Ảnh minh họa - Ảnh: TTO
Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Dự thảo sẽ được lấy ý kiến đến hết ngày 7-5, trước khi được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 3.
Tăng hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao, rửa tiền, che giấu tài sản
Tại dự thảo hồ sơ Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tịch thu đối với tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản.
Việc bổ sung quy định này nhằm thích ứng với thực tiễn phát triển của nền kinh tế số, đồng thời tăng hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao, rửa tiền và các hành vi che giấu tài sản bất hợp pháp.
Dự thảo báo cáo đánh giá tác động chính sách của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nêu rõ quy định hiện hành tại điều 47 Bộ luật Hình sự mới chủ yếu đề cập đến công cụ, phương tiện phạm tội, vật hoặc tiền, khoản thu lợi bất chính và vật cấm lưu hành.
Trong khi đó thực tiễn phát sinh ngày càng nhiều loại tài sản phi truyền thống tồn tại trên môi trường số như tiền mã hóa, tài sản số, ví điện tử, tài sản ảo, quyền tài sản phát sinh từ nền tảng công nghệ hay các loại chứng chỉ điện tử có giá trị tài chính.
Bộ Công an cho rằng việc chưa quy định rõ các dạng tài sản này khiến quá trình điều tra, kê biên, phong tỏa, truy vết và thu hồi tài sản phạm tội gặp nhiều khó khăn.
Đặc biệt trong các vụ án lừa đảo xuyên biên giới, rửa tiền, chiếm đoạt tài sản qua mạng hoặc sử dụng công nghệ blockchain để che giấu dòng tiền.
Do đó Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định để bao quát đầy đủ các dạng tài sản như tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá và quyền tài sản để phù hợp với tình hình thực tiễn.
Nội dung này đồng thời được xác định là một trong các chính sách nhằm hoàn thiện những quy định mang tính nguyên tắc của Bộ luật Hình sự, làm cơ sở cho công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm trong bối cảnh mới.
Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có, hạn chế tẩu tán tài sản qua nền tảng số
Báo cáo rà soát các chủ trương, pháp luật hiện hành của Bộ Công an cũng nêu rõ việc đã bắt đầu ghi nhận khái niệm tài sản số.
Luật Công nghiệp công nghệ số quy định tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.
Gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa và các loại tài sản số khác. Việc bổ sung quy định trong Bộ luật Hình sự được xem nhằm bảo đảm tính đồng bộ giữa các luật, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho xử lý hình sự.
Việc mở rộng phạm vi tài sản có thể bị tịch thu hoặc xử lý hình sự sẽ mang lại nhiều tác động tích cực.
Trong đó Nhà nước sẽ có thêm công cụ pháp lý để nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có, hạn chế tình trạng tẩu tán tài sản thông qua nền tảng số hoặc chuyển đổi tài sản thành dạng phi truyền thống nhằm né tránh truy vết.
Trong bối cảnh các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao gia tăng mạnh, tiền số và tài sản số đang trở thành phương tiện phổ biến để luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp.
Bên cạnh các tác động tích cực, việc bổ sung đòi hỏi hệ thống pháp luật phải sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là các luật chuyên ngành, Bộ luật Tố tụng hình sự về khái niệm, cơ chế xác lập, truy vết, phong tỏa, định giá và thi hành án với tài sản số, quyền tài sản.
Nhà nước cũng sẽ phải đầu tư mạnh cho hạ tầng giám định số, truy vết blockchain, phong tỏa tài sản kỹ thuật số, đào tạo điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và chấp hành viên có kiến thức về lĩnh vực này.
Đối với doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp fintech, trung gian thanh toán, nền tảng số, sàn giao dịch có thể phải gánh thêm chi phí tuân thủ, lưu trữ dữ liệu, phối hợp xác minh và phong tỏa tài sản...
