
Kết quả đạt được khá ấn tượng. Từ khi được triển khai cho đến nay, sáng kiến đã cung cấp hơn 3 triệu quả đạn pháo cho Ukraine, chiếm tới 50% tổng lượng đạn cỡ lớn mà phương Tây hỗ trợ, bao gồm 1,5 triệu quả vào năm 2024 và thêm 1,8 triệu quả vào năm 2025.
Theo Bộ Quốc phòng Séc, Prague có hợp đồng cung cấp thêm khoảng 1 triệu quả đạn nữa vào năm 2026.
Theo Financial Times, việc cắt giảm tài trợ diễn ra sau sự thay đổi chính sách ở Séc, nơi Thủ tướng Andrej Babiš chủ trương giảm chi tiêu cho việc hỗ trợ Ukraine và chuyển hướng nguồn lực sang các nhu cầu trong nước.
Việc giảm một nửa số nhà tài trợ không có nghĩa là sáng kiến bị hủy bỏ hoàn toàn. Tổng thống Pavel khẳng định chương trình vẫn tiếp tục, dù tốc độ sẽ chậm hơn.
"Sáng kiến vẫn đang hoạt động, nhưng khó khăn mới là chỉ có khoảng 9 quốc gia thành viên đóng góp tài chính", ông Pavel nói với Financial Times. "Sáng kiến này đã cung cấp tới 50% tổng số đạn dược cỡ lớn cho Ukraine, vì vậy về mặt này, nó không thể dễ dàng được thay thế bằng bất cứ thứ gì khác".
Theo trang Militarnyi, một số quốc gia rút khỏi chương trình không nhất thiết hoàn toàn ngừng viện trợ cho Ukraine mà có thể đã chuyển sang mua đạn dược trực tiếp bên ngoài cơ chế của Séc.
Tuy nhiên, việc giảm số lượng các quốc gia tham gia tạo ra rủi ro cho tính ổn định của nguồn cung, đặc biệt là trong bối cảnh các hoạt động chiến đấu dữ dội và nhu cầu đạn dược pháo binh liên tục của Ukraine.
Bước lùi này phản ánh xu hướng mệt mỏi của một bộ phận châu Âu sau hơn 4 năm xung đột.
Văn phòng của ông Pavel từ chối nêu tên các quốc gia đã rút khỏi nỗ lực này. Một quan chức quân sự phương Tây nói với tờ Financial Times rằng Đức và một số nước Bắc Âu vẫn đang tham gia.
Vị quan chức này cho biết thêm rằng một số quốc gia cảm thấy "lạ lùng" khi tiếp tục trả tiền cho một chương trình mà chính quốc gia dẫn dắt nó lại có chính phủ ít nhiệt tình.
Minh Đức (Theo Kyiv Independent, Militarnyi)
