Sắp xếp thôn, tổ dân phố: Hợp lý về quản trị, thấu đáo về văn hóa

Đảm bảo phù hợp truyền thống, đoàn kết, đồng thuận

TS Nguyễn Tiến Dĩnh nhận định ở khu vực đô thị, việc sáp nhập tổ dân phố tương đối thuận lợi do dân cư tập trung, khoảng cách địa lý nhỏ và mức độ đồng nhất xã hội cao hơn.

Nhưng với việc sáp nhập các thôn ở các vùng sẽ có nhiều đặc thù cần quan tâm hơn. Bởi có nhiều nơi các thôn, làng, bản... có khoảng cách nhau hàng km. Đặc biệt còn liên quan đến văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán... dù là hai thôn liền kề nhưng lại khác nhau.

"Đương nhiên phải sắp xếp nhưng cần cân nhắc, làm thế nào để đảm bảo sự tương đồng tốt nhất. Bởi hiện nay mỗi thôn lại có truyền thống, có đình làng, chùa làng, thành hoàng làng riêng...

Vì vậy việc sắp xếp không thể cứng nhắc, áp đặt theo quy mô dân số để sáp nhập cơ học. Mục tiêu tinh gọn nhưng cũng phải đảm bảo phù hợp truyền thống, đoàn kết, đồng thuận", ông Dĩnh nói thêm.

Trưởng thôn, tổ trưởng dân phố có thể nhận tổng phụ cấp hơn 20 triệu đồng

Theo dự thảo nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm ba chức danh là trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, bí thư chi bộ, trưởng ban công tác Mặt trận. Số lượng người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố không quá ba.

Liên quan đến khoán quỹ phụ cấp, ngân sách nhà nước khoán quỹ (bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế) để chi phụ cấp hằng tháng đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Bộ Nội vụ dự kiến khoán quỹ phụ cấp tăng từ mức 6,0 lần (hiện nay) lên mức 8,0 lần mức lương cơ sở đối với thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù. Đồng thời tăng từ 4,5 lần lên 6,5 lần mức lương cơ sở đối với các thôn, tổ dân phố còn lại.

UBND tỉnh trình HĐND cùng cấp quy định cụ thể mức phụ cấp của từng chức danh người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố bảo đảm tương quan hợp lý với mức lương bậc 1 của chuyên viên. Như vậy, mức khoán phụ cấp với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và hai chức danh còn lại vẫn được tính theo mức lương cơ sở.

Theo nghị định 161/2026 quy định lương cơ sở lên mức 2,53 triệu đồng từ ngày 1-7. Cùng với việc sẽ có mức khoán phụ cấp mới sau sắp xếp thôn và tăng lương cơ sở, từ thời điểm 1-7 tới, mức khoán phụ cấp mới của các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố sẽ tăng lên.

Dự kiến thôn, tổ dân phố đặc thù có mức khoán bằng 8,0 lương cơ sở, tương ứng 20,24 triệu đồng với ba chức danh, trong đó có trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố. Với các thôn, tổ dân phố còn lại có mức khoán 6,5 lần lương cơ sở, tương ứng với 16,445 triệu đồng với ba chức danh.

Rà soát người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố

Với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, theo số liệu tổng hợp của Bộ Nội vụ hiện có 268.722 người đang tiếp tục được bố trí, hưởng phụ cấp theo quy định. Ngân sách nhà nước chi khoảng 943 tỉ đồng/tháng (tương đương khoảng 11.316 tỉ đồng/năm) để chi phụ cấp.

Khi thực hiện sắp xếp theo hướng tăng quy mô thôn, tổ dân phố, khối lượng, tính chất công việc có sự thay đổi, đòi hỏi phải tiếp tục rà soát, điều chỉnh chế độ, chính sách, phương án bố trí cho phù hợp, bảo đảm tương xứng với quy mô, tính chất công việc, yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.